Кіріспе

Америкалық джаз саксофонисі (1924–1982)

Сонни Стит (шын аты Эдвард Хаммонд Боатнер кіші; 2 ақпан 1924 – 22 шілде 1982) – бебоп/хард-боп үлгісіндегі американдық джаз саксофонисі. Жылы тембрімен танымал, ол өзінің буынының ең жақсы жазылған саксофонистерінің бірі болды, 100-ден астам альбом жазды. Джаз сыншысы Дэн Моргенстерн оны үздіксіз гастрольде болуына және өнерге берілгендігіне қарамастан, бір музыканттармен ұзақ жұмыс істемейтіндігі үшін "Жалғыз қасқыр" деп атады. Ститті кейде, әсіресе карьерасының басында, Чарли Паркердің еліктеушісі деп санайтын, бірақ ол біртіндеп өзінің ерекше дыбысын және стилін дамытты, әсіресе тенор саксофонында, тіпті кейде баритон саксофонында орындағанда.

Ерте өмір

Эдвард Хаммонд Боатнер кіші Бостон қаласында, Массачусетс штатында дүниеге келді және Мичиган штатының Сагинау қаласында өсті. Оның музыкалық білімі болды: әкесі Эдвард Боатнер – баритон әншісі, композитор және колледждің музыка профессоры; ағасы – классикалық піянист, ал анасы – пианино мұғалімі. Кейіннен ол өзін «Сонни» деп атай бастады. Сагинаудағы орта мектепте оқыған кезінде ол жергілікті танымал свинг-тобы – Лен Франке тобында ойнады. 1943 жылы Стит Чарли Паркермен танысты. Ол екеуінің стильдерінің ұқсас екенін жиі еске түсіретін. Паркер: «Менің дауысым дәл сендей екен», – дегені айтылады, ал Стит: «Мен өзімнің дыбысымды өзгерте алмаймын. Осылай ойнауды ғана білемін», – деп жауап берді. Кенни Кларк Стит туралы: «Егер Бёрд болмағанда, Сонни Стит болатын», – деген. 1940 жылдары ол Tiny Bradshaw биг-бэндының мүшесі ретінде альт-саксофонда ойнады, сондай-ақ Билли Экстиннің биг-бэндында Джин Аммонс пен Декстер Гордонмен, ал Диззи Гиллеспидің биг-бэндында өнер көрсетті. Стит 1946 және 1948 жылдары тиісінше Bebop Boys және Galaxy тобының жетекшісі болды. Тенорлық саксофонда ойнағанда Стит Паркердің стилін еліктеген деген сын-есімдерден арылып, әлдеқайда ерекше дыбыс шығара бастады. Бад Пауэлл мен Эдди «Локжау» Дэвис, Ститпен салыстырғанда айқын қатал тембрі бар тенор-саксофонист, 1950 жылдары бірнеше жазбаларды Prestige Records үшін жасады, сондай-ақ Argo, Verve және Roost үшін альбомдар шығарды. Стит 1950 жылдардың аяғында афро-куба джазымен тәжірибе жасады, ал нәтижелерін Roost және Verve үшін жазған жазбаларында естуге болады, онда ол Тад Джонс пен Чик Кореамен «Autumn Leaves» сияқты стандарттардың латын нұсқаларын орындады. 1952 жылы Стит пианист Джимми Джонспен ойнады, ал келесі жылы Джонни Ричардспен оркестрлік музыка орындады. 1955 жылы Квинси Джонстың жетекшілігімен ол «My Funny Valentine» және «Star Dust» сияқты әндер мен балладаларды орындады, сол жылы Хэнк Джонспен «Afterwards» және «There Will Never Be Another You» шығармаларын орындады. Стит 1957 жылы Доло Кокерге қосылып, «Blues for Yard» және «Blue Moon» әндерін орындады, содан кейін Ханкқа қайтып келіп, «Cherokee» әнін орындады. Манчестер мен Париждегі концерттер коммерциялық түрде қолжетімді, сондай-ақ бірнеше концерттер (оларға Джон Колтрейнмен бірге бұрынғы квинтеттің жиынтықтары кіреді) Live at Stockholm (Dragon) жазбасында, олардың барлығында Уинтон Келли, Джимми Кобб және Пол Чемберс қатысты. Алайда Майлз Ститті шектен тыс ішімдікке құмарлығы үшін жұмыстан босатып, оның орнына Хэнк Моблиді тағайындады. Кейін 1960 жылдары Стит Паркерге құрмет көрсетіп, Stitt Plays Bird альбомын шығарды, онда Джим Холл гитарада ойнады. Стит досы Джин Аммонспен бірнеше рет жазды, бірақ Аммонстың есірткі сатуы үшін түрмеге қамалуына байланысты жазбалар үзіліп қалды. Бұл екі саксофонист жазған жазбаларды көптеген адамдар Аммонс пен Ститтің ең жақсы жұмыстары деп санайды. Аммонс/Стит серіктестігі Зоот Симс пен Аль Кохн, сондай-ақ Джонни Гриффин мен Эдди «Локжау» Дэвистің дуэльдерімен қатар, джаздағы ең жақсы серіктестіктердің бірі ретінде тарихқа енді. Стит соул-джазға бет бұрып, 1964 жылы тенор-саксофонист Букер Эрвинмен Soul People альбомын жазды. Стит сонымен қатар 1963 жылы Дьюк Эллингтонның түлегі Пол Гонсалвспен бірге Impulse! лейблында 1964 жылы «Salt and Pepper» альбомын жазды. Сол кезде ол Лондондағы Ронни Скотт клубында жиі өнер көрсетті, 1964 жылы Ронни Скоттпен тікелей эфирдегі кездесуі «The Night Has a Thousand Eyes» деген атпен шықты, ал 1966 жылы резидент-гитарист Эрнест Ранглин және британдық тенор-саксофонист Дик Морриссимен тағы бір кездесу өтті. Стит Selmer Varitone күшейткіш жүйесімен тәжірибе жасаған алғашқы джаз музыканттарының бірі болды, бұл туралы 1966 жылы шыққан What's New!!! және 1967 жылы шыққан Parallel a Stitt альбомдарында естуге болады.