Литвадағы Демократиялық Еңбек партиясы (LDDP) – бұрынғы Коммунистік партия. 1990-жылдардағы саяси партия, социал-демократиялық идеологиясы, тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Литваның Демократиялық Еңбек партиясы (ЛДПП) Литва Коммунистік партиясының қайта аталған түрі болды. Бұл 1990-шы жылдардағы Литвадағы саяси партия, ол өзін әлеуметтік-демократиялық деп жариялады. ЛДПП-ның жастар ұйымы Литва лейбористік жастар одағы (Lietuvos leiboristų jaunimo unija) деп аталды.
Democratic Labour Party of Lithuania (, LDDP) was the renamed Communist Party of Lithuania. It was a political party in Lithuania in the 1990s, which claimed to be social democratic. The youth organization of LDDP was called Lithuanian Labourist Youth Union (Lietuvos leiboristų jaunimo unija).
Тарих
Партияның тамыры 1989 жылдың желтоқсанына дейін жетеді, осы кезде Литва Коммунистік партиясы бас партиядан бөлініп шықты. CPL (тәуелсіз) (CPL (CPSU) құрылғаннан кейін белгілі болды) 1990 жылғы Литва Жоғарғы Кеңесінің сайлауына қатысты, онда партия екінші орынды иеленді. Осы позицияда CPL (тәуелсіз) ұлттық біртүтас үкіметке қосылды, оған CPL (CPSU), Литва Демократиялық партиясы (LDP) және Литвадағы поляктар қауымдастығы (ZPL) емес, Жоғарғы Кеңестегі барлық партиялар мен ұйымдар кірді. Алгирдас Бразаускас Прунскене кабинетінде Литваның вице-премьері болды. 1990 жылдың күзінде партия атауларының бірнеше ұсынысы жасалды (мысалы, Lietuvos socialistų partija (Литва Социалистік партиясы), Lietuvos socialinės pažangos partija (Литва Әлеуметтік прогресс партиясы), Lietuvos komunistų partija (Литва Коммунистік партиясы), Lietuvos demokratinė darbo partija (Литва Демократиялық Еңбек партиясы)). 1990 жылдың желтоқсанында CPL-дің бас органы DLPL болып қайта құрылды. 1992 жылдың соңына қарай партия Литвадағы ең көп қолдауға ие болған саяси партия ретінде Sąjūdis-ті басып өтті. ЛДДП 1992 жылғы парламент сайлауында 43% дауыс алып, Сеймада 73 орынға ие болды. Бұл Литва парламенті сайлауында кез келген саяси партияның осы күнге дейінгі ең жақсы нәтижесі. ЛДДП-ны Алгирдас Бразаускас басқарды. 1993 жылы Бразаускас елдің бірінші президенті болып сайланғандықтан, ол кез келген партиядағы қызметін тоқтатуға міндетті болды. Адольфас Шлежевичус партия басшысы және премьер-министр болды. 1996 жылы Шлежевичуске сыбайлас жемқорлық айыптары тағылғаннан кейін, оның орнына Чесловас Юршенас келді. 1996 жылғы парламент сайлауында ЛДДП 9,5% дауыс алып, парламентте 10 орын жеңіп алды. Келесі бірнеше жылда партияның қолдауы өзгеріссіз қалды. Партия Сеймадағы негізгі оппозициялық партия болып қала берді, бірақ оның мүшесі және бұрынғы премьер-министр Лауринас Миндаугас Станкевичус 1998-1999 жылдары Вагнориус кабинетінде денсаулық сақтау министрі болды. 2000 жылғы парламент сайлауына дейін ЛДДП Литваның Социал-демократиялық партиясымен, Жаңа демократия партиясымен және Литваның орыс бірлестігімен коалиция құрды. Сайлау коалициясы Алгирдас Бразаускас атымен аталып, көпшілік дауыспен жеңіске жетті. Бұл коалицияда партиялар жалпыұлттық сайлау округінде бірлескен тізім құрды, бірақ бір мандатты сайлау округтерінде коалиция әр округтен бір ғана кандидатты тікелей ұсынды. Бұл дауыс бөлінуін болдырмау мақсатында жасалды. Сайлауда ЛДДП 26 орын алды (коалиция партиялары арасындағы ең көп орын және парламенттегі үшінші ең көп орын). 2001 жылы ЛДДП Литваның Социал-демократиялық партиясымен бірігіп, Литваның Социал-демократиялық партиясын құрды (литва тілінде: Lietuvos socialdemokratų partija).
The party traced its roots to December 1989, when the Communist Party of Lithuania broke away from the main party. CPL (independent) (as it became known after formation of (CPL (CPSU)) took part in 1990 Lithuanian Supreme Soviet election, in which the party came at second place. Amid this position, CPL (independent) joined national unity government, which included almost all parties and organisations in the Supreme Council except CPL (CPSU), Lithuanian Democratic Party (LDP) and the Association of Poles in Lithuania (ZPL). Algirdas Brazauskas became Deputy Prime Minister of Lithuania in Prunskienė Cabinet. By the autumn of 1990 there were several party's name proposals (etc. Lietuvos socialistų partija (Socialist Party of Lithuania), Lietuvos socialinės pažangos partija (Social Advancement Party of Lithuania), Lietuvos komunistų partija (Communist Party of Lithuania), Lietuvos demokratinė darbo partija (Democratic Labour Party of Lithuania)). In December 1990, the main body of the CPL reorganized as the DLPL. By the late winter of 1992, the party overtook Sąjūdis as the most supported political party in Lithuania. The LDDP won the 1992 parliamentary election, gaining 43% of the vote giving it 73 seats in the Seimas. It is the best results for any political party in Lithuanian parliamentary election up to this date. LDDP was led by Algirdas Brazauskas. Because Brazauskas was elected as the first president in 1993, he was required to stop his activities in any parties. Adolfas Šleževičius became the party leader and the Prime Minister. After Šleževičius was charged with corruption in 1996, he was replaced by Česlovas Juršėnas. In 1996 parliamentary election, LDDP got about 9.5% of the votes and won 10 seats in the parliament. In next few years party's support remained the same. The party remained the main opposition party in Seimas, although its member and former Prime Minister Laurynas Mindaugas Stankevičius was Minister of Heath in Vagnorius Cabinet between 1998 and 1999. Prior 2000 parliamentary election LDDP formed a coalition with the Social Democratic Party of Lithuania, the New Democracy Party and the Union of the Russians of Lithuania. Electoral coalition was named after Algirdas Brazauskas and it won majority of the votes. In this coalition, parties formed joint list in nationwide constituency, but in single member constituencies coalition stood only one candidate per one constituency. It was persisted to avoid vote splitting. In the elections LDDP came with 26 seats (the largest number of seats among coalition's parties and third largest number of seats in the parliament). In 2001, LDDP merged with the Lithuanian Social Democratic Party to form the Social Democratic Party of Lithuania (Lithuanian: Lietuvos socialdemokratų partija).
Халықтың қолдауы
1990 жылдардың бірінші жартысында LDDP ел бойынша шамамен жиырма пайыз қолдауға ие болды. Бұл қолдау біркелкі емес еді – көбінесе партияның қолдауы ірі зауыттары мен орыс тілді қауымдастықтары бар ірі қалаларда (мысалы, Клайпеда) жоғары болды. Үлкен қалалардың арасындағы жалғыз ерекшелік – Каунас қаласы, онда Саюдис (кейіннен Отан одағы) көбірек қолдау алды. Ауылдық жерлерде партияның қолдауы дамыған өнеркәсіпке ие аудандардан (мысалы, Кельме ауданы) түсті. 1990 жылдардың соңында Литва қызмет көрсету экономикасына айналған кезде партияның қолдауы он пайызға дейін төмендеді. Дауыс берушілердің тағы бір бөлігі орыс тілділерді ұсынатын партияларға (мысалы, Литва орыстарының одағы) кетті. Сонымен қатар, LDDP Жаңа одаққа (әлеуметтік либералдарға) қолдау жоғалтты.
In the first half of 1990s, LDDP had around twenty per cent support nationally. This support was not uniform – mainly the party had largest support in large cities with large factories and Russian speaking communities (e. g. Klaipėda). The only exception of large cities was Kaunas, where Sąjūdis (and later the Homeland Union) had greater support. In rural areas party's support came from districts with developed industry (e. g. Kelmė district). As Lithuania became a service economy in the late 1990s, the party's support declined to ten per cent. The other loss of voters came from parties representing Russian speakers (e. g. Union of the Russians of Lithuania). Also, the LDDP lost support to the New Union (Social Liberals).