Кіріспе

Англиялық автомобиль және Формула-1 жарыс машиналарын өндірушісі

Alta автомобиль және инженерлік компаниясы – британдық спорттық және жарыс машиналарын өндіруші, көбінесе жай ғана Alta деп аталады. Олардың машиналары 1950 және 1952 жылдар аралығында FIA әлем чемпионатының бес жарысына қатысты, сондай-ақ осыған дейін Гран-при жарыстарында да өтеді. Олар басқа конструкторларға да қозғалтқыштарды жеткізді, ең белгілісі – Connaught және HWM командалары.

Ерте тарих

Компания инженер Джеффри Тейлор (1903–1966) тарапынан Сурбитон, Суррей қаласында құрылды және 1929 жылы алғашқы автомобильін шығарды. Alta компаниясының алғашқы көлігі 1.1 литрлік қозғалтқышпен жабдықталған спорттық автомобиль болды, оның құрамында алюминий блогы, ылғалды қаптамасы және Тейлордың өзі жобалаған білікпен жұмыс істейтін екі жоғарғы валдың кәмбэктері болды. Көлік табиғи сорумен немесе турбонаддувпен ұсынылды, сондай-ақ төрт жылдамдықты, синхронизацияланбаған немесе алдын ала таңдау беріліс қораптарының арасынан таңдау жасауға мүмкіндік берді. Бұл автомобильдер екі немесе төрт орындық ашық кузовбен жабдықталған төмен орналасқан шассиге орнатылды. Барлығы он үш дана жасалды, олардың бесеуі бүгінгі күнге дейін сақталған деп есептеледі. Бұл модель және оның кейінгі 1.5 және 2 литрлік бауырлары 1939 жылы соғыс басталғанға дейін тұрақты түрде, бірақ шектеулі санда сатылды. Ең қуатты нұсқасымен автомобиль 7 секунд ішінде 0-60 миль/сағ жылдамдыққа жете алатын. 1937 жылы компания шассиге алдыңғы тәуелсіз серпімділік жүйесін енгізді. Олар клубтық жарыстарда танымал болды, себебі оларды 1.5 литрден 2 литрге немесе керісінше оңай түрлендіруге болады, бұл шектеулі бюджеттегі жүргізушілерге екінші машина сатып алмай-ақ бірнеше сыныпқа қатысуға мүмкіндік берді. 1934 жылы Тейлор жарысқа ғана арналған алғашқы Alta көлігін жасады. Нәтижесінде жеңіл салмақты, бір орындық воютретта автомобильдері дөңгелекке көтерілу, спринт және уақыт сынақтары сияқты қысқа қашықтықтағы жарыстарда жақсы танылды. Alta компаниясының ERA модельдерімен салыстырғанда қолжетімді бағасы көптеген жаңадан бастаған жарысшылардың таңдауына айналды. Дегенмен, сенімділіктің жетіспеуі Alta компаниясын ұзақ қашықтықтағы Гран-при жарыстарынан шеттетуге себеп болды. 1937 жылы тәуелсіз алдыңғы серпімділік жүйесімен жабдықталған жаңа воютретта дизайны пайда болды. Джордж Абекассис осы дизайнмен бірнеше жарыстарда жеңіске жетті, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс оның жолын кесті. Соғыс жақындаған кезде Тейлор жаңа 8 цилиндрлі қозғалтқыш пен үшінші буын воютреттаның жобаларын жасады, бұл жолы толық тәуелсіз серпімділік жүйесімен жабдықталған. Соғысқа дейінгі соңғы автомобиль өз заманы үшін өте жетілген болып есептелді және 1939 жылдың соңында дайын болуға жақын еді. Алайда, соғыс жарияланғаннан кейін Alta компаниясының өндірістік қуаты соғысқа жұмсалды және жаңа жобалардың өндірісі тоқтатылды. 2018 жылдың ақпан айында 1936 жылғы Alta 2 Litre Sports (шасси нөмірі 64S) Bonhams Париж аукционында 345 000 евроға, сыйлық ақысымен сатылды.

Алта қаласының дәрігері

Alta-ның шағын өлшеміне және көбінесе жол машиналарын өндіруші ретіндегі мәртебесіне қарамастан, Alta Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін жаңа Гран-при машинасын жасаған алғашқы британдық конструктор болды. Шикізаттың шектеулі болуы Тейлордың соғыс жылдарында дамытқан жобаларын өндіруге кедергі келтірмеді, ал Alta GP машинасы 1948 жылы пайда болды. Ол сондай-ақ жолға арналған спорттық автомобильдерді қайта өндіруді бастады, бірақ одан әрі дамытуға қаражат болмағандықтан, бұл модельдердің танымалдылығы тез төмендеді. 1948 жылға дейін соңғы соғысқа дейінгі Alta түрлі деңгейдегі жетістіктермен жарысқа қатысты. Alta GP машинасы соғысқа дейінгі дизайнның жетілдірілген нұсқасы болды, бірақ ол 1.5 литрлік турбокомпрессорлы қозғалтқышпен жабдықталды, ол шамамен 230 ат күшіне ие болды және соғысқа дейінгі машиналардың 4 жылдамдық алдын ала таңдау беріліс қорабын сақтап қалды. Тейлор тәуелсіз серікпелі жүйені одан әрі жетілдіріп, тіректер мен резеңке буындарды енгізді. Алғашқы машина жеке жүргізуші Джордж Абекассиске берілді, ол 1948 және 1949 жылдары осы машинамен жарысқа қатысты, бірақ тек бір рет мәреге жетті. Абекассис 1951 жылдан 1955 жылға дейін HWM командасын басқару үшін Alta қозғалтқыштарын пайдаланды. 1949 және 1950 жылдардағы GP2 және GP3 машиналарының корпусы мен берілісіне өзгерістер енгізілді, GP3 екі сатылы турбокомпрессорды да алды. Олар тапсырыс бойынша жасалып, Джеффри Кросли мен Джо Келлиге жеткізілді. Кросли 1949 жылғы Бельгия Гран-присінде GP2 машинасымен жарысты, бірақ тек жетінші орынға ие болды. 1950 жылы ол Монлери трассасында 50 миль, 50 км және 100 км қашықтыққа бірнеше жылдамдық рекордтарын орнатты. Келли көбінесе ирландиялық жарыстарға қатысты, ал оның ең жақсы нәтижесі 1952 жылғы Ольстер Трофиінде үшінші орын болды. Екі жүргізуші де өз шассилерін 1950 жылғы Ұлыбритания Гран-приіне, Формула-1 әлем чемпионатының алғашқы жарысына алып келді. Алайда, Келли мәреге жеткенімен, оның нәтижесі тіркелмеді, ал Кросли беріліс ақауына байланысты жарыстан шықты. Кейін Келли GP3 машинасына кең ауқымды өзгерістер мен жөндеу жұмыстарын жүргізіп, 1952 және 1953 жылдары оны Irish Racing Automobiles (IRA) машинасы ретінде пайдаланды. Оның ең маңызды өзгерісі – Alta қозғалтқышын Bristol қозғалтқышымен алмастыру.

Alta F2

GP дизайнының Формула 1-ге мұрагер болатын жеткілікті қаржысы болмағандықтан, Тейлор жасөспірімдер санатындағы Формула 2-ге көшуді шешті. Қозғалтқыш 1970 куб см көлемді, тік 4 цилиндрлі, табиғи сорумен жұмыс істейтін, шамамен қуатты дамытты. Өкінішке орай, Alta-ның шасси дизайны алдыңғы GP машинасына тым жақын болды, нәтижесінде суперзарядталмаған қозғалтқыштардан алынатын қуаттың айтарлықтай төмендігін ескере отырып, салмағы артық машина шықты. Тони Гейз және Гордон Уотсон F2/1 және F2/2 машиналарын Еуропа жарыстарына алып шықты, бірақ жақсы нәтижелерге жете алмады. Денис Дженкинсонның "Тарихи жарыс машиналарын" кітабында аяқталмаған GP4 машинасы F2/3-ке айналдырылған деп көрсетілгенімен, бұл дұрыс емес. GP4 шассисі Ирландиядағы Бобби Бэйрдке сатылды және ақырында Jaguar қозғалтқышы бар 2 орындық спорттық автомобильге айналды. Ол осы түрінде жарысқа қатысып, қазірге дейін Jaguar 2 орындық спорттық машинасы ретінде сақталып тұр. F2/3 өзінің алдағы машиналарынан артық сәттілікке жете алмады. F2/4 құрылысы аяқталғаннан кейін Орландо Симпсонға сатