Кіріспе

Табиғи немесе синтетикалық шаштан жасалған шаштырма немесе жартылай парик.

Топуе (/t//uː/'/p//eɪ/ tooPAY') – шаш таюдың бір бөлігін жабу немесе театрлық мақсаттар үшін киілетін табиғи немесе синтетикалық шаштан жасалған шаштырма немесе жартылай парик. Топуелер мен шаштырмалар көбінесе ерлермен байланысты болғанымен, кейбір әйелдер де шаштарын ұзарту үшін немесе бас терісінің ашық қалған бөлігін жабу үшін шаштырма пайдаланады. Топуе 18-ші ғасырда пайда болған.

Топпалар мен перукалар

Көптеген топуелер кішкентай болып келеді және бас жоғарғы және артқы бөлігіндегі тоқшылықты жабуға арналған, бірақ үлкен топуелер де кездеседі. Топуелерді көбінесе шаш бөліктері, бірліктер немесе шаш жүйелері деп атайды. Шаштары тек бас жоғарғы және төбесінде түскен әйелдердің көпшілігі толық періштең емес, шаш бөліктерін таңдайды.

Этимология

Тупе француз тіліндегі "toupet" сөзінен шыққан, ол бас шашының тобын, яғни бас терісіндегі немесе басының үстіндегі шаштың қиылысын білдіреді, шаштың сиреуін жабумен міндетті түрде байланысты емес.

20 ғасыр

1950 жылдары АҚШ-та 350 000-нан астам ер адам, 15 миллионға жуық адамның арасында, шаш қосымшаларын киген. 1954 жылдан бастап бірнеше шаш қосымшаларын өндірушілер ірі журналдар мен газеттерде жарнамалаған кезде, тупе өндірушілері өнімдеріне сенімділік қалыптастыруға көмектесті. Тупелерді насихаттау мен қабылдаудың кілті – Макс Фактордың жасаған жаңалықтары болды. Фактордың тупелері мұқият жасалған және көз жасымас еді, әрбір шаш жібі нәзік, дене түсіне ұқсас кружевоға тігілген, сондай-ақ ұзын және қысқа әртүрлі шаш стильдерінде жасалған. Фактор, Голливудтағы макияж саласындағы инноватор болғандықтан, көптеген Голливуд актерлерінің таңдаған өнім берушісі еді. 1959 жылы Time журналының бағалауынша, АҚШ-тағы жалпы сату көлемі жылына 15 миллион долларға жетті. 1900 жылдан бері пошта арқылы тапсырыс каталогы арқылы тупелерді сатқан Sears Roebuck, танымал перука өндіруші Joseph Fleischer & Co. компаниясының «кәсіби жетістікке жетелейтін» шаш өнімдерін жарнамалап, 30 000 арнайы каталогты тікелей пошта арқылы мақсатты тізімге жіберіп, нарыққа енуге тырысты. Тупелерді баспа басылымдарында жарнамалау жалғасты, ықтимал, тиісті ерлер аудиториясы бар журналдарда жарнамалық бюджет көбейтілді. Типик «жарнамалық мақала» Modern Mechanix журналында кездеседі. 1970 жылға қарай Time журналы АҚШ-та 17-20 миллион шашы түскен ер адамның арасында 2,5 миллионнан астам адам тупе киетінін болжады. Бұл өсімге шаш қосымшалары технологиясының жақсаруы, жастыққа ұмтылу және ұзын шаштың сәнге енуі себеп болды.

