Кіріспе

Ілеспелі жобалау және басқару әдісі бизнесте қолданылады. PDCA немесе жоспарлау-іске асыру-тексеру-әрекет ету (кейде жоспарлау-іске асыру-тексеру-реттеу деп аталады) – процестер мен өнімдерді бақылау және үздіксіз жетілдіру үшін қолданылатын итеративтік жобалау және басқару әдісі. Ол сондай-ақ Шевхарт циклі немесе бақылау айналымы/циклі деп те аталады. Бұл PDCA циклінің тағы бір нұсқасы – OPDCA. Қосымша "O" әрпі "бақылау" немесе кейбір нұсқаларында "қазіргі жағдайды бақылау" дегенді білдіреді. Бақылауға және қазіргі жағдайға назар аудару қазіргі заманғы өндіріс және Toyota өндіріс жүйесі туралы әдебиеттерде кеңінен қолданылады. PDCA циклінің Ишикава енгізген өзгерістерімен 1959 жылға дейін Токио технология институтының С. Мидзуносына дейін жетеді. Демингтің пікірінше, "Тексеру" кезеңі өзгерістерді іске асырудың табысты немесе сәтсіз болуын анықтауға бағытталған. Оның басты мақсаты – жақсарту жұмысының нәтижелерін болжау, нақты нәтижелерді зерттеу және теорияны қайта қарау үшін оларды салыстыру.

Жоспар

Қалаған нәтижелерді қамтамасыз ету үшін қажетті мақсаттар мен процестерді анықтаңыз.

Жарайды

Алдыңғы қадамдағы мақсаттарды орындау.

Іс-әрекет

"Түзету" деп те аталатын бұл әрекет кезеңінде процесс жақсартылады. "Іске асыру" және "тексеру" кезеңдеріндегі тіркелген деректер процестегі мәселелерді анықтауға көмектеседі. Бұл мәселелерге қателер, сәйкессіздіктер, жақсарту мүмкіндіктері, тиімсіздіктер және нәтижелердің оптималды болмауына себеп болатын басқа да мәселелер жатуы мүмкін. Мұндай мәселелердің түпкі себептері анықталып, процесс өзгерту арқылы жойылады. Қауіптер қайта бағаланады. Осы кезеңдегі шаралардың нәтижесінде процесс үшін жақсы нұсқаулар, стандарттар немесе мақсаттар құрылады. Келесі циклді жоспарлау жақсы бастапқы деректерге сүйене отырып жүргізіледі. Келесі "іске асыру" кезеңіндегі жұмыс анықталған мәселелердің қайталануына әкелмеуі керек; егер қайталаса, онда бұл шара тиімді болмаған.

Туралы

Жоспарлап-істеу-тексеру-әрекет ету көптеген адамдар сапаны бақылаудың заманауи атасы деп санайтын У. Эдвардс Демингпен байланысты; алайда, ол PDSA (Жоспарлау, істеу, зерттеу, әрекет ету) қолданды және оны «Шеварт циклі» деп атады. Кейін Демингтің мансабында ол PDCA-ны «Жоспарлау, істеу, зерттеу, әрекет ету» (PDSA) деп өзгертті, өйткені ол «тексеру» талдаудан гөрі тексеруге баса назар аударды. PDSA циклы білімді дамыту процесінің және басқа да модельдерді құру үшін пайдаланылды. PDCA тұжырымдамасы Фрэнсис Бэконның еңбегінен (Novum Organum, 1620) дамытылған ғылыми әдіске негізделген. Ғылыми әдіс «гипотеза – эксперимент – бағалау» немесе «жоспарлау – істеу – тексеру» деп жазылуы мүмкін. Уолтер А. Шевхарт «бақылау» (статистикалық бақылау) кезінде өндірісті үш кезеңді процесс ретінде сипаттады: спецификация, өндіріс және инспекция. Ол мұны ғылыми әдіспен – гипотеза, эксперимент және бағалаумен де байланыстырды. Шевхарт статистиктің «тауарларға деген сұранысты өзгертуге көмектесуі керек, [ ] тауарлардың сапасын жақсарту және толеранттылық диапазонын қалай қысқарту керектігін көрсетуі керек» дейді. Деминг «жоспарлау, істеу, зерттеу, әрекет етуді» ұнатады, өйткені «зерттеу» ағылшын тілінде «тексеру» дегеннен гөрі Шевхарттың ниетіне жақын. Ғылыми әдістің және жоспарлау-істеу-тексеру-әрекет етудің негізгі қағидасы – итерация. Гипотеза расталғаннан кейін (немесе жоққа шығарылғаннан кейін) циклді қайта орындау білімді одан әрі кеңейтеді. PDCA циклін қайталау оның пайдаланушыларын мақсатқа жақындатады, әдетте, керемет жұмыс және нәтижеге. Toyota және басқа да өндіріс компаниялары PDCA-ны қолдану арқылы проблемаларды шешуге қабілетті жұмыс күшін қолдануды ұсынады. Ашық спиральді серіппелерді елестетуге болады, әрбір айналым ғылыми әдістің бір циклі болып табылады, ал әрбір толық цикл зерттеліп жатқан жүйе туралы біліміміздің артуын көрсетеді. Бұл әдіс біздің біліміміз бен дағдыларымыз шектеулі, бірақ жақсарып келеді деген сенімге негізделген. Әсіресе жобаның басында негізгі ақпараттың белгілі болмауы мүмкін; PDCA – ғылыми әдіс – болжамдарды (гипотезаларды) негіздеу және білімді арттыру үшін кері байланыс береді. «Анализ парализіне» түсіп, бірінші рет оны мүлтіксіз алудың орнына, дәл қателесуден гөрі шамамен дұрыс болу жақсы. Жақсырақ біліммен адам мақсатты (идеалдық жағдайды) жетілдіруді немесе өзгертуді таңдай алады. PDCA циклінің мақсаты – пайдаланушыларды таңдаған мақсатына жақындату. АҚШ-та PDCA әдісі әдетте көптеген адамдардың уақытын қамтитын үлкен жобамен байланысты, сондықтан менеджерлер жұмсалған күш-жігерді ақтау үшін үлкен «жетістік» жақсартуларын көргісі келеді. Алайда ғылыми әдіс пен PDCA барлық жобалар мен жақсарту іс-шараларына қолданылады.