Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1993 жылғы Ресейдің "Мир" ғарыш станциясына пилоттық ғарыш сапары
1993 Russian crewed spaceflight to Mir
"Союз ТМ-17" 1993 жылдың 1 шілдесінде ұшырылған "Мир" ғарыш станциясына Ресейдің ғарыш сапары болды. Онда ресейлік ғарышкерлер Василий Циблиев және Александр Серебров, сондай-ақ француз ғарышкері Жан Пьер Хайнере болды. Сапар 196 күн 17 сағатқа созылды және осы уақыт ішінде Жер планетасын 3000-нан астам айналым жасады.
Soyuz TM 17 was a Russian spaceflight to the space station Mir, launched on July 1, 1993. It carried Russian cosmonauts Vasily Tsibliyev and Aleksandr Serebrov, along with French astronaut Jean Pierre Haigneré. It lasted 196 days and 17 hours, making more than 3,000 orbits of the planet Earth.
Миссияның басты оқиғалары
"Союз ТМ-17" – Ресейдің "Мир" ғарыш станциясына жасалған 17-ші экспедиция. 1994 жылғы 14 қаңтарда Мәскеу уақыты бойынша сағат 7:37:11-де "Союз ТМ-17" "Мир" станциясының алдыңғы портынан бөлінді. 7:43:59-да Королевтегі Миссияны басқару орталығы (ЦУП) Циблиевке "Союз ТМ-17" кемесін "Кристалл" модуліне 15 метр қашықтыққа жеткізіп, "АПАС 89" доктеу жүйесінің суретін түсіруді тапсырды. Сағат 7:46:20-да Циблиев "Союз ТМ-17" кемесінің қимылы баяу болғанына шағымданды. Серебров орбиталық модульде суретке түсіруге дайын тұрды, сосын Циблиевке ғарыш кемесін станция жазықтығынан жылжытуды сұрады, себебі ол күн батареяларының біріне жақындап қалды. "Мир" бортында Виктор Афанасьев Валерий Поляков пен Юрий Усачёвке "Союз ТМ-18" ғарыш кемесіне эвакуациялануға бұйрық берді. 7:47:30-да ЦУП бақылаушылары "Союз ТМ-17" кемесінің сыртқы камерасынан түскен суреттің күрт дірілдегенін көрді, ал Серебров "Союз ТМ-17" "Мир" станциясына соқтығысқандығын хабарлады. Содан кейін ЦУП "Мир" пен "Союз ТМ-17" кемелерімен байланысты жоғалтты. "Союз ТМ-17" кемесімен үзіліссіз байланыс 7:52-де қайта орнатылды. "Мир" кемесімен дауыстық байланыс 8:02-де қайта жаңғыртылды. "Союз ТМ-17" кемесі тексерілгенде, ешқандай айтарлықтай зақым анықталмады. Осыған байланысты ресейліктер "Союз-11" апатынан кейін қысымы төмендетілген ғарыш кемелерінің төтенше жағдайларда қайта кіруін зерттегендерін мәлімдеді. "Мир" ғарышкерлері соққыны сезінбеді, бірақ станцияның бағыттау жүйесі бұрыштық жылдамдықты тіркеп, еркін ұшу режиміне көшті. Кейінгі талдаулар көрсеткендей, орбиталық модульдің оң жағы екі секундтік аралықпен "Мир" станциясына екі рет жанама соқтығыс жасаған. Соқтығысқан жер "Кристалл" модулінде, оның "Мир" базалық блогына қосылған жеріне жақын болды. Соқтығысқа себеп – коммутатордағы қателік: орбиталық модульдегі тежеу және үдеуді басқаратын қолға арналған басқару құрылғысы қосылып, түсіру модульіндегі осыған ұқсас басқару құрылғысын (сол қозғалыс басқару тұтқасын) өшіріп тастады. Циблиев оң тұтқаны қолданып, "Союз" кемесін "Мир" станциясының күн батареялары, антенналары және доктеу порттарынан өткізе алды, соқтығыс болатыны анық болғаннан кейін.
Soyuz TM 17 was the 17th expedition to the Russian Space Station Mir. At 7:37:11 a. m. Moscow time (MT), on 1994 January 14, Soyuz TM 17 separated from the forward port of the Mir station. At 7:43:59 a. m., the Mission Control Center in Korolev (TsUP) ordered Tsibliyev to steer Soyuz TM 17 to within 15 metres of the Kristall module to begin photography of the APAS 89 docking system. At 7:46:20 a. m., Tsibliyev complained that Soyuz TM 17 was handling sluggishly. Serebrov, standing by for photography in the orbital module, then asked Tsibliyev to move the spacecraft out of the station plane because it was coming close to one of the solar arrays. In Mir, Viktor Afanasyev ordered Valeri Polyakov and Yuri Usachyov to evacuate to the Soyuz TM 18 spacecraft. At 7:47:30 a. m., controllers in the TsUP saw the image from Soyuz TM 17's external camera shake violently, and Serebrov reported that Soyuz TM 17 had hit Mir. The TsUP then lost communications with Mir and Soyuz TM 17. Intermittent communications were restored with Soyuz TM 17 at 7:52 a. m. Voice communications with Mir were not restored until 8:02 a. m. Inspection of Soyuz TM 17 indicated no serious damage. In this connection, the Russians revealed that they had studied contingency reentries by depressurized spacecraft in the wake of the Soyuz 11 accident. The Mir cosmonauts did not feel the impact, though the station's guidance system registered angular velocity and switched to free flying mode. Later analysis indicated that the right side of the orbital module had struck Mir two glancing blows 2 seconds apart. The impact point was on Kristall, near its connection to the Mir base block. The cause of the impact was traced to a switch error: the hand controller in the orbital module which governed braking and acceleration was switched on, disabling the equivalent hand controller (the left motion control lever) in the descent module. Tsibliyev was able to use the right lever to steer the Soyuz past Mir's solar arrays, antennas, and docking ports after it became clear impact was inevitable.