Кіріспе

Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тағы геологиялық құрылым.

Қара белдеу – АҚШ-тың оңтүстігіндегі қара, құнарлы топырақтың шамамен жарты ай пішіндес геологиялық құрылымын білдіретін физикалық географиялық термин. Оның ұзындығы шамамен 300 миль (483 км), ал ені 25 мильге дейін (40 км) жетеді, бағыты шамамен шығыс-батысқа қарай, көбінесе Орталық Алабама және Солтүстік-Шығыс Миссисипиде орналасқан. Бор кезеңінде, шамамен 145-66 миллион жыл бұрын, қазіргі Орталық жазықтар мен Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тың көп бөлігінің үстін жасы теңіздер жапқан. Сол теңіздерде ұсақ теңіз планктоны өсіп, олардың карбонатты қаңқалары қалың әк құрамындағы түзілімдерге жиналған. Бұл әк топырақ егін өсіруге өте қолайлы болды. Қара белдеудің доғасы сол теңіздердің бірінің жағалауы болды, онда әк көп мөлшерде жасы суларда жиналған.

Тарих

XIX ғасырға дейін бұл аймақ далалар мен емен-хиккори ормандарының мозаикасы болған. 1820 және 1830 жылдары аймақ жоғары жердегі мақта шаруашылықтары үшін өте қолайлы жер ретінде танылды. Қысқа талшықты мақта осы жерде жақсы өсіп, оның пайдалы өңделуі мақта тазартатын машинаның ойдағыдай жасалуының арқасында мүмкін болды. Ол жазық жерлерде өсетін ұзын талшықты мақтадан таулы аймақтарда жақсы өсті.

Әлеуметтік-экономикалық аймақ

1865 жылдан кейін бұл тіркес кейде геосаяси аймақты сипаттау үшін қолданылды, дәл қазіргі кездегі Қар белдеуі, Тотық белдеуі, Күн белдеуі және Киелі кітап белдеуі сияқты. Букер Т. Вашингтон өзінің 1901 жылғы өмірбаянында: "Маған жиі 'Қара белдеу' терминін анықтауды сұрайды. Менің білуімше, бұл термин алғаш рет топырағының түсімен ерекшеленетін елдің бір бөлігін көрсету үшін қолданылған. Осы қалың, қараңғы және табиғи түрде бай топырақты аймақ, әрине, құлдардың ең көп пайда әкелген Оңтүстік бөлігі болды, сондықтан олардың көп бөлігі сол жерге әкелінді. Кейін, әсіресе соғыстан кейін, бұл термин негізінен саяси мағынада қолданыла бастады, яғни қара нәсілділердің ақ нәсілділерден көп басымдық танытқан округтерді көрсету үшін. 1920 жылдан бері 'Қара белдеу' термині физикалық геологияның мамандандырылған саласынан тыс қолданыстан мүлдем шығып қалды, бірақ көптеген авторлар Америка Азамат соғысына дейін 'Қара белдеу' географиялық құрамында көптеген құлдар болғанын, олардың көпшілігі мақта шаруашылықтарында жұмыс істегенін жазды. Кейбір басылымдар әлі де бұл тіркесті геосаяси аймаққа сілтеме жасау үшін қолданады.