Кіріспе

Виктор-Харбор – Оңтүстік Австралия штатында, Флерью аралының оңтүстік жағалауында орналасқан қала. Аделаида астанасынан оңтүстікке қарай шамамен 80 километр қашықтықта жатыр. Қала – аралдағы ең ірі халық орталығы, экономикасы ауыл шаруашылығы, балық аулау және туризмге негізделген. Бұл танымал туристік орын, жазғы демалыс маусымында халық саны көбейеді, көбінесе Аделаида тұрғындары ыстықтан қашу үшін келеді. Виктор-Харбордың батысынан Гоулваға дейін созылған, шамамен 50 километрлік жағалау аймағын, әсіресе серфингшілер арасында «Оңтүстік жағалау» деп атайды, себебі бұл аймақтағы көптеген жағалаулар серфингке қолайлы. Сонымен қатар, бұл Оңтүстік Австралия мектеп бітірушілері үшін жыл соңы тойларын өткізуге танымал орын.

Тарих

Виктор-Харбор Нгарринджери халқының Раминджери руының дәстүрлі жерінде орналасқан. Мэтью Флиндерс 1802 жылғы 8 сәуірде құрлықты алғашқы айналып өту кезінде, батыстан Австралияның оңтүстік жағалауын картаға түсіріп, шығанаққа келді. Ол Николас Боденді Мюррей аузының жанында, қазіргі Виктор-Харбор орналасқан жерден бірнеше шақырым шығысқа қарай кездестірді. Боден Наполеон Франциясы үшін шығыс жағалауын зерттеді. Елдері соғыста болғанымен, әрбір капитанға екінші елдің үкіметі кемелердің ғылыми миссияда екенін және оларды соғыс кемелері деп санамау керектігін көрсететін құжаттар берілді. Кемелер бірге шығанаққа оралып, жасырынды, ал капитантар ақпарат алмасты. Флиндерс бұл шығанақты кездесуіне орай "Қосылыс шығанағы" деп атады. 1837 жылы Сиднейден Суан өзені колониясына бет алған капитан Ричард Кройзер Гранит аралының жанында теңізге тікелей түсіріп, кемесінің атымен аралының қорғалған суын "Виктор гавані" деп атады. Сол кезде екі кит аулау станциясы құрылды, біреуі Розетта-Хедте, халық арасында "Блеф" деп танымал, екіншісі Гранит аралының қарсы жағында. Кит майы Оңтүстік Австралияның алғашқы экспорт тауарына айналды. 1839 жылдан бастап кит аулау станциясын кейін Оңтүстік Австралияның премьер-министрі болған капитан Джон Харт басқарды. Соңғы кит 1872 жылы Порт-Виктордан ауланды.

Қала, порт және орфография

Порт-Виктор қаласы 1863 жылы Виктор портының жағалауында, Гуолвадан келген атпен жүргізілетін трамвай портына дейін созылған кезде салынды. Виктор-Харбор қаласының муниципалитеті 1914 жылғы 7 мамырда жарияланды, алғашқы мэр болып Оливер Александр Баанер тағайындалды. Виктор-Харбор поселкесі 1914 жылы "Харбор" орфографиясымен жарияланды. Порт 1915 жылғы 27 мамырда 1913 жылғы Порттар туралы заң бойынша жарияланды және оның атауы 1921 жылғы 15 маусымда "Виктор-Харбор" деп бекітілді. Порт атауы 1921 жылғы маусымда Порт-Виктордан өзгертілді. Виктор-Харбордың "u" әрпінсіз жазылуы қызығушылық тудырады, себебі австралиялық ағылшын тілінде "harbour" әдетте "u" әрпімен жазылады. Бұл жазу Оңтүстік Австралияның бірнеше географиялық атауларында кездеседі, соның ішінде Сыртқы Порт және Бланш Порты. Оңтүстік Австралия мемлекеттік кітапханасының мәліметінше, "u" әрпінің болмауы американдық орфографияға емес, ескі ағылшын орфографиясына байланысты. Атау тұрақты қолданылмайды. "Виктор-Харбор Таймс" газеті 1922 жылдан 1978 жылға дейін "Harbour" деп, кейін "Harbor" деп жазды. Виктор-Харбор теміржол станциясы "u" әрпімен жазылады (қазіргі күні де Victa кинотеатры ретінде жұмыс істейді; төменде қараңыз) және жағажайға жақын орналасқан Wonderview, 1923 жылғы 22 желтоқсанда Солдаттардың естелік бағына қарама-қарсы салынды. 1936 жылғы 26 желтоқсанда қаланың шығысында Оңтүстік Австралияның 100 жылдығын атап өту үшін бір реттік автожарыс өткізілді – Оңтүстік Австралияның 100 жылдық Гран-приі, көбінесе 1937 жылғы Австралия Гран-приі деп аталады. Жарыс жолы 12,6 километрге созылып, екі ұзын түзу, екі қысқа түзу және бірнеше бұрыштардан, соның ішінде қисайған Nangawooka бұрылысынан тұрды. 240 мильдік Гран-придің жеңімпаздары – Лес Мерфи (MG P моделінде), Тим Джошуа (тағы бір P моделінде) және Боб Ли Райт (Terraplane Special моделінде) болды. 2023 жылдың қарашасында Виктор-Харбор қаласының мэрі Моира Дженкинс 350 миллион долларлық марина құрылысы жобасына, қоршаған ортаға қауіптің бар екенін айтып, қарсылық білдірді. Жобаны жергілікті кәсіпкер Марк Таплин қолдап, "Виктор-Харборды жақсартуды" мақсат етеді деп мәлімдеді.

Басқару

Виктор-Харбор қаласы 2000 жылы қала деп жарияланды. Жергілікті өкімет аймағы ретінде Виктор-Харбор қаласына айналасындағы ауылдық жерлер, сондай-ақ іргелес орналасқан Энкотер-Бей қалашығы және Виктор-Харбор қаласының өзі кіреді. Оның жалпы ауданы 34 463 гектарды құрайды. Ол Янкалилла және Александрина аудандық кеңестерімен шектеседі. Қала Финнис штаттық сайлау округінің және Майо федералды аймағының құрамында орналасқан.

Халық саны

2021 жылғы Австралия халық санағы бойынша Виктор-Харбор қалашығының тұрғын халқы 4 520 адамды құрады, оның 53%-ы әйелдер еді. Жазғы демалыс маусымында халық саны шамамен үш есеге артады. Виктор-Харбордан Порт-Эллиотқа және жақын орналасқан Гуолваға дейінгі құрылыс аймағының қалалық халқы 28 363 адамды құрады.

Гранит аралы

Саяхатшылар үшін танымал орын – Гранит аралы, ол құрлықпен қысқа трамвай және жаяу жолмен байланысқан. Трамвай қызметін Виктор-Харбор атты жылқымен тартылатын трамвай желісі қамтамасыз етеді, бұл қоғамдық көлікте сақталған санаулы жылқымен тартылатын трамвай бағыттарының бірі. Гранит аралында көптеген кішкентай пингвиндердің колониясы қоныстанған, олар аралдағы танымал көрікті жер. Бұл пингвиндер түні бойы аралда паналап, таңертең балық аулауға шығып, күн батқанда қайта оралады. Бұл пингвиндердің саны күрт төмендеді, 2012 жылы бар болғаны жеті пингвин табылды. Бұл аймақтағы ұзын мұрынды терілі түлкілердің көбеюі себеп болуы мүмкін деп саналады, алайда 1998 жылы жергілікті тұрғындар бірнешеуін өлтірген оқиғалар да осыған себеп болды. 2022 жылғы желтоқсан айындағы сараптама бойынша аралда 22 құс тіркелді, ал тағы бір зерттеуде сол жылы олардың саны 26 деп көрсетілді. 2023 жылдың ортасында 28 құс санағаннан кейін, зерттеушілер олардың санының артуына үміттенді.

Қалқалы поезд

SteamRanger Heritage Railway Виктор Харбор темір жолы бойынша Виктор Харбор мен Гуолва қалалары арасындағы, ең танымал "Cockle Train" пойыз қызметтерін жүзеге асырады.

Киттерді бақылау және келушілер орталығы

Маусым мен қыркүйек аралығында киттерді қарау танымал көрікті орын. Оңтүстік жұбыр киттер ұрпақ туу және жұптасу үшін жақын маңдағы суларға келеді. 1990 жылы теңіз ғылымының мұғалімі Иан Милнес киттерді бақылау орталығын құрды, себебі 1830 жылдардан 1980 жылға дейін кит аулауға тыйым салынғаннан кейін киттерді көру сирек болатын. 1990 жылы 7 көрініс және 13 кит байқалды. Келесі қыста 40 кит байқалды. 1994 жылы Виктор Харбор қаласы мен Оңтүстік Австралия мұражайының қолдауымен Кокль пойыздың теміржол желісінің соңғы станциясында жаңартылған тауарлар қоймасында Оңтүстік Австралия кит орталығы құрылды. Теміржол тауарлар қоймасы 1864 жылы салынды және ертедегі еуропалық қоныс аударушылар Мюррей өзені бойымен және содан кейін Австралияның алғашқы қоғамдық теміржолы арқылы тасымалданған тауарлар мен өнімдерді сақтау үшін пайдаланды, олар Виктор Харбордан бүкіл әлемге жіберілді. 2022 жылдың желтоқсанында тауарлар қоймасы толыққандай қалпына келтірілгеннен кейін ғимарат "Виктор Харбор келушілер орталығы" немесе "ВК" деп аталатын біріктірілген келушілер орталығы және Оңтүстік Австралия кит орталығы ретінде қайта ашылды. Орталық Рождество күнінен басқа, күніне 24 сағат бойы сағат 10:00-ден 16:00-ға дейін жұмыс істейді.

Серфинг

Виктор-Харбор – Виктор-Харбордың батысынан Гуолваға дейін созылатын серфинг аймағының орталығы, Аделаида және жергілікті серфингшілер үшін "Оңтүстік жағалау" деп белгілі. Аймақтағы танымал серфинг жағажайлары Парсонс, Уэйтпинга, Миддлтон және Гуолва. Гранит аралындағы жартастың қорғаныш қабырғасы әдетте қаланы толқындардан сақтайды. Виктор-Харбор үлкен қайықтармен теңізде балық аулауға қолайлы рифтерден бастап, Мюррей аузына жақын жағажайларда серфингпен балық аулауға дейін көптеген балық аулау мүмкіндіктерін ұсынады.

Басқа көрікті жерлер

Уримбирра жабайы табиғат паркі – жергілікті халықтың және кейбір үй жануарларының көптеген түрлерін қамтитын, жергілікті көрікті орын. Эспланададағы солдаттардың естелік бағында парк пен соғыс ескерткіші орналасқан. Екеуі де 1985 жылы Оңтүстік Австралияның мұра тізіліміне енгізілді. Гринхиллс ойын-сауық паркі су сырғанағы, каноэ, тауға көтерілу, садақ ату, мини-гольф және го-карт сияқты әрекеттер ұсынды; алайда, бұл көңіл көтеру орыны 2016 жылдың 1 мамырында жабылды.

Мерекелер мен іс-шаралар

Бұл қалада қараша айының соңында үш күндік мектеп бітірушілер фестивалі өтеді, негізінен Оңтүстік Австралия мектеп бітірушілері үшін. Виктор-Харбор Голд-Косттан кейін Австралиядағы екінші ірі мектеп бітірушілер фестивалін қабылдайды, ол Уорленд қорығындағы ресми фестиваль шараларына ортасталған. Бұл шараларды ресми ұйымдастырушылар және коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы Encounter Youth басқарады, оларға жергілікті кеңес, SA полициясы, SA жедел жәрдем және St Johns SA қолдау көрсетеді. Қала орталығы түнде, сондай-ақ Рождество шеруі мен Жаңа жыл қарсаңында алкогольге тыйым салынған аймақ болып табылады. Тағы бір атақты шара – Виктор-Харбор Ротари клубы ұйымдастыратын сурет көрмесі. Көрмеге Австралияның түкпір-түкпірінен әкелінген суреттер қойылады. Шара қаңтар айында, жазғы демалыс кезінде өтеді, ал 40-шы сурет көрмесі 2019 жылдың қаңтар айында өткізілді. Ол Австралиядағы ең ірі ашық сурет көрмесіне айналды, оған тоғыз күн ішінде 10 000-нан астам адам келді.

Медиа

Жергілікті баспадағы басты газет – Times (1987–). Газет бастапқыда The Victor Harbor Times және Encounter Bay and Lower Murray Pilot деп жарияланған, алғашқы саны 1912 жылғы 23 тамызда шыққан. 1930 жылғы 16 мамырда атауы қысқа мерзімге Times Victor Harbor and Encounter Bay and Lower Murray Pilot деп өзгертілді. 1932 жылғы 15 сәуірден 1986 жылғы 31 желтоқсанға дейін Victor Harbor Times деп аталды. Басқа тарихи басылымдардың ішінде А. Х. Амброуз басып шығарған, қысқа ғұмырлы South Coast News (1965 жылғы 4 маусым – 25 маусым) және оның "мұрагері" South Coast Sports News (1969 жылғы 20 маусым – 4 шілде) газеттері болды.

Виктор театры / Victa кинотеатры

Виктор театры D. H. Griffin & Sons компаниясына тиесілі Ocean Street Garage ғимаратының орнында салынған. Ол 1923 жылғы 24 қарашада Griffin Pictures басқаруымен ашылды, 700 орынға арналған. 1926 жылғы қазан айында ол National Theatres (сондай-ақ National Pictures) компаниясына сатылып, иелігі өзгерді. National Theatres 1928 жылғы қаңтарда таратылғаннан кейін, оның жалдау шарты Hoyts компаниясы 1951 жылы кинотеатрды сатып алған кезде 910 орындыққа ие болды. 1960 жылдан бастап жұмыс уақыты шектелді, ал 1963 жылдан бастап қыс айларында жабылды. 2005 жылы Дэвид және Кэрол Стонилл оны сатып алып, ғимаратты одан әрі жаңартып, Art Deco стилін сақтап қалды. 2020 жылғы қазан айында Виктор Харбор қаласы кинотеатрды сатып алып, болашақта оны қаланың өнер және мәдениет орталығына енгізуді жоспарлап отыр.

Адар үйі

Адар үйі (кейін Адар конференциялық орталығы деп аталды) 1999 жылы Оңтүстік Австралияның мұра тізіміне енгізілді. Адар үйі тұрғызылған жер Раминджери халқы үшін моотипаринга деп белгілі болды, бұл «лақтырылған немесе тұзды су» деген мағынаны білдіреді. Колониялық қоныстанудың бірінші жылында Оңтүстік Австралияның алғашқы губернаторы Джон Хиндмарш бұл жерді сатып алды. Оның ұлы Джон 1860 жылдары мүліктің ішінде шағын үй салды. Алғашқы үй қайта салынды және 19 бөлме, жертөле, мұнара, балкон және үш кішкентай мұнараны қоса кеңейтілді. Құрылысы 1893 жылы аяқталды. Ол қаланың шетінде, Хиндмарш өзенінің жанында орналасқан. 20-шы ғасырдың екінші жартысынан бері Адар үйін Біріккен шіркеу топтық лагерьлер үшін пайдаланып келеді, ал аумағы автотұрақ ретінде қолданылады. 21-шы ғасырдан бері ғимарат тойлар мен басқа да жеке шаралар үшін пайдаланылуда. Денкер сонымен қатар қазір Burnside ауруханасының бөлігі болып табылатын Attunga резиденциясын, Королева Виктория ауруханасын, Hahndorf-тағы St Paul лютеран шіркеуін және Malvern Біріккен шіркеуін жобалады.

Климат

Виктор-Харборда жаз айларында жылы, Жерорта теңізі климаты басым (Köppen: Csb).