Кіріспе

Дорсет, Англиядағы жағалаулық бор құрылымдары

Ескі Гарри тастарында үш бор құрылысы бар, оның ішінде тік жар және қалдық, Оңтүстік Англияның Дорсет округіндегі Пурбек аралында, Хэндфаст шетінен табылады. Олар Юралық жағалаудың ең шығыс нүктесін көрсетеді, бұл ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген орын.

Орналасқан жері

Old Harry Rocks Studland-тен тікелей шығысқа қарай, Сванаджтан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 4 км, ал Пул және Борнмут қалаларынан оңтүстікке қарай шамамен 8 км жерде жатыр. Оңтүстікте Баллард Даунның бор тас жарлары бар, олардың көп бөлігі Ұлттық сенім қорына тиесілі. Бұл тастарды Оңтүстік-Батыс жағалау жолының Дорсет бөлімінен көруге болады.

Құрылу

Олд Гарри Рокстың борлы тау жынысы бұрын Пурбек пен Уайт аралы арасындағы борлы тау жынысының ұзақ бөлігінің бір бөлігі болған, бірақ осы қабаттың үлкен бөліктері эрозияға ұшырағаннан кейін ғана мүйіс ретінде қалды. Мүйіс теңіздің күшінен гидравликалық әрекетке (теңіздің күшімен ауа мен су кішкентай жарықтарға еніп, жарықтардың кеңеюіне себеп болатын процесс) ұшырағандықтан, бірінші кезекте үңгірлер, содан кейін аркалар пайда болды. Жаңбыр мен желдің әсерінен әлсіреген аркалардың жоғарғы бөліктері құлап, байланыссыз үймелерді қалдырды. Осы үймелердің бірі "Ескі Гарри" деп аталады. "Ескі Гарридің әйелі" – коррозия мен абразияға ұшыраған тағы бір үйме, оның төменгі бөлігі соншалықты әлсірегенге дейін жоғарғы бөлігі құлап, тұнба қалдырды. Гидравликалық әрекет – тау жынысына зақым келтіріп, оның құлауына себеп болған эрозияның (толқындардың қиылысу күші) басты себебі.

Геология

Баллард Даун төмендіктері Портсдаун әктас формациясының бір бөлігі болып табылады, онда кейбір кремний жолақтары кездеседі және 84-72 миллион жыл бұрын, соңғы креда кезеңінің Кампан эпохасында пайда болған. Тас жолақтары ғасырлар бойы біртіндеп эрозияға ұшырады, алғашқы тік жарлардың кейбіреуі құлап кеткен (Ескі Гарридің әйелі 1509 жылы құлаған), ал жаңалары тар құрлық жолақтарының бұзылуы арқылы қалыптасқан.

Аңыз

Тастардың аты туралы әр түрлі әңгімелер бар. Бір аңыз бойынша, Шайтан (әдетте сыпайы тілмен "Ескі Гарри" деп аталады) осы тастарда ұйықтаған. Тағы бір жергілікті аңызға қарағанда, тастар Пулл қаласының әйгілі қарақшысы Гарри Пейдің есімімен аталған, оның кемесі керуен кемелерін күтіп, тастардың артында жасырынып отырған. Көне гректердің бір әңгімесінде тоғызыншы ғасырдағы викингтердің шабуылы дауылдың кесірінен сәтсіз аяқталған және суға батып кеткендердің бірі, граф Харольд, әк тастың бағанасына айналған делінеді.