21 ғасыр

Топпа мен парик өндірісі енді АҚШ-та емес, Азияда шоғырланған. Жапонияда орналасқан "Aderans" компаниясы әлемдегі ең ірі парик өндірушілердің бірі болып табылады және Жапонияның ішкі нарығының 35% құрайды. 2002-2004 жылдар аралығында "Aderans" компаниясының еркек клиенттерінен (ішкі және халықаралық) түскен жаңа тапсырыстар 30%-ға азайды. Daiwa институты мен Nomura Research – екі маңызды жапон экономикалық зерттеу институтының зерттеушілері – топа индустриясының "қайта жаңғыру белгілері байқалмайды" деген қорытындыға келді. Бұл көрсеткіштер, топа қолданудың жалпы алғанда азайып бара жатыр деген бұқаралық ақпарат құралдарының пікірін растайды. Сондай-ақ, 1790 жылдан бері АҚШ патент бюросында 260-тан астам шаш қосымшаларына патенттер тіркелген. Топаға алғашқы патент 1921 жылы, ал "шаш қосымшасы" үшін алғашқы патент 1956 жылы алынған.

Баламалар

Ерлер әдетте, шашты жабудың бұрынғы, азырақ күш қолданылатын тәсілдерін сынағаннан кейін топе киеді. Алғашқы әдіс – қалған шашты тарақпен жауып, көлемді және тығыз етіп көрсету. Басқа баламалардың ішінде хирургиялық емес шаш ауыстыру бар, ол өте жұқа шаш бөлігінен тұрады, ол медициналық желіммен бекітіліп, бірнеше апта бойы тағылады.

Дәрі-дәрмектер мен медициналық процедуралар

Пропеция, Рогейн және басқа да фармацевтикалық препараттар 1990-шы жылдары АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) арқылы шаштың тоқырауының (алопецияның) емделуіне рұқсат етілген. Олар шашты қайта өсіруге немесе қалған шашты сақтап қалуға белгілі бір жағдайларда қабілетті екені дәлелденді. Дегенмен, шаш трансплантациясы, кем дегенде бірден нәтиже беруге кепілдік беретіндіктен, оған қолжеткізе алатындардың арасында, әсіресе экрандағы жұлдыздардың арасында, топастарды қолданудың орнын басты.

Шаш түктіктік - сән, шашты жоғалтуды қабылдау

Тоуп пайдаланудың төмендеуіне себеп болатын тағы бір фактор – шашы түсіп бара жатқан ер адамдардың соған қанағат ету деңгейінің артуы. 1990-шы жылдардан бері үлгіге айналған қысқа шаштар шаштың сиреуін жасыруға көмектеседі, ал көптеген ер адамдар шаштарын толығымен қырқып тастауды жөн көреді.

Құмарлық

Батыс мәдениетінде тупелердің ұзақ және көбінесе қызықты тарихы бар. Тупе көптеген бұқаралық ақпарат құралдарындағы әзілдердің жиі кездесетін нысаны болып табылады, мұнда әдеттегі тупе әзілі киюшінің шашының жоқтығын жасыруда тупенің тиімсіздігін мойындамауына бағытталған. "Тупе юморының" алғашқы мысалы 1837 жылы Джордж Крюкшенктің "Комикалық альманахында" пайда болды, онда ол күшті желдің әсерін бейнеледі, нәтижесінде бір ер адамның тупесі басынан ұшып кетті. 20-шы ғасырда тупелер мультфильмдер, фильмдер, радио және теледидар сияқты медианың барлық түрлерінде әзілдің көзіне айналды. 21-шы ғасырда тупелер әлі де әзілдерге арналған материал болып табылады, көптеген интернет сайттары тупелерге арналған, әсіресе шаштарын жасанды түрде ұзартқан деп күдіктелген атақты адамдарға ерекше назар аударады. Сонымен қатар, тупе "төлеу" сөзімен омофон болып табылады және көптеген әзілдерде қолданылады. 19-шы ғасырдағы танымал АҚШ конгрессмені және құлдыққа қарсы күрескер Таддеус Стивенс өзінің юморы мен зирықтығымен белгілі болды. Бір күні Капитолийде болғанда, бір әйел оның шашынан бір тоқ шаш сұрады (сол кезде шаш жинау кең таралған). Ол шашы жоқ болғандықтан және тупе кигендіктен, оны алып, әйелге берді. Morecambe and Wise шоуында Эрни Уайздың парик туралы ұзаққа созылған әзіл болды, бірақ шындығында оның шашы толық болды.