Кіріспе

Американдық қаржылық қызметтер және коммуникациялар компаниясы, қаржылық қызметтер компаниясы. The Western Union Company – штаб-пәтері Колорадо штатының Денвер қаласында орналасқан американдық көпұлтты қаржылық корпорация. Компания 1851 жылы Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында «New York and Mississippi Valley Printing Telegraph Company» деп құрылған, ал 1856 жылы бірнеше телеграф компанияларымен біріккеннен кейін «Western Union Telegraph Company» деп аталды. 1860-шы жылдардан 1980-шы жылдарға дейін американдық телеграф индустриясында басымдыққа ие болды, телетайп сияқты технологияларды дамытып, телеграммаларды жіберу және жеткізумен қатар, ақша аудару сияқты телеграфқа байланысты қызметтердің спектрін кеңейтті. Қаржылық қиындықтарға тап болғаннан кейін 1980-ші жылдары коммуникациядан бизнесін ауыстырып, ақша аудару қызметтеріне көбірек назар аудара бастады. 2006 жылы коммуникациялық операцияларын толығымен тоқтатты, сол кезде «The New York Times» компанияны «әлемдегі ең ірі ақша аудару бизнесі» деп сипаттап, көптеген иммигранттардың елдеріне ақша жіберуіне байланысты осы мәртебесін сақтайтынын қосты. Технология тарихы тұрғысынан алғанда, Western Union 1861 жылы алғашқы трансконтиненталдық телеграфты аяқтады, бұл Атлант және Тынық мұхиттарының жағалаулары арасындағы американдық коммуникацияларды дамытуға жұмсалған АҚШ индустриясының инвестициясының бір бөлігі болды. Алғашқы хабарламалар АҚШ-тың сол кездегі президенті Авраам Линкольнге жіберілді. 1856 жылы компания Джон Джеймс Спид, Фрэнсис Орманд Джонатан Смит және Езра Корнелл басқарған «Erie and Michigan Telegraph Company» компаниясымен бірікті және Корнеллдің талабы бойынша «Western Union Telegraph Company» деп өз атын өзгертті. 1857 жылы Western Union ең ірі алты телеграф фирмасының өңірлік телеграф монополияларын құруға тырысқан «Алты Ұлт Келісіміне» қатысты, олардың біріккен негізгі желілері болды. «Алты Ұлт» жүйесі құрылғаннан кейін Western Union үлкен және кіші телеграф компанияларын сатып алуын жалғастырды және 1864 жылға қарай өңірлік монополиядан ұлттық олигополияға айналды, оның жалғыз басты бәсекелестері «American Telegraph Company» және «United States Telegraph Company» болды. Western Union 1861 жылы алғашқы трансконтиненталдық телеграфты аяқтады. Алғашқы хабарламалар АҚШ президенті Авраам Линкольнге жіберілді. Бұдан бөлек, компания Американы Еуропаға Аляска, Сібір және Мәскеу арқылы байланыстыру мақсатында «Ресей-Америка телеграф компаниясын» құрды, бірақ 1866 жылы Атлант мұхиты арқылы кабель сәтті төселгеннен кейін 1867 жылы бұл жоба тоқтатылды.

Үстемдік және жаңа сыншылар (18661881)

1866 жылы Western Union American Telegraph Company және United States Telegraph Company, өзінің екі негізгі бәсекелесін сатып алып, біраз уақытқа америкалық телеграф индустриясында дерлік монополияға қол жеткізді. 1870 жылы стандартталған уақыт қызметін және 1871 жылы ақша жіберу қызметін ұсынды. 1870 жылдары компания жаңадан құрылған бәсекелес телеграф конгломераты Atlantic and Pacific Telegraph Company-дан және Bell Telephone Company жетекшілік еткен, дамыға бастаған телефон индустриясынан күшейтілген бәсекелестікке тап болды. Western Union, Bell компаниясымен патенттік дауды реттеспей тұрып, бәсекелес телефон жүйесін іске қосуға тырысты, содан кейін 1879 жылы телефон бизнесінен толығымен бас тартты. Қаржыгер Джей Гулд 1881 жылы Atlantic and Pacific Telegraph Company-ны Western Union-мен біріктіруді ұйымдастырды, бұл оған біріктірілген компанияның бақылау үлесін берді.

Монополия және телеграфтың құлдырауы (18811963)

1884 жылы Нью-Йорк қор биржасының Dow Jones Railroad Average қор нарығы индексі құрылғанда, Western Union алғашқы он бір компанияның бірі болды. 1900 жылы Western Union миллион мильдік телеграф желілерін және екі халықаралық теңіз асты кабельдерін пайдалануға енгізді. AT&T компаниясы 1909 жылы Western Union компаниясының 30% акциясын сатып алып, оған бақылау орнатты. 1945 жылы Western Union американдық телеграф саласындағы жалғыз ірі бәсекелесі Postal Telegraph, Inc. компаниясын сатып алды, бұл компанияға индустрияда монополиялық билік берді. Телекс желісі үшін телепринтер жабдықтарын бастапқыда Siemens & Halske AG, ал кейін Teletype Corporation жеткізді. Тікелей халықаралық телекс қызметтері 1960 жылдың жазында Лондон мен Париж қалаларына шектеулі қызмет көрсетумен басталды. 1959 жылы Әуежай күніне арналған шара ретінде Western Union телеграммамен бірге шоколад қорабын ұсынатын Candygram таныстырды, бұл жарнамалық роликте әйгілі радио хабаршысы Дон Уилсонмен көрсетілді.

Western Union International компаниясының бөлініп шығуы

1963 жылы Western Union өзінің халықаралық кабельдік жүйелерін және халықаралық телеграф желілерін қосу құқығын Western Union International (WUI) деген жеке компанияға біріктірді, оны сол жылы American Securities компаниясына сатты. 1967 жылы American Securities WUI акцияларын Нью-Йорк қор биржасында тізімдеді. 1979 жылы WUI компаниясын Xerox 207 миллион долларға сатып алды, ал 1981 жылы оны MCI Communications компаниясына 185 миллион долларға сатты. MCI WUI-ді MCI International деп атады және Western Union тауэлін пайдануды тоқтатты. 1974 жылдан бастап Western Union өз геосинхронды байланыс спутниктерінің паркін ұстаған алғашқы американдық телекоммуникациялық компаниясы болды. Westar деп аталған спутниктер паркі Western Union компаниясының ішіндегі байланысты, телеграммалар мен почталық хабарламалардың мәліметтерін бүкіл ел бойынша Western Union кеңселерiне жеткізді. Ол сонымен қатар телекс және TWX қызметтерінің трафигін де басқарды. Westar спутниктерінің транспондерлері басқа компанияларға бейне, дауыс, деректер және факсимиле (факс) хабарларын тарату үшін жалға берілді. 1981 жылы Western Union Airfone компаниясының 50% үлесін сатып алды. Ол Airfone компаниясын 1986 жылы GTE компаниясына 39 миллион долларға сатты. 1982 жылдан бастап, қаржылық қызметтерді либерализациялау нәтижесінде Western Union әлемдік ақша аудару қызметтерін ұсына бастады. 1987 жылы инвестор Беннетт С. Лебоу 11-тарау процедурасын айналып өткен күрделі қаржылық қайта құрылымдау арқылы Western Union компаниясын бақылауға алғанда қайта құру аяқталды. Компанияның ресми атауы 1991 жылы New Valley Corporation болып өзгертілді, бұл компанияның банкроттықтан қорғануға тырысуының және ақша аудару бизнесін дамыту кезінде компанияның артық қарызды балансын жоюдың бір бөлігі болды. Атауды өзгерту Western Union тауэлін сот процесіне тартудан (және оның салдарынан туындайтын жаман PR-дан) қорғау үшін жасалды. Амманның күнделікті басшылығымен және Лебоутың қолдауымен компанияның құны 11-тараумен жұмыс істеген жылдары күрт өсті. Банкроттық іс жүргізу аясында Western Union компаниясының телеграф бизнесі iTelegram компаниясына сатылды. Әртүрлі қайта құрулардан кейін, оның ішінде ірі облигация иесі болған Карл Айканмен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, New Valley Corporation компаниясы 1994 жылы 1,2 миллиард долларға First Financial Management Corporation компаниясына банкроттық аукционында сатылды. 1995 жылы First Financial компаниясы First Data Corporation компаниясымен 6 миллиард долларлық мәміле бойынша бірікті. Компанияны сатып алғаннан кейін First Data Corporation Western Union тауэлімен телеграф қызметтерін қайта іске қосу туралы шешім қабылдады.

Қоғамдық листинг және халықаралық кеңею (2006 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2006 жылдың 26 қаңтарында First Data компаниясы First Data акционерлеріне салықсыз бөліну арқылы ақша аударымдарына бағытталған, Western Union-ды тәуелсіз, ашық саудадағы қаржылық қызметтер компаниясына бөлу ниеті туралы хабарлады. Бөлініп шығу 2006 жылдың 29 қыркүйегінде жоспарланғандай орындалды. Келесі күні Western Union телеграммаларды жіберу және жеткізу қызметін тоқтату туралы мәлімдеді. 2009 жылдың мамыр айында Western Union Питер Густавсоннан Канадалық Custom House компаниясын сатып алу жоспарын жариялады. Келісім 2009 жылдың қыркүйегінде 371 миллион АҚШ долларына аяқталды. Бұл сатып алу компанияның Western Union Business Solutions деп қайта брендтелуіне әкелді. 2011 жылдың қаңтар айында Western Union иммигранттарға ақша аудару және қызмет көрсету саласында белсенді қызмет ететін Angelo Costa компаниясын сатып алды. Анджело Костаның Еуропа бойынша 7500 сауда нүктесі бар. Келісімге 200 миллион АҚШ долларына қол қойылды. 2011 жылдың шілдесінде Western Union Travelex компаниясының Global Business Payments бөлімшесін 606 миллион фунт стерлингке сатып алды. 2011 жылдың қазанында Western Union Finint S. r. l. компаниясын сатып алуды аяқтады, бұл Western Union-ның Еуропадағы ақша аударымдарының жетекші агенттік желісінің бірі болып табылады және Италия, Испания және Ұлыбританияда 10 000-нан астам қосалқы агенттік тармақтарына ие. 2015 жылдың мамыр айында екі компанияның да кірісі төмендеген кезде Western Union мен MoneyGram бәсекелесінің бірігуі туралы әңгімелер пайда болды. Western Union бұл ақпаратты жоққа шығарды. 2017 жылдың қаңтарында Alibaba-ның қаржы технологиялық компаниясы Ant Financial 880 миллион долларға MoneyGram-ды сатып алуға тырысты, бірақ АҚШ үкіметі ұлттық қауіпсіздік мақсатымен бұл мәміленің алдын кесті. 2018 жылы компания штаб-пәтерін Колорадо штатының Энглвуд қаласынан Денвер Техникалық орталығына көшірді. Энглвуд кеңсе кешені 2020 жылы 40 миллион долларға сатылды. 2020 жылдың қараша айында Western Union Сауд Телеком компаниясының цифрлық төлемдер бөлімшесінің 15% үлесін 200 миллион долларға сатып алды. 2022 жылы Western Union Украинаға Ресейдің басып кіруіне байланысты Ресей мен Беларусьтегі операцияларын тоқтатты.

Алынған ақша

Ақшаны онлайн немесе Western Union агенттіктерінде жеке жіберуге болады. Ақшаны 10 таңбалы MTCN (Ақша аударымын басқару нөмірі) мен жеке куәлікті көрсету арқылы әлемнің кез келген Western Union агенттігінен жеке алуға болады. Кей жағдайларда жеке куәліктің орнына құпия сұрақ пен жауап пайдаланылуы мүмкін.

Western Union Mobile компаниясының

2007 жылдың қазан айында Western Union GSM қауымдастығымен, 218 елдегі 700-ден астам ұялы байланыс операторларын біріктіретін және 2,5 миллиард ұялы байланыс абонентін қамтитын жаһандық сауда қауымдастығымен бірлесіп, ұялы ақша аудару қызметін енгізу жоспарларын жариялады. Дамыған және дамушы елдерде ұялы телефондардың кең таралғандығы, Western Union ақшасын қолма-қол жеткізу қызметтерімен байланысты мәтіндік хабарламалардан бастап, телефон арқылы ақша жіберу мүмкіндіктеріне дейін, кеңінен қолжетімді тұтынушылық құрылғы арқылы мобильді қаржылық қызметтерді ұсынуға мүмкіндік береді. Western Union-ның ұялы ақша аудару қызметі, оның негізгі ақша аудару платформасын ұялы байланыс операторлары және/немесе жергілікті реттелген қаржы институттары ұсынатын m-банк немесе m-төлем платформаларымен байланыстырады.

Western Union Connect желісі

Компания 2015 жылдың қазан айында WeChat және Viber сияқты ірі дереу хабар алмасу қосымшаларымен жасалған серіктестік келісімдерінен кейін Western Union Connect қызметін іске қосты. Бұл серіктестік WeChat қолданушыларына Қытайға, АҚШ-қа және тағы 200 елге 100 долларға дейін ақша жіберуге мүмкіндік береді.

BidPay-тің атауы

Интернет мыңжылдықтың басында сауда-саттық үшін кеңістікке айналған кезде, Western Union онлайн қызметтерін іске қосты. 2004 жылы BidPay "Western Union Auction Payments" деп өзгертілді, бірақ кейін қайтадан BidPay деп аталды. BidPay 2005 жылдың 31 желтоқсанында қызметін тоқтатты және 2006 жылдың наурызында CyberSource Corp. компаниясы оны 1,8 миллион АҚШ долларына сатып алды. CyberSource Corp. BidPay-ді қайта іске қосу ниетін білдірді. Бірақ кейіннен CyberSource компаниясы 2007 жылдың 31 желтоқсанынан бастап BidPay қызметін тоқтатты.

Демеушілік

Western Union 2002 жылдан 2003 жылға дейін Сидней Roosters NRL командасының негізгі форма демеушісі болды. Компания команданы демеулеуді жалғастырып келеді, бірақ енді формаға демеушілік етпейді. Western Union компаниясы Money Transfer қызметін пайдаланатын диаспоралық қауымдастықтарды қолдауға бағытталған көптеген қоғамдық шараларды демеушілік етеді. Олар сондай-ақ WWE және WCW pay-per-view іс-шараларын, мысалы, 1998 жылғы No Way Out және 2000 жылғы Slamboree сияқты көптеген жарыстарды демеушілік етті. 2012 жылдан 2015 жылға дейін УЕФА Еуропа лигасына демеушілік жасады. First Data Western Union Foundation әлем бойынша қайырымдылық мақсаттарына қаржы жұмсайды. 2004 жылғы Үнді мұхитындағы цунамиден кейін, Қор құтқару жұмыстарына 1 000 000 АҚШ доллары көмектесті. Ұлттық баскетбол лигасының (NBA) «Денвер Наггетс» командасы 2017-18 маусымынан бастап команданың формасын үш жылға Western Union демеушілігіне беретінін жариялады. «Ливерпуль» футбол клубы 2017 жылдың 9 тамызында 2017-18 маусымының басынан бастап Western Union компаниясының олардың алғашқы жең демеушісі болатынын мәлімдеді. Олар «Ливерпульдің» жең демеушісі ретінде 5 жылға 25 миллион фунт стерлингтік келісім жасады.

Компьютерлік желілердің алғашқы кезеңдеріне қатысу

Western Union телеграммалары сақтау және жіберу арқылы хабар алмасу жүйесі арқылы жіберілетін. Алғашқы нұсқалары қолмен басқарылатын телеграф жүйелері болды. Кейінірек телепринтерлерді пайдаланатын жүйелер жартылай автоматты болды, олар хабарларды қабылдау, сақтау және қайта жіберу үшін перфорацияланған қағаз таспаны қолданды. Western Union-ның соңғы қағаз таспаға негізделген коммутациялық жүйесі – 55 А жоспары (1948–1976) автоматты маршрутизациямен толық автоматты болды. Western Union автоматты цифрлық желі (AUTODIN) бағдарламасының негізгі мердігері болды. AUTODIN – байланыс саласындағы әскери қолданыс, алғаш рет 1960 жылдары әзірленді, бірақ 1990 жылдары қазіргі заманғы Интернеттің алдағысы – ARPANET пайдасына таратылды. 2000 жылы AUTODIN-ді Қорғаныс хабарламалар жүйесі (DMS) алмастырды. AUTODIN, бастапқыда "ComLogNet" деп аталған, механикалық перфокарта оқығыштары мен табуляторларды пайдаланып, жалға алынған желілер арқылы деректерді жіберу және қабылдау үшін 99,99% қолжетімділікпен сенімді қызмет болды. AUTODIN-нің ең жоғары деңгейде жұмыс істеген кезінде желінің АҚШ бөлігі айына 20 миллион хабарламаны өңдеді. Western Union AUTODIN-нің (AUTODIN II) жаңа баламасын жасауға тырысқанда сәтсіз болды, бұл BBN (ARPANET-тің әзірлеушісі) пакеттік коммутациялық желіні дамытуға әкелді, ол бүгінгі Интернеттің негізіне айналды. AUTODIN қызметі 2000 жылы тоқтатылды, ол қажетсіз болып қалғаннан кейін көп жылдар өткен соң. AUTODIN-нен туындаған басқа да жаңалық – Western Union-ның компьютерлік EasyLink қызметі. Бұл жүйе үкіметтік емес пайдаланушылар үшін алғашқы коммерциялық электрондық пошта жүйелерінің бірін құруға мүмкіндік берді. Жүйе бір хабарламаны бірнеше алушыға бір уақытта электрондық пошта, факс, почта немесе телетайп арқылы жіберуге мүмкіндік берді, сонымен қатар интеграцияланған форматтардан хабарламалар жіберуге рұқсат берді. Қызмет арқылы пайдаланушылар InfoLink қосымшасын пайдаланып зерттеулер жүргізе алды. EasyLink жеке компания ретінде бөлініп, қазір OpenText құрамына кіреді.

Қалпына келтірілетін қаржы

Western Union өз клиенттеріне ешқашан жеке кездеспеген адамға ақша жібермеуді ескертеді. Western Union клиенттердің осы мәселеге қатысты хабардарлығын арттыруға күш салғанына қарамастан, алаяқтар интернеттегі алдаулар үшін оны жиі пайдаланады. Western Union ақша жылыстырумен байланысты болуы мүмкін адамдардың төлем алатын жерлерінің тізімін сақтауға міндетті, бірақ бұл ақпаратты сотқа шақыру арқылы ғана алуға болады. Сондықтан алдын ала төлемді алаяқтықпен айналысатындар мен махаббат алаяқтары Western Union арқылы қаржы алуын жалғастырады, өтемалдағы алаяқтарға жоғалған ақшаның қайтарылмайтынына сенімді. Осы себепті eBay платформасында төлем құралы ретінде қолдануға тыйым салынған, ал басқа онлайн аукциондық сайттарда да қолдануға кеңес берілмейді. 2017 жылдың қаңтар айында Western Union сымдық алаяқтыққа жол бергенін мойындады және қылмыскерлер оның қызметін алдын ала төлемді алаяқтық үшін пайдаланғанда көз жұмып, 586 миллион доллар төлеуге келісті. Әртүрлі 419 схемалық алаяқтықтармен айналысатын алаяқтар, жалған жұмыс ұсыныстарын және лотерея жүлделерін ұсынуды қоса алғанда, Western Union ақша аударымын пайдаланып транзакцияларды жүзеге асыра алды, көбінесе агенттерге алаяқтықтан түскен табыстың бөлігін беру арқылы. Western Union жәбірленушілерден түскен жүз мыңдаған шағымды қарастырмады.

Ақшаны адалдандыру және терроризмді қаржыландыру

Ирландияның Орталық банкі 2015 жылғы мамыр айында Western Union компаниясына ақшаны жылыстатуға қарсы күрес шараларындағы кемшіліктерге байланысты 1,75 миллион еуро айыппұл салды, бұл компанияның төлем қызметтерін ақшаны жылыстату және/немесе терроризмді қаржыландыру үшін пайдалануға мүмкіндік беруі мүмкін еді. Олар Western Union-нің "агенттерді оқыту, ұсақ транзакцияларға қатысты күдікті әрекеттерді бақылау және анықтау үшін жеткілікті күшті жүйелер мен процедуралары болмағанын" және "төлемдерді көптеген бөлек, кішкентай төлемдерге бөлу – ақшаны жылыстатудың кең таралған әдісі. Сол сияқты, терроризмді қаржыландыру көбінесе кішкентай төлемдер арқылы жүзеге асырылады" деп мәлімдеді. Western Union агенттері сондай-ақ, Қытайдан АҚШ-қа көшіп келген иммигранттарға адам саудагерлеріне ақша төлеу үшін жүздеген миллион долларды кішкентай үлестерге бөліп жіберуге мүмкіндік берді, бұл трансферттік есеп беру талаптарын оралымдауға бағытталған. Басқа да айыптаулардың арасында Әділет министрлігі Western Union компаниясының қылмыскерлерге тұтынушыларды алдау және адам саудасына қатысуға мүмкіндік беретін орта құруға қатысқандығын көрсетті. Айыптаулар 2020 жылғы наурыз айында алынып тасталды. 2018 жылы Western Union Нью-Йорк штатының Қаржылық қызметтер департаментінен 60 миллион доллар айыппұл төледі. Айыппұлмен бірге жарияланған баспасөз хабарламасында былай делінген: "Western Union басшылары компанияның ақшаны жылыстату мен алаяқтықты анықтау және алдын алу жөніндегі міндеттемелерін пайдаға бағындырып, күдікті, бірақ өте табысты агенттермен қарым-қатынасты сақтап, оларды тәртіпке келтірмеді". 2019 жылғы 29 мамырда Western Union компаниясы Global Money Transfer атқарушы вице-президенті және президенті болған Одилон Алмейданың кеткенін хабарлады. 2012 жылы Стюарт Стокдейл, ол Альмейдамен бірдей лауазымды атқарды, ұқсас жағдайда компанияны тастап кетті.

Әскери барлау қызметімен байланыс

"Бір проценттік доктрина: 11 қыркүйектен бері Американың жауларын ұстауға жасаған тығырық іздеуі" атты кітапта "Вестерн Юнион" компаниясы АҚШ әскери барлау қызметіне жеке ақпарат ұсынған деген айыптау бар.

Бәсекеге қарсы іс-әрекет

Western Union компаниясы Африкадағы бәсекелестіктің жетіспеуі салдарынан бәсекелестікке қарсы әрекеттерге қатысқан деп айыпталды. Дегенмен, аймаққа байланысты комиссиялар 10% немесе одан да жоғары болуы мүмкін. Африканың ақша жіберу нарығы әлемдегі ең қымбаттарының бірі болып қала береді, және осы жоғары комиссиялардың нәтижесінде аймақ жылына 1,4 миллиардтан 2,3 миллиард долларға дейін қосымша шығынға ұшырайды деп бағаланады. Бұл, тұтынушыларды белгілі банктер арқылы ғана операция жасауға мәжбүр ету арқылы жүзеге асырылады. Комиссия бұл айыптаулардың жеткіліксіз екенін анықтады және Western Union компаниясының пайдасына шешім шығарды.