Кіріспе

Исландиядағы телекоммуникация нарығы әртүрлі.

Тарих

Ұлыбритания аралдарына алғашқы су асты телеграф кабель 1906 жылы Исландиядағы Сейдисфьёрдурға жетті. Сол кезде Рейкьявик пен Хафнарфьёрдур арасында телефон байланысы ашылды. 1911 жылы Исландияның батысындағы Рейкьявикті солтүстігіндегі Акурейри арқылы шығыстағы Сейдисфьёрдурмен байланыстыратын телефон желісі орнатылды. Бірнеше жылдан кейін Вестманнайярға желі салынды, ал 1929 жылы аралдың оңтүстігінде Рейкьявикті Сейдисфьёрдурмен аралдың оңтүстігіндегі Вик арқылы байланыстырған желі салынды. 1930 жылы аралда телепринтер қызметі енгізілді. 1933 жылы аралдағы әр 1000 тұрғынға 55 телефон тиесілі болды. Исландияда 1935 жылы алғашқы қысқа толқынды радиостанция құрылды, ол елді халықаралық радиотелефон қызметтеріне байланыстырды. 1936 жылдың қаңтарына қарай әр 1000 исландтық тұрғынға 106 радио лицензиясы болды. Исландиялық есімдеме жүйесіне байланысты, телефондық тізімде адамдар тегімен емес, атымен тізілді (әдетте атау). Алғашқы автоматты телефон станциялары 1932 жылы Рейкьявик пен Хафнафьёрдурда ашылды, ал 1976 жылы барлық қалаларда автоматты телефон станциялары болды. 1962 жылы SCOTICE (Шотландияға) және ICECAN (Канадаға) коаксиалды су асты телефон кабельдері пайдалануға берілді, бұл халықаралық телефон және телеграф байланысының сенімділігі мен сыйымдылығын арттырды, сондай-ақ алғаш рет телекс қызметтерін ашты. Бұл жаңа кабельдер 1906 жылғы телеграф кабельді ескірген және қолданыстан шығарды. Олардың сыйымдылығы 32 және 24 телефон тізбегіне тең болды. 1980 жылы Исландияда Skyggnir деп аталатын алғашқы жерсеріктік станция ашылды. Intelsat жүйесіне қосылғаннан кейін, халықаралық телефон және телекс байланысының көп бөлігі спутниктік байланыс арқылы жүзеге асырылды. Бұл жаңа жерсеріктік станциялар халықаралық тікелей қоңырау шалуды қамтамасыз етті, сондай-ақ Исландияға уақыт бойынша өзгертілген және тікелей теледидар хабарларын, соның ішінде Исландияның 1986 жылғы «Евровидениеге» қатысуын көруге мүмкіндік берді. Исландияның алғашқы интернет байланысы 1986 жылы Амстердамға 300-1200 бит/с UUCP байланысы арқылы спутник арқылы жасалды. 1987 жылы ескі SCOTICE және ICECAN коаксиалды су асты кабельдері пайдаланылмай қалды, өйткені Хофн қаласының жанында қосалқы жерсеріктік станция ашылды, бұл Исландияны осы кезеңде халықаралық байланыс үшін спутниктік байланысқа тәуелді етті. Алғашқы цифрлық телефон станциясы 1984 жылы ашылды, ал 1995 жылға қарай барлық телефон станциялары цифрландырылды. 1986 жылы барлық ауылдық ортақ желілер жеке желілерге жаңартылды. 1986 жылы NMT 1G (бірінші буын) желісі арқылы алғаш рет ұялы телефон қолжетімді болды, содан кейін 1994 жылы GSM қызметі, 1997 жылы SMS хабарламасы, 2003 жылы MMS қызметі пайда болды. 1991 жылы Исландияның айналма жолының (1-жол) бағыты бойынша, көптеген қалалар мен қалалар арқылы өтетін елді айналып өтетін талшықты сақина аяқталды. Оны Исландия үкіметі мен НАТО Исландияның әуе қорғанысы жүйесінің радар станцияларын байланыстыру үшін, сондай-ақ ішкі телекоммуникацияларды жақсарту үшін салды. Ол 8 талшықтан тұрады және 2023 жылы әлі де қолданыста болады. 1994 жылы бірінші су асты талшықты кабель, CANTAT 3, Исландияға жетіп, оны Канада, Германия, Ұлыбритания және Даниямен 7,5 Гбит/с қуатымен байланыстырды. Бұл жолақтылықты едәуір арттырып, интернет байланысының кеңінен қолжетімді болуына мүмкіндік берді. 21-ғасырда жолақтылық пен сенімділік талаптары өскен сайын, Исландияға көбірек талшықты су асты кабельдері іске қосылды: 2003 жылы Ұлыбритания мен Фарер аралдарына FARICE; 2009 жылы Данияға DANICE; 2009 жылы Гренландияға және Канадаға Greenland Connect және соңғысы 2023 жылы Ирландияға IRIS. Көптеген су асты талшықты бағдарламалары бар Skyggnir жерсеріктік станциясы 2005 жылы пайдалануға берілмеді, ал CANTAT 3 2009 жылы тоқтатылды. 1990 жылдардың ортасында телекоммуникация нарығы бәсекеге ашылды, бұл мемлекеттік Iceland Telecom монополиясын бұзды және кейін 2005 жылы жекешелендірілді. 1994 жылы телефон арқылы қоңырау шалу арқылы интернет-қызметтер қолжетімді болды, 1999 жылы ADSL қызметтері іске қосылды, содан кейін 2009 жылы VDSL қызметтері іске қосылды. Үйге талшықты желілер 2004 жылы іске қосыла бастады және 2022 жылға қарай халықтың 90% -ына дейін кеңейтілді. 2010 жылы NMT (1G) ұялы байланыс желісі жабылды. 3G 2006 жылы, 4G 2013 жылы және 5G 2020 жылы іске қосылды. 2018 жылы телеграммалық қызметтер тоқтатылды. Аналогты PSTN/POTS және ISDN телефон қызметтерін 2020-2024 жылдар аралығында біртіндеп тоқтатып, VoIP қызметтерін алмастырды. Мыс негізделген DSL қызметтері қолжетімді болып қала береді. 2024 жылдың сәуір айында Míla 2028 жылға қарай, DSL қызметтерін қоса алғанда, мыс желілерін толық тоқтату жоспарларын жариялады, бұл исланд телекоммуникациясын толыққанды талшықтық қызметтерге көшіруге мүмкіндік береді.

Су асты кемелерінің байланыс жүйесі

Қазіргі интернет және телефон қызметтері сыртқы трафик үшін 60,2 Тбит/с жалпы сыйымдылығы бар теңіз асты коммуникация кабельдеріне тәуелді.

Интернет-арнау нүктелері

Исландияда екі интернет-алмасу нүктесі бар. Олар – Рейкьявик интернет-алмасу орталығы (RIX) және Múli IXP.

Радио

Исландия FM және ұзын толқын радио хабарларын пайдаланады. Бүкіл елді қамтитын ұлттық желілерге Rás 1 және Rás 2 мемлекеттік радиостанциялары, сондай-ақ Bylgjan кіреді. Басқа коммерциялық хабар берушілер көбінесе Рейкьявик аймағында жұмыс істейді, ал көптегені халық тығыз қоныстанған аймақтарда қолжетімді. Жеңілдік беру үшін жеткілікті жиілік диапазоны болғандықтан және шығындарды ескере отырып, қазіргі уақытта DAB хабар таратуды енгізу жоспарланбаған. Барлық FM станциялары интернет-радио арқылы да қолжетімді, ал кейбір шағын станциялар тек интернет-радио арқылы таратылады. Ұзын толқындық радио қызметін мемлекеттік хабар беруші RÚV жүзеге асырады, алайда ұзын толқындық қызмет 2024 жылы толықтай тоқтатылады (бір таратушы орны 2023 жылы жабылды).

Тұрақты телефон

2022 жылға қарай Исландияда 116 142 стационарлық желі пайдаланылуда, оның 80 106-сы VoIP, 34 527-сі PSTN және 644-і ISDN. Исландиядағы стационарлық телефон желілерінің саны 2001 жылы 196 528 болған ең жоғары көрсеткіштен бастап баяу төмендеуде. Сонымен қатар, VoIP абоненттерінің саны 2016 жылы 58 311-ден 2018 жылы 76 122-ге дейін өсті. 2018 жыл VoIP абоненттерінің саны PSTN абоненттерінен асып түскен алғашқы жыл болды. POTS/PSTN желісінің операторы Síminn POTS желісін толық тоқтату жұмыстары жүргізіліп жатқанын және 2023 жылы аяқталатынын хабарлады. Қазіргі стационарлық телефон желілерінің клиенттері VoIP қызметтеріне көшіріледі.

Жыл Жалпы (PSTN) Жалпы өзгерісі
2010 132 069 152 895 17,29%
2009 135 969 184 851 4,48%
2008 140 858 193 512 3,66%
2007 134 622 186 688 1,00%
2006 131 693 188 575 2,72%
2005 134 258 193 852 1,77%
2004 133 504 190 478 1,08%
2003 135 402 192 552 2,42%
2002 132 353 187 999 4,34%

Источник: Statistics Iceland (statice.is)

Жыл Жалпы (PSTN) Жалпы өзгерісі
2001 139 300 196 528 0,10%
2000 141 330 196 336 6,14%
1999 145 769 184 973 6,51%
1998 148 817 173 673 5,01%
1997 151 700 165 390 5,47%
1996 153 551 156 807 5,49%
1995 148 645 148 645 0,23%
1994 148 300 148 300 0,00%

Қозғалтқыш

2022 жылға қарай Исландияда 521 722 белсенді ұялы байланыс абоненттері бар. 2G, 3G, 4G және 5G қызметтерін 3 ұялы байланыс операторы жүзеге асырады. NOVA 2013 жылы 4G желісін ұсынған алғашқы желі болды және 2020 жылы 5G желісін ұсынған алғашқы желі болды. Síminn және Vodafone өздерінің 4G қызметін 2013 жылы және 5G қызметін 2021 жылы іске қосты. 2G қызметтері 2024 жылы, ал 3G 2025 жылы тоқтатылуы тиіс. NMT (1G) желісі 2010 жылы жабылды.

Жыл NMT 450 GSM/UMTS Өзгеріс
2010 341 077 3,38%
2009 9 783 329 932 1,63%
2008 12 291 324 631 4,12%
2007 15 854 311 785 2,22%
2006 17 827 305 013 7,20%
2005 19 480 284 521 5,35%
2004 21 300 270 072 5,35%
2003 23 302 256 368 8,94%
2002 25 100 235 338 6,38%

Источник: Statistics Iceland (statice. is)

Жыл NMT 450 GSM/UMTS Өзгеріс
2001 26 900 221 231 17,91%
2000 27 268 187 628 39,10%
1999 27 136 134 886 71,68%
1998 26 056 78 569 92,26%
1997 24 880 40 866 73,20%
1996 22 707 23 595 143,20%
1995 21 181 9 702 357,86%
1994 19 726 2 119 0,00%

Жыл NMT 450 GSM/UMTS Өзгеріс
1993 17 409 0,00%
1992 15 164 0,00%
1991 12 889 0,00%
1990 10 010 0,00%
1989 7 893 0,00%
1988 6 519 0,00%
1987 5 008 0,00%
1986 2 106 0,00%

Телефон арқылы сөйлесу

Жыл Мыңдаған минут Өзгеріс 2010 742,791 4.91% 2009 708,040 3.42% 2008 684,649 32.40% 2007 517,105 14.81% 2006 450,422 9.61% 2005 410,940 2.99% 2004 399,017 12.59% 2003 354,389 3.33% 2002 342,962 19.63% 2001 286,685 16.30% 2000 246,514 24.83% 1999 197,475 39.49% 1998 141,566 0.00% Көз: Исландия Статистикасы (statice.is)

Мәтіндік хабарлама

Жыл SMS өзгеруі 2010 171,931 17.27% 2009 146,615 2.37% 2008 143,216 5.72% 2007 135,474 9.89% 2006 123,285 0.34% 2005 123,711 19.79% 2004 154,236 8.31% 2003 142,403 14.43% 2002 124,451 37.97% 2001 90,201 46.48% 2000 61,581 0.00%

Жыл MMS өзгеруі 2010 1,355 3.12% 2009 1,314 39.64% 2008 941 34.43% 2007 1,435 92.62% 2006 745 180.08% 2005 266 0.00%

Телефон нөмірлері

Исландияда аймақтық кодтар жоқ, және барлық телефон нөмірлері жеті таңбадан тұрады. Халықаралық қоңырау шалу коды +354. Ұялы телефон нөмірлері көбінесе 6xx xxxx, 7xx xxxx немесе 8xx xxxx-тен басталады, ал қанағатты телефон нөмірлері 5xx xxxx (Рейкьявик қаласында) немесе 4xx xxxx (Рейкьявик қаласынан тыс жерлерде) -тен басталады.

Теледидар

Исландияда теледидар 1966 жылдың қыркүйегінде басталды. + Исландиялық үйлерде теледидарды қолдану. Жыл Теледидар жинағы Екі немесе одан көп теледидар Цифрлық теледидар Спутниктік теледидар Кабельдік теледидар немесе кеңжолақты теледидар 2010 98% 50% 63% 8% 17% 2009 96% 50% 60% 9% 10% 2008 95% – 57% 6% – 2007 97% – 57% 11% – 2006 93% – 47% 7% 8% 2005 98% – 40% 6% 7% 2004 97% – – – – 2003 97% – 19% – – 2002 97% – – – –

Источник: Исландия Статистикасы (statice.is)

+ Исландиялық үйлердегі байланысты технологиялар. Жыл Жазық экран Үй кинотеатры VHS ойнатқыш DVD ойнатқыш Blu-ray ойнатқыш 2010 54% 31% 64% 82% 2% 2009 48% 30% 67% 82% – 2008 37% 33% 74% 83% – 2007 26% 30% 80% 79% – 2006 – – 78% 81% – 2005 – – 90% 74% – 2004 – – – – – 2003 – – – 54% – 2002 – – 91% 40% –