Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1991 жылы "Мир" ғарыш станциясына жасалған кеңестік/ресейлік ұшқышсыз ғарыш сапары.
1991 Soviet/Russian crewed spaceflight to Mir
"Союз ТМ-13" – "Мир" ғарыш станциясына жасалған 13-ші экспедиция. 1991 жылдың қазан айынан 1992 жылдың наурызына дейін жалғасқан бұл миссияға Австриядан және Кеңес Одағы 1991 жылдың желтоқсанында ыдыраған кезде тәуелсіздік алуға дайын болған Қазақстан аймағынан космонавттар қатысты. Байқоңыр ғарыш айлағында өткен ұшыру рәсіміне Кеңес Одағының премьер-министрі Иван Силаев, Қазақ КСР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев және Австрияның канцлері Франц Враницкий қатысты. Ұшыру алдында Президент Назарбаев алғаш рет космонавт Тоқтар Әубәкіровтен ұшыру туралы есепті қазақ тілінде алды.
Soyuz TM 13 was the 13th expedition to the Mir space station. Lasting from October 1991 to March 1992, the mission included cosmonauts from Austria and the soon to be independent region of Kazakhstan, as the Soviet Union collapsed in December 1991. The launch ceremony at the Baikonur Cosmodrome in Baikonur, Kazakh SSR was attended by the Soviet Premier Ivan Silaev, the President of the Kazakh SSR Nursultan Nazarbayev, and the Chancellor of Austria Franz Vranitzky. Before the launch, for the first time, President Nazarbayev received the launch report from cosmonaut Tokhtar Aubakirov in the Kazakh language.
Миссияның басты оқиғалары
Союз ТМ-13 ұшағында командир Александр Волков, австриялық ғарышкер-зерттеуші Франц Вихбок және советтік қазақ ғарышкер-зерттеуші Тоқтар Әубакіров болды. Ұшу ерекшелігі – бортында ұшу инженерінің болмауы. Ұшуды тәжірибелі орыс ғарышкері Александр Волков басқарды. Австриялықтар Вихбокты Мирге жеткізу үшін 7 миллион доллар төледі, ал қазақстандық ғарышкердің ұшуының бір бөлігі сол кездегі Қазақ КСР-ін Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшыруға рұқсат беруді жалғастыруға ынталандыру мақсатында болды. Ғарышкер-зерттеушілер өз елдерін орбитадан фотоға түсіріп, материалдарды өңдеу және медициналық тәжірибелер сияқты әдеттегі жұмыстарды жүргізді. Арцебарский мен Вихбок Союз ТМ-12 ғарыш кемесімен Жерге оралды, ал Волков Мирде ұзақ мерзімді миссиясын жалғастырды. Союз 175 күн бойы Мир ғарыш станциясына қосылып тұрды. Союз Мирден неміс Клаус Дитрих Флейд, Крикалев және Волковпен бірге қайтып келді, оларды кейбіреулер "КСРО-ның соңғы азаматтары" деп атады, себебі олар КСРО құрамындағы Қазақ КСРО-нан ұшып, тәуелсіз Қазақстан Республикасы жеріне қонды.
Soyuz TM 13 carried commander Alexander Volkov along with Austrian cosmonaut researcher Franz Viehböck and Soviet Kazakh cosmonaut researcher Toktar Aubakirov. The flight was unusual for carrying no flight engineer. Veteran Russian cosmonaut Alexandr Volkov commanded. The Austrians paid $7 million to fly Viehböck to Mir, and the Kazakh cosmonaut flew partly in an effort to encourage the then Kazakh SSR to continue to permit launchings from Baikonur Cosmodrome. The cosmonaut researchers photographed their respective countries from orbit and conducted the usual range of materials processing and medical experiments. Artsebarsky and Viehböck returned to Earth in Soyuz TM 12, with Volkov remaining on board Mir for an extended mission. The Soyuz spent a total of 175 days docked to the Mir space station. The Soyuz returned from Mir with German Klaus Dietrich Flade and Krikalev and Volkov, dubbed by some as "the last citizens of the USSR" because they had launched from the Kazakh Soviet Socialist Republic within the USSR, and landed in what had since become the independent Republic of Kazakhstan.
Танымал мәдениетте
Out of the Present, 1995 жылғы деректі фильм, космонавт Сергей Крикалевтің Мирде болған уақытын, әсіресе Союз TM 12 миссиясын көрсетеді және Союз TM 13 келіп қонуын бейнелейді.
Out of the Present, a 1995 film documentary focused on Soyuz TM 12 cosmonaut Sergei Krikalev's stay on Mir, features the arrival of Soyuz TM 13.