Кіріспе

Мэн аралында телефон кабельдері, теңіз асты кабельдері, теледидар және ұялы телефон хабар тарату стансалары мен мұнараларынан құралған, кең ауқымды коммуникациялық инфрақұрылым бар.

Телеграф

Манс телекоммуникациясының тарихы 1859 жылы басталды, сол кезде аралда Мэн электр телеграф компаниясы құрылды. Компанияның мақсаты телеграф арқылы аралды байланыстырып, хабарларды Ұлыбританияға жіберуді қамтамасыз ету болды. 1859 жылдың тамызында Гринвичтегі Гласс, Эллиот және Компаниясынан ұзын кабель тапсырылды және ол чартерленген кабель кемесі "Резолют" арқылы Крансталдан (Рамзидің солтүстігінде) Камбриядағы Сент-Биске дейін төселді. Кабель бір ядролы, гутта-перша изоляциясымен жасалған. Сонымен қатар, Крансталдан оңтүстікке қарай Рамзиге және Дугласқа дейін жиырма мильдік әуе кабелі орнатылды. Англияда телеграф Уайтхейвенге және Электр телеграф компаниясының желілеріне қосылды. Телеграф кеңселерi Дугластағы 64 Атол көшесінде (сонымен қатар компанияның бас кеңсесі) және Рамсидегі Ист-Кейде (қазіргі Марина Хаус) орналасқан. 1860 жылдың 10 тамызында компания 5500 фунт стерлингтік капиталмен Тинвальд заңымен заңды түрде тіркелді. Крансталдағы тоқ күші тым жоғары болды, сондықтан 1864 жылы кабель оңтүстікке қарай, Рамзи шығанағындағы Порт-э-Вулленге қайта төселді. Кейіннен ол оңтүстікке қарай, Порт-Корнаға тікелей қосылды. 1869 жылы Ұлыбританиядағы телеграфты ұлттықтандыру және оны Бас Пошта монополиясына біріктіруден кейін, Мэн электр телеграф компаниясы 1870 жылы Телеграф заңы бойынша (Парламент актісі) ұлттықтандырылды, бұл британ үкіметіне 16 106 фунт стерлинг тұрды (құны бойынша төрелік сот шешімінен кейін 1872 жылы төленді). Ұлттықтандыруға дейін аралдағы телеграф операциялары нашар жұмыс істеді және компанияның акцияларының құны шамамен 100 фунт стерлингті құрады. Ұлттықтандырудан кейін операцияларды Бас Пошта (GPO) қабылдады. Ішкі телеграф жүйесі бір жыл ішінде Кастлтаунға және Пилге дейін кеңейтілді, бірақ ол кезде Кастлтаундағы қазіргі коммуникациялардың жоқтығы Мэн аралы үкіметін Дугласқа көшуге итермеледі. Ұлттықтандырудан кейінгі жылдары пайдаланудың артуына байланысты 1875 және 1885 жылдары Порт-Корна мен Сент-Бис арасында қосымша кабельдер төселді. 1883 жылы Смит анықтамалығында Пошта басқарған бірнеше телеграф кеңселерi тізілген, Дуглас, Рамзи, Кастлтаун және Пилдегі телеграфтардан басқа Лаксиде, Баллода және Порт-Сент-Мэриде де қолжетімді болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Порт-Корнадағы кабельдік терминал Мэн аралы еріктілер корпусымен күзетілді. Теңіз асты телеграф кабельдері 1950 жылдан бері пайдаланылмайды, бірақ олар өз орнында қалпы тұр.

Телепорттау

Қазіргі уақытта Ман аралында бірнеше жер станциялары бар телепорт құрылысы жүріп жатыр. SES Satellite Leasing – SES компаниясының кәсіпкерлік инвестициялық тармағы. Телепорт 2017 жылы пайдалануға берілуі күтілуде. Ол спутниктік телеметрия, бақылау және басқару (ТТ&К) мүмкіндіктерін, қуатты басқаруды, сондай-ақ телерадио хабар таратушылар мен дерек орталықтары үшін жоғары және төмен байланыс, сонымен қатар үлестік қызметтер сияқты телепорттық қызметтердің кең спектрін ұсынатын заманауи кешен болады.

Телефондар

Бүгінгі күні Мэн аралындағы негізгі телефон провайдері – Manx Telecom. 1889 жылы Джордж Гиллмор, бұрын GPO-ның Мэн телеграф операцияларындағы электрик, Мэн аралының алғашқы телефон қызметін жүргізуге Пошта Бас директорынан лицензия алды. Атол көшесіндегі кеңседе орналасқан Гиллмордың телефон қызметінің алғашқы клиенттері Мэн аралының бу кеме компаниясы және Мэн аралы темір жолы болды. Кеңейтуді қаржыландыруға немесе Англиямен байланыс орнатуға мүмкіндігі болмағандықтан, Гиллмор лицензиясын Ұлттық телефон компаниясына сатты және аралда олардың менеджері болып қалды. 1901 жылы 600 абонент болды, телефон жүйесі Рамси, Кастлтаун, Пил, Порт-Эрин, Порт-Сент-Мэри және Ончанға дейін кеңейтілді. 1912 жылдың 1 қаңтарында Ұлттық телефон компаниясы мемлекеттендіріліп, 1911 жылғы Телефонды беру туралы заңмен Бас пошта қызметіне біріктірілді. Тек Гернси, Портсмут және Халл ғана GPO-дан тыс қалды. 1922 жылы Бас пошта басқармасы Мэн үкіметіне аралдың телефон қызметін сатуды ұсынды, бірақ ұсыныс қабылданбады. 1923 жылы Джерсиде осы аралдың телефон қызметі үшін ұқсас келісім жасалды. Бірінші аралдан тыс телефон байланысы 1929 жылы орнатылды, CS Faraday кемесі Солтүстік Ирландиядағы Порт-Эрин мен Бэллихорнан арасында 57 км қашықтықта, содан кейін Порт-Гренау мен Блэкпул арасында кабель төседі, негізінен Солтүстік Ирландияға байланыс орнату үшін. Кабель 1929 жылдың 6 маусымында толыққанды, ал 1929 жылдың 28 маусымында Мэн аралы мен сыртқы әлем арасындағы алғашқы қоңырау губернатор-лейтенант сэр Клод Хилл Дугластан Ливерпульдегі Пошта Бас директорына жасады. Кабель бастапқыда тек екі магистральдық желіні ғана алып жүрді. 1942 жылы Creg na Baa мен Ұлыбритания арасында теңіз асты кабеліне балама ретінде VHF жиілікті модуляцияланған радио байланысы орнатылды. Бұл қазір тоқтатылды. 1943 жылдың 24 маусымында бұл Англсидегі Семас шығанағы мен Порт-Эрин арасындағы ұзақ кабельмен толықтырылды, онда HMCS Iris кемесі төсеген әлемдегі алғашқы су асты ретрансляторы болды. Ретранслятор кабельдегі желілердің санын екі есеге арттырды, бірақ ол бес айдан кейін бұзылып, оны алмастырған құрылғы жеті жыл жұмыс істеді. 1962 жылы Колуин шығанағы мен арал арасында HMTS Ariel кемесімен тағы бір теңіз асты кабелі төселді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Мэн аралындағы телефон жүйесі Британдық Бас пошта кеңсесі және кейіннен Британдық телекоммуникациялар монополиясы ретінде жұмыс істеді және Ливерпуль телефон округінің бөлігі ретінде жұмыс істеді. 1985 жылы жекешелендірілген British Telecom GPO телефон операцияларын, соның ішінде Мэн аралындағыларын мұра етті. Осы кезде Мэн үкіметі тендерлік рәсім арқылы телефон жүйесін пайдалану үшін 20 жылға лицензия беретінін жариялады. Осы үдеріс аясында 1986 жылы British Telecom тендерге қатысу үшін Manx Telecom деп аталатын Мэнде тіркелген еншілес компания құрды. Жергілікті имидж және басқару конкурстық үдерісте саяси тұрғыдан қолайлы болады деп саналды, өйткені олар лицензияны жеңу үшін Cable & Wireless компаниясымен бәсекелесті. Manx Telecom тендерді жеңіп алды және 1987 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа атын қолданып, жұмысын бастады. 1988 жылдың 28 наурызында Еуропадағы ең ұзын қайта жаңғыртылмаған 8000 телефон желісінің оптикалық талшықты кабелі іске қосылды. Ол Порт-Гренауды Камбриядағы Силекрофтпен байланыстырады және 1987 жылдың қыркүйегінде төселді. Кабельдің барлық ұзындығы теңіз түбінде жатыр. 1990 жылдың қазан айында Камбриядағы Миллом мен Дуглас арасында BT MT1 деп аталатын қосымша оптикалық талшықты кабель төселді, бұл арақашықтықты BT және Manx Telecom бірлесіп басқарады, ол әрқайсысы 140 Мбит/с жолақтықтығы бар алты арнаны қамтамасыз етеді. Бұл кабель әлі күнге дейін қолданыста. 1992 жылдың шілдесінде Mercury Communications LANIS оптикалық талшықты кабельдерін орнатты. LANIS 1 Порт-Гренау мен Блэкпул арасында, ал LANIS 2 Мэн аралы мен Солтүстік Ирландия арасында жүреді. Олардың әрқайсысында 565 Мбит/с жолақтығы бар алты арна бар. LANIS кабельдерін қазір Cable & Wireless компаниясы басқарады. LANIS 1 кабелі 2006 жылдың 27 қарашасында Порт-Гренаудан 600 м қашықтықта зақымдалды, бұл байланыс үзілуіне әкеліп соқты және кейбір Мэн клиенттеріне уақытша Интернетке қол жеткізу мәселелерін тудырды, өйткені ол жөндеуді күтті. 2001 жылдың 17 қарашасында Manx Telecom компаниясы BT Wireless операцияларын BT Group-тан бөлгеннен кейін mmO2-ге қосылды және компания Telefónica-ға тиесілі болды. 2010 жылдың 4 маусымында Telefónica Manx Telecom компаниясын CPS Partners телекоммуникация менеджмент компаниясымен бірге Ұлыбританияның HgCapital компаниясына (олар басымдық үлесті сатып алды) сатты. 2007 жылдың желтоқсан айында Manx Electricity Authority және оның телекоммуникациялық еншілес компаниясы, e llan Communications, жаңа теңіз асты оптикалық талшықты байланыстың іске қосылуын тапсырды. Ол 1999 жылы Блэкпул мен Дуглас арасында Мэн аралынан Англияға Interconnector аясында төселді, ол Мэн электр жүйесін Ұлыбританияның Ұлттық желісімен байланыстырады. 2017 жылдың желтоқсан айында Horizon Electronics Isle of Man (бұрын Horizon Electro) Мэн аралының онлайн теледидар қызметтеріне көмектесті. CIA World Factbook мәліметтері бойынша, 1999 жылы Мэн аралында 51 000 стационарлық телефон желісі қолданыста болды. Мэн аралы Ұлыбританияның телефондық нөмірлеу жүйесіне енгізілген және Ұлыбританияның аудандық кодтары арқылы сырттан қол жеткізіледі, өз елдік қоңырау коды болмайды. Қазіргі қолданыстағы аудандық кодтар: +44 1624 (стационарлық телефондар) және +44 7425 / +44 7624 / +44 7924 (ұялы телефондар).

Радио

Аралдың коммерциялық радиостанциясы Manx Radio болып табылады. Manx Radio мемлекеттік гранттың және жарнаманың бір бөлігімен қаржыландырылады. Манста Energy FM және 3 FM деген тағы екі FM радиостанциясы бар. BBC ұлттық радиостанциялары да Дугластың оңтүстігінде орналасқан передатчик арқылы жергілікті түрде ретрансляцияланады, сигнал Камбриядағы Sandale станциясынан және Батыс Йоркширдегі Holme Moss станциясынан беріледі. Дуглас передатчикы BBC-дің DAB цифрлық радио қызметтерін және Classic FM-ді де таратады. Manx Radio ғана AM орта толқынында хабар тарататын жергілікті станция. Ұлыбританиялық радиостанциялар жергілікті AM передатчиктері арқылы ретрансляцияланбайды. Аралда ұзақ толқын станциялары жоқ, бірақ MusicMann 279 деген бір станция ұсынылған болатын. Қазіргі уақытта үш аралдық FM станциясын DAB-та тарату туралы ешқандай ұсыныс жоқ.

Теледидар

Аралда арнайы теледидар қызметі жоқ. Жергілікті хабар таратушылар Ұлыбританияның Freeview хабарларын қайта таратады. BBC аймағы – BBC Солтүстік-Батыс, ал ITV аймағы – Granada Television. Көптеген теледидар қызметтерін спутник арқылы алуға болады, мысалы Sky және Freesat, Astra 2/Eurobird 1 тобынан, сондай-ақ Astra 1 және Hot Bird сияқты Еуропадағы басқа да спутниктерден көрсетілетін қызметтер. Manx ViaSat IOM, ManSat, Telesat IOM компаниялары 2011 жылы іске қосылған және Ман аралында тіркелген 115.1 градус батыс бойлық геостационарлық орбиталық нүктеде орналасқан алғашқы байланыс спутнигі ViaSat 1-ді пайдаланады. Кейбір аймақтарда тікелей Ұлыбританиядан немесе Ирландия Республикасынан жер үсті теледидарларын алуға болады. Аналогты теледидар беру 2008-2009 жылдары тоқтатылды, сол кезде жер үсті цифрлық теледидар берудің шектеулі жергілікті берілімі басталды. Ұлыбританияның теледидар лицензиясы аралға таралады. BBC-нің "North West Tonight" аймақтық жаңалық бағдарламасынан ерекшелік жасау мүмкіндігі жоқ, өйткені Ла-Манш аралдары Spotlight бағдарламасының өз нұсқасын алады. Теледидар алғаш рет Мэн аралында Холм Мосс таратушысынан алынды, ол 1951 жылдың 12 қазанынан бастап BBC теледидары (кейін BBC One) хабар тарата бастады. "Холм Мосс" таратушысының сигналдары Мэн аралында оңай қабылданып тұрды. ITV теледидары Мани аралының шығысындағы бөліктерінде 1956 жылдың 3 мамырында Granada Television (және ABC Television 1956 жылдың 5 мамырынан 1968 жылдың 28 шілдесіне дейін) Winter Hill тарату стансасынан, ал аралдың батысындағы бөліктерінде 1959 жылдың 31 қазанында Ulster Television теледидарын тарататын Солтүстік Ирландиядағы Black Mountain тарату стансасынан қолжетімді болды. Аралдың солтүстік бөлігіндегі бөліктер 1961 жылдың 1 қыркүйегінен бастап, бастапқыда тікелей Камберлендтегі (кейіннен 1974 жылдан Камбрия болып өзгерді) Калдбек станциясынан Border Television-ді қабылдады. 1965 жылдың 26 наурызында Border Television өз сигналын Ричмонд төбесіндегі жергілікті хабар таратушы арқылы таратуды бастады, бұл жерде басқа жиілікпен қайта таралатын Калдбек сигналын сенімді қабылдауға мүмкіндік берді. 200 фут (61 м) биіктіктегі тарату мұнарасы ITV-нің алғашқы хабарларын тарату үшін пайдаланылған Лондоннан көшірілді. Ричмонд Хилл 405 желілік хабар таратуды тоқтатқаннан кейін пайдалануға берілмеді, бірақ 200 фут мұнара радио үшін пайдаланылып жатты, Manx Radio 96.9 МГц және содан кейін 97.3 МГц жиілігінде 1989 жылға дейін хабар таратты. Manx Radio FM қызметін Carnane сайтына көшірді және жиілік қазіргі 97.2 МГц-қа өзгерді. Теледидар хабарларын Дугластың оңтүстігіндегі төбедегі 59 метр биіктіктегі хабар таратушыдан хабар таратады. Аркива таратушыны басқарады және ол тікелей оптикалық талшықты кабель арқылы беріледі. Аралдың басқа жағында қосымша суб-релелік хабар таратушылар бар. ITV өңірлік қызметтерін қайта реттеуден және цифрлық ауысудан кейін Дуглас релесі ITV хабарларын 2009 жылғы 17 шілдеде Granada Television теледидарына ауыстырды. 1993 жылғы телерадио хабарларын тарату туралы заң (Тайнвальд заңы) жергілікті теледидар қызметтерін құруға мүмкіндік береді. Байланыс комиссиясына осындай қызмет көрсету үшін лицензия алуға бір ғана өтініш келіп түсті, бірақ ол қабылданбады. CIA World Factbook басылымының мәліметтері бойынша, 1999 жылы Мэн аралында 27 490 теледидар қолданыста болған.

Пошта

Мэн аралы почтасы арал ішінде және аралдан тыс жерлерге хат жіберу үшін өз маркаларын шығарады. Пошта жүйесі арқылы хат жіберу үшін тек Мэн маркалары ғана жарамды. Мэн аралы 1993 жылы IM префиксімен пошталық индекс жүйесін қабылдады, бұл Ұлыбританияның қалыптасқан пошталық индекс жүйесімен үйлесімді болды.