Кіріспе

Австралиядағы телекоммуникациялардың шолуы

Австралиядағы телекоммуникация – телефон, теледидар, радио немесе компьютер сияқты құрылғыларды қолдана отырып, электрондық тәсілдер арқылы байланыс, сондай-ақ телефон және кеңжолақты желілер сияқты қызметтерді қамтиды. Австралиядағы халқы сиреп жатқандықтан және "қашықтықтың үстемдігі" болғандықтан телекоммуникация әрқашан маңызды рөл атқарды. Үкімет телекоммуникацияның дамуын жетекшілік етіп, оны реттеуде маңызды міндеттерді атқарады.

Колониялық кезең

1901 жылы Австралия Федерациясына дейін алты австралиялық колонияның әрқайсысының жеке телефон байланысы желісі болды. Австралия желілері Ұлыбританияның колониялық заңнамасы үлгісінде жұмыс істейтін, үкіметтік меншік активтер еді. Мысалы, Ұлыбританияның 1868 жылғы Телеграф заңы Пошта Бас Менеджеріне «электрлік телеграфтарды сатып алуға, күтуге және пайдалануға» өкілеттік берді және 1870 жылы бәсекелес британдық телеграф компанияларын мемлекеттік меншікке алуды болжады. Австралиядағы алғашқы телефон қызметі (Мельбурн инженерлік фирмасы «Робинсон Бразерс» компаниясының Мельбурн және Оңтүстік Мельбурн кеңселерiн байланыстырған) 1879 жылы іске қосылды. «Мельбурн Телефон Алмасу» жеке компаниясы 1880 жылғы тамыз айында Австралиядағы алғашқы телефон алмасуын ашты. 1884 жылы шамамен 7 757 қоңырау тіркелді. Австралия мен Жаңа Зеландия 1907 жылы 1906 жылғы Берлин радиотелеграф конвенциясын ратификациялады. PMG департаменті 1920 жылдардан бастап кейбір халықаралық қысқа толқынды қызметтерге және 1911 жылы құрылған Жағалау радио қызметіне жауапты болды, ал алғашқы станциялар желісі 1912 жылғы ақпанда қолданысқа енгізілді. Сидней–Мельбурн коаксиалды кабельі 1962 жылғы 9 сәуірде ресми түрде ашылды. Коаксиалды кабельдік инфрақұрылым қалалар арасындағы абоненттік тікелей қосылымдарды және тікелей теледидар байланыстарын енгізуге мүмкіндік берді. 1962 жылғы сәуірде пайдалануға берілгеннен кейін кабель телеграф және телефон хабарларын тасымалдады. Сонымен қатар, ол Австралиядағы алғашқы қалааралық теледидар хабарларын таратуды қамтамасыз етті, бұл Мельбурн мен Сиднейде бір уақытта теледидар хабарларын таратуға алғашқы мүмкіндік берді. «Optus» 1981 жылы мемлекеттік меншіктегі «AUSSAT» корпорациясы ретінде құрылды. Ол 1980 жылдары Хоук Еңбек үкіметі кезінде жекешелендірілді. «Telstra» (бұрын «Telecom» деп аталған) тағы бір мемлекеттік меншік активі, 1997 жылы Говард Либералды үкіметі тұсында жекешелендірілді.

Австралиядағы радио хабарларын тарату

Австралия өзінің инженерлері, өндірушілері, бөлшек саудагерлері, газеттері, ойын-сауық қызметтері және жаңалықтар агенттіктері арқылы өзінің радио хабар тарату жүйесін дамытты. Бастапқыда хоббистер мен әуесқойлар басым болды, бірақ Комонвелл үкіметі алғашқы радио жүйесін құрғаннан және бизнес мүдделері күшейгеннен кейін, хоббистер мен әуесқойлар маңыздылығын жоғалтты. Австралияның Еңбек партиясы радиоға ерекше қызығушылық танытты, себебі ол оларға оппозициясы бақылайтын газеттерді тікелей айналып өтуге мүмкіндік берді. Екі партия да ұлттық жүйе қажеттігіне келісті және 1932 жылы Австралияның радио хабарларын тарату комиссиясын құрды, ол саяси ықпалдан тәуелсіз мемлекеттік мекеме болды. Алғашқы коммерциялық хабар таратушылар, бастапқыда "B" класты станциялар деп белгіленген, 1925 жылдан бері эфирде. Олардың көптеген бағдарламаларын Австралиядағы газеттер, театр ұйымдары, әуесқой радио әуесқойлары, радио сатушылар және жалпы саудагерлер демеушілік етті. 1930 жылдары Австралияның барлық халқы дерлік радиостанциялардың жететін аймағында болды, ал станциялардың саны соғыстан кейінгі кезеңде салыстырмалы түрде тұрақты болды. Бірақ 1970 жылдары премьер-министр Гоф Уитлэм басқаратын Еңбек үкіметі радио хабарларын тарату саласында жаңаруды бастады, нәтижесінде 1990 жылдары талғамдар, тілдер, дін немесе географиялық орналасуы бойынша 50 түрлі радио қызметі пайда болды. 1992 жылы радио хабарларын тарату жүйесі көбінесе дерегуляцияланды, бірақ шетелдік меншік және монополиялық бақылауға шектеулер сақталды. 2000 жылға қарай Австралия халқының 99 пайызы кем дегенде бір теледидарға ие болды және оны аптасына орташа есеппен 20 сағат көреді.

Теледидар

1929 жылы Мельбурн қаласындағы 3UZ және 3DB коммерциялық радиостанциялары тәжірибелік механикалық теледидар хабарларын таңғы сағаттарда, радиостанциялар ресми түрде жабылудан кейін жүргізді. 1934 жылы доктор Вал Макдаул 4CM Брисбен радиостанциясында электрондық теледидар бойынша тәжірибелер жасады. Теледидар хабарларын тарату ресми түрде 1956 жылдың қараша-желтоқсан айларында Мельбурн Олимпиада ойындарына дейін Сидней мен Мельбурнда басталды, содан кейін басқа да ірі қалаларда, одан кейін ауылдық аймақтарда кезең-кезеңмен енгізілді. Көңіл көтерудің көптеген түрлері, әсіресе драма және эстрадалық өнер, радиодан гөрі теледидарға көбірек сай келді, сондықтан актерлер мен продюсерлер теледидарға ауысты. Қазіргі таңда ел бойынша көптеген мемлекеттік, коммерциялық, қоғамдық, жазылымдық, таңдаулы және әуесқой станциялар бар. 1975 жылы PAL 625 желілік форматындағы түсті теледидар толыққанды жұмыс істеуге көшті. Galaxy платформасындағы жазылымдық теледидар 1995 жылы қолға алынды. Жердегі цифрлық теледидар 2001 жылы енгізілді. Австралия 2013 жылдың 10 желтоқсанында PAL 625 форматынан DVB T форматына өтті. Foxtel немесе Netflix сияқты жазылымдық теледидар қызметтері маңыздырақ болды және Ұлттық кеңжолақты желіге деген сұранысты арттыратын факторлардың біріне айналды.

Мыс кабельдер мен оптикалық талшықтар желілері

Үкімет телекоммуникация нарығын көптеген операторлардың бәсекесіне ашуға дейін PMG (кейіннен Telecom Australia) негізгі желі, магистральдық желі, қосалқы желілер және аяқтаушы пайдаланушыларға қызметтердің кең ауқымын ұсынатын вертикальды интеграцияланған жүйені басқарды. Телекоммуникация нарығын көп провайдерлік бәсекеге ашумен бірге, үкімет Telstra компаниясынан өзінің негізгі құрылғылары мен желілеріне оптомдық қолжетімділікті қамтамасыз етуді талап етті. 2000 жылдары ірі интернет-провайдерлер реттелген қолжетімділікті пайдаланып, шартты емес жергілікті желіге қолдану арқылы жеткізу инфрақұрылымының басым бөлігін өздеріне алуға кірісті. Бұл шығындарды айтарлықтай төмендетумен қатар, қызмет провайдерлеріне мыс жұбынан (біржоладан клиентке дейінгі телефон желісінен) басқа, өздерінің қызмет желілерін толық бақылау мүмкіндігін берді. 2006 жылы Telstra компаниясы мыс желісін оптикалық талшықты торап желісімен алмастыруды ұсынды, сонда аяқтаушы пайдаланушыларға қосылу үшін қолданыстағы мыс кабельдерін пайдалану жоспарланды. Алайда, бәсекелестік саясаты талаптарына сәйкес, олар өз желілерін басқа операторларға оптомдық негізде ашуға міндетті болғандықтан, бұл жобадан бас тартты. Алғашқы Рудд үкіметі ұлттық кеңжолақты желі құруға шешім қабылдады, негізгі тасымалдау желісі ретінде үйге дейін талшық оптикасы (Fibre to the Premises) қолданылып, шалқары аймақтарда спутниктік және сымсыз байланыс қолдау көрсетілді. 2013 жылы Эбботт үкіметі сайланғаннан кейін, FTTP-ні, әлі басталмаған жағдайларда Fibre to the Node технологиясымен алмастырып, сондай-ақ Telstra және Optus гибридті талшықты-коаксиалдық желілерін қайта мақсаттауға бағытталған көп технологиялық шешім іске асырылды.

Кабель

1990 жылдардың аяғында Telstra және Optus шығыс жағалаудағы абоненттерге бағытталған жеке кабельдік интернет қызметтерін ұсынды.

Су асты кабельдері

Австралияның үлкен аумағына, сирек халыққа және басқа елдерден шалқақтап жатуына байланысты, интернет байланысы үшін едәуір инфрақұрылым қажет. Австралияның халықаралық телекоммуникациялық транзиттік сыйымдылығының басым бөлігі Азия және АҚШ-қа бірнеше оптикалық талшықты теңіз асты кабельдері арқылы қамтамасыз етіледі: Жаңа Зеландияға, Гавайиге және АҚШ материгіне 620 Гбит/с сыйымдылығы бар Southern Cross кабельдері, 2012 жылғы II тоқсанда жаңарту жоспарланған. Фиджиге, Гавайиге және АҚШ материгіне 620 Гбит/с сыйымдылығымен Southern Cross кабельдері, 2012 жылғы II тоқсанда жаңарту жоспарланған. Австралия-Жапония кабельі Гуам мен Жапонияға. Бастысы, 320 Гбит/с сыйымдылығымен АҚШ-қа балама жол ретінде қолданылады. Sea Me We3 Индонезияға, содан кейін Азияға, Таяу Шығысқа, АҚШ-қа және басқа да бағыттарға 40 Гбит/с сыйымдылығымен жеткізіледі. APNG2 (бұрынғы Pac Rim West бөлігі) Папуа-Жаңа Гвинеяға 2x565 Мбит/с сыйымдылығымен. INDIGO West (Пертті Джакарта мен Сингапурмен байланыстыратын). Гондвана 1 Жаңа Каледонияға. TGA Жаңа Зеландияға. PPC 1 (PIPE Networks және Videsh Sanchar Nigam бірлескен кәсіпорны) Гуамға 80 Гбит/с жұмыс істейтін сыйымдылығымен және 2,56 Тбит/с әлеуетті сыйымдылығымен. 320 Гбит/с сыйымдылығымен Гавайиге Telstra Endeavour.

Интернет-цензура

2007 жылдың 31 желтоқсанында Стивен Конрой федералды үкіметтің Интернеттен "қолайсыз материалдарды" цензуралау ниеті туралы хабарлады. Ұсынылған жүйе бойынша, интернет-провайдерге (ISP) тіркелген кез келген австралиялық интернеттің "таза" нұсқасын алуға тиіс болды. Федералды үкіметтің жарияланған мақсаты – балаларды зорлық-зомбылық пен порнографиялық сайттарға қол жеткізуден қорғау. Бұл жоспар кейіннен тоқтатылды және Австралия үкіметі онлайн заңдарды бұзатын сайттарды ғана бұғаттауды жалғастыруда.

Интернет

Тұрақты Интернетке қол жеткізу алғаш рет Австралияда университеттерге AARNet арқылы 1989 жылы мүмкін болды. Алғашқы коммерциялық диал-ап интернет-провайдері (ISP) көп ұзамай елдің астаналарында пайда болды, ал 1990-шы жылдардың ортасына қарай елдің ішінде диал-ап ISP-лердің кең таңдауы болды. Бүгінде Интернетке қол жеткізу гибридті талшықты-коаксиалды кабель, цифрлық абоненттік желі (DSL), интеграцияланған қызметтердің цифрлық желісі (ISDN) және спутниктік Интернет сияқты әртүрлі технологиялар арқылы қолжетімді. Австралия үкіметі өнеркәсіп секторымен серіктестікте 2009 жылдың шілдесінде бүкіл ел бойынша FTTP кеңжолақты желіні іске қосуды бастады. Au доменін (ccTLD) 1986 жылдың наурыз айында Австралияның есептеу ғылымдары желісінің (ACSNet) Роберт Эльзке тапсырды. Осыдан кейін университеттер бірінен соң бірін қосылып, электрондық пошта жіберу және қабылдау, сондай-ақ жаңалықтар топтарын пайдалану мүмкіндігіне ие болды. Австралиядағы академиялық мекемелерді байланыстырған, бұрынғы шектелген IP желісі, ACSNet деп аталды және oz доменін пайдаланды. Бұл домен au доменіне еніп, oz.au доменіне айналды. 1989 жылдың мамыр айында AARNet және ARPANet арасында спутниктік байланыс орнатылды.

Кең жолақты қолжетімділік

Аустралияда кең жолақты интернетке қол жеткізу негізінен ADSL, сондай-ақ кабельдік, талшықты, спутниктік және сымсыз технологиялар арқылы мүмкін. 2008 жылдың шілдесінен бері Австралияның шамамен үштен екі үй шаруашылығы интернетке қол жеткізеді, кең жолақты қосылымдар диал-ап қосылымдарынан екі есе көп. Соңғы АБС статистикасына сәйкес, диал-ап емес қызметтер диал-ап қызметтерінен 3,6 есе артық.

xDSL

2000 жылы Telstra Bigpond арқылы 256/64 кбит/с (төмендеу/көтеру), 512/128 кбит/с және 1500/256 кбит/с жылдамдықпен алғашқы тұтынушыларға ADSL қызметтері қолжеткізілді. Telstra барлық ADSL жылдамдықтарын 1500/256 кбит/с ең жоғары шегімен сабауға шешім қабылдады. ADSL телефон станциясына және мыс сымдарына қол жеткізуді қажет еткендіктен, бұл Telstra-ға үлкен шығындар мен Telstra-ның қалыптасқан клиенттік базасы есебінен үстемдік құруға мүмкіндік берді. Көп ұзамай басқа интернет-провайдерлер де Telstra-дан оптом сатып алынған қосылымдарды қайта сату арқылы осыдан үлгі алды. Telstra-ның ADSL қызметтерін монополиялауына жауап ретінде, басқа операторлар өздерінің DSLAM құрылғыларын орнатты. Internode.

Telstra-ға тиесілі емес DSLAM құрылғыларының болуы қызмет провайдерлеріне қосылу жылдамдығын бақылау мүмкіндігін берді, және көпшілігі "шексіз" жылдамдықтарды ұсынды, бұл клиенттерге мыс сымдарының мүмкіндігіне қарай, 8 Мбит/с дейін кез келген жылдамдықпен қосылуға рұқсат берді. ADSL2 және ADSL2+ стандарттарын бекіту ең жоғары жылдамдықты 12 Мбит/с, содан кейін 24 Мбит/с дейін арттырды. 2007 жылдың қараша айында iiNet алғашқы Naked DSL өнімін жариялады. Одан кейін басқа интернет-провайдерлер де мыс сымдары арқылы телефон қызметінсіз DSL өнімдерін ұсына бастады, бұл желілік жалдау ақысын төмендетті.

Telstra FTTN

Telstra 2006 жылы талшықты желіні төменгі түйінге (FTTN - Fibre to the Node) жаңартуды ұсынған, бірақ желіні бөлісуге міндетті болғандықтан бұл жобаны іске асырмады.

Сымсыз кең жолақты байланыс

Австралияда сымсыз кеңжолақты қолжетімділік кең таралған, көптеген нүктеден нүктеге сымсыз кеңжолақты провайдерлер кеңжолақты қолжетімділігі нашар аймақтық және ауылдық аймақтарға қызмет көрсетеді, көбінесе Motorola Canopy және WiMAX технологияларын пайдаланады. Telstra компаниясы 2006 жылы «Next G» HSPA желісін енгізді (2008 жылдың қыркүйегіне қарай Австралия халқының 99% қамтылғаны хабарланды), жылдамдығы 14 Мбит/с дейін жететіні туралы мәлімдеме жасады, бұл Optus, Vodafone және Hutchison Telecommunications сияқты бәсекелестердің сымсыз кеңжолақты дамыруға инвестициялауына түрткі болды. Олар қазір HSPA желілерін кеңейтіп, Австралия халқының 96-98% қамтуға ұмтылып жатыр.

Ауылдық аумақтарды қамту

Өңірлік және ауылдық аймақтарға бәсекеге қабілетті телекоммуникациялық қызметтерді жеткізу маңызды мәселе болып табылады, осы ретте Telstra телефон қызметтері бойынша жалпыға бірдей қызмет көрсету міндеттемесін атқарады. Кең жолақты және ұялы телефон байланысының нашар дамыған аймақтарын және қызмет көрсетудегі кемшіліктерді жою мақсатында, үкімет қаражаты операторларға бәсекелі негізде бөлінді.

Ұлттық кең жолақты желі

Ұлттық кең жолақты желі бастапқыда Австралияда федералды үкімет тарапынан жоспарланған және сынақтан өткізілген, үйге талшықты, ашық қолжетімді желі болды. Ұлттық кең жолақты желі 1000 Мбит/с жылдамдықпен қамтамасыз етуді және Австралияның 93% үй шаруашылығы мен бизнесіне қосылуды мақсат етті. Кейіннен коалициялық үкімет кезінде бұл Австралияның қазіргі және көбінесе тозығы жеткен мыс желілеріне негізделген, аралас технологиялар жүйесіне өзгертілді. Бұл өзгерту 50 Мбит/с-тан 100 Мбит/с-қа дейін жылдамдыққа бағытталған, ал тұтынушылардың баяндамалары 1 Мбит/с-тан 100 Мбит/с-қа дейін ауыспайды. Желі компаниясының басым үлесі (51%) мемлекетке тиесілі болады, ал қалғаны жеке компанияларға қарайды. Австралия үкіметі бұрын 100 мегабит/секундқа дейін жүктеу және 40 мегабит/секундқа дейін жүктөө жылдамдығын қамтамасыз ететін талшықты желілі кең жолақты желі құрылысы бойынша ұсыныстарды қабылдаған болатын. Үкімет сондай-ақ ауылдық және өте шалғай аймақтарда жылдам кең жолақты байланыс беру үшін тұрақты сымсыз және спутниктік технологияларды пайдаланады. Тұрақты сымсыз желі 50/20 Мбит/с жылдамдыққа дейін қамтамасыз етеді. Спутниктік технология 2015 және 2016 жылдары ұшырылған екі Sky Muster байланыс спутнигін пайдаланады, олар өте шалғай аймақтарда және жағалау аймақтарында жылдам кең жолақты байланыс беруге мүмкіндік береді. Ол 25/5 Мбит/с жылдамдыққа дейін қамтамасыз етеді. Бұл желі Австралия тарихындағы ең ірі біржолғы инфрақұрылымдық инвестиция болады.

2023 Optus-тың істен шығуы

2023 жылдың 8 қарашасында сағат 04:00 шамасында AEDT уақыты бойынша Optus компаниясының барлық қызметтері, оның ішінде сымсыз телефон, интернет және ұялы байланыс тоқтатылды. Бұл 10 миллионнан астам адам мен 400 мыңнан астам кәсіпорынға телекоммуникациялық қызметтерден мәлімдеме жасауға мүмкіндік бермеді. Ұзындығы 9-13 сағатқа созылған бұл үзіліс кезінде алдымен ұялы байланыс желісі қалпына келтірілді.