Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс-орталық Африканың ағаштарда тіршілік ететін приматы.
Arboreal primate of west central Africa
Потолар – Lorisidae тұқымдасының Perodicticus туысына жататын үш түрлі жартылай маймыл. Африканың кейбір ағылшын тілінде сөйлейтін аймақтарында оларды «ұйқылы-ұйқылы» деп атайды.
The pottos are three species of strepsirrhine primate in the genus Perodicticus of the family Lorisidae. In some English speaking parts of Africa, they are called "softly softlys".
Этимология
"Потто" деген жалпы атау, ықтималы бар, Wolof тіліндегі "pata" (құйрығы жоқ маймыл) сөзінен шыққан. "Perodicticus" туыстық атауы грек тіліндегі πηρός (pērós, ‘мүгедеу’) және δεικτικός (deiktikós, "көрсетуге/нұсқау беруге қабілетті", салыстырыңыз: δείκτης, deíktēs, ‘балаң саусақ’) сөздерінен құралған. Бұл, мүгедеу болғандай көрінетін, қалың балаң саусақтың ерекшелігін білдіреді.
The common name "potto" may be from Wolof pata (a tailless monkey). The generic name Perodicticus is composed of Greek πηρός (pērós, ‘maimed’) and δεικτικός (deiktikós, "able to show/indicate", cf. δείκτης, deíktēs, ‘index finger’). It refers to the stubby index finger that seems mutilated.
Сипаттама
Ұзындығы 30–39 см, құйрығы қысқа (3–10 см) және салмағы әртүрлі болады. Мойнында төрттен алтыға дейін төменгі түйіршіктер немесе өскіндер болады, олар созылған омыртқаларын жауып тұрады, омыртқалардың ұштары өткір болып, теріге жақын тігіп тұрады; бұл өскіндер қорғану үшін қолданылады. Олар түнгі жануарлар және ағаштарда тіршілік етеді, күндіз жапырақтарда ұйықтап, көбінесе ағаштан түспейді.
The potto grows to a length of 30 to 39 cm, with a short (3 to 10 cm) tail, and its weight varies from
The neck has four to six low tubercles or growths that cover its elongated vertebrae which have sharp points and nearly pierce the skin; these are used as defensive weapons. They are nocturnal and arboreal, sleeping during the day in the leaves and almost never descending from the trees.
Мінез-құлық және экология
Попоттар баяу және сақтықпен қозғалады, әрқашан кем дегенде екі мүшесімен бір тармаққа міцкеп тұрады. Олар тыныш болып, жасырын қозғалыстар арқылы жыртқыштардан сақталады. Ең көп естілетін дыбыс – анасы мен баласы арасында қолданылатын жоғары тонды "цик" дауысы. Асқазан ішіндегілерді зерттеу нәтижесінде поптоның рационының шамамен 65% жемістерден, 21% ағаш шырынынан және 10% жәндіктерден тұратыны анықталды. Поптолардың үлкен аумақтары бар, оларды несеп және бездік секреция арқылы белгілейді. Бір жыныстағы бұзып кіргендерге қатысты қатаң шаралар қолданылады, әр еркектің аумағы көбінесе екі немесе одан да көп аналықтардың аумағымен жапсалады. Аналықтары өз аумақтарының бір бөлігін қыздарына сыйлайды, ал ұлдары жетілгеннен кейін аналықтарының аумағын тастап кетеді. Шамамен 193–205 күндік жүктілік мерзімінен кейін аналық әдетте бір жасқа туады, бірақ егіздер де кездеседі. Жаңа туған балалар алдымен анасының құрсағына жабысады, бірақ кейін анасы оларды арқасына мінгізеді. Тамақ іздеу кезінде анасы жас балаларын жапырақтардың арасына жасыра алады. Шамамен алты айдан кейін олар емшекten айырылады, ал шамамен 18 айдан кейін толыққанды жетіледі. Олар кейде Африкалық пальма циветтерінің шабуылына ұшырайды, бірақ Африкалық пальма циветтері негізінен жеміс жейтін жануарлар.
Pottos move slowly and carefully, always gripping a branch with at least two limbs. They are also quiet and avoid predators using cryptic movement. The most common call is a high pitched "tsic", which is used mainly between mother and offspring. Studies of stomach contents have shown the potto diet consists of about 65% fruit, 21% tree gums and 10% insects. Pottos have large territories which they mark with urine and glandular secretions. Same sex intruders are vehemently guarded against, and each male's territory generally overlaps with that of two or more females. Females have been known to donate part of their territories to their daughters, but sons leave their mother's territory upon maturity. After a gestation period of about 193–205 days, the female gives birth, typically to a single young, but twins are known to occur. The young first are clasped to the belly of the mother, but later she carries them on her back. She can also hide her young in the leaves while searching for food. After about six months, they are weaned, and are fully mature after about 18 months. They are sometimes preyed upon by African palm civets, although African palm civets are largely frugivorous.
Танымдық және әлеуметтік мінез-құлық
1964 жылы стрепсириндік танымды зерттеу барысында құрттар бейтаныс заттарды зерттеп, олармен әрекеттесетіні байқалды, бірақ бұл заттардың ішіне тамақ салынған кезде ғана. Олар лорилер мен кіші бұталы түйіншелерге қарағанда көбірек қызығушылық танытты, бірақ лемурлардан кем. Йель университетінің биологы Урсула Коугилл бірнеше онжылдық бойы алты құртты тұтқында ұстағанда, олардың өзара көмектесуге бейім екенін анықтады. Тұтқындағы құрттардың ауру жолдастарымен уақыт өткізгені және болмаған жолдастарына тамақ жинап сақтағаны көрінді. Дегенмен, осы мінез-құлықтың жабайы табиғатта кездесетініне ешқандай нақты дәлел жоқ.
In a study of strepsirrhine cognition conducted in 1964, pottos were seen to explore and manipulate unfamiliar objects, but only when those objects were baited with food. They were found to be more curious than lorises and lesser bushbabies, but less so than lemurs. Ursula Cowgill, a biologist at Yale University who looked after six captive pottos for several decades, noticed they appeared to form altruistic relationships. The captive pottos were seen to spend time with a sick companion and to save food for an absent one. However, there is no confirmation this behaviour occurs in the wild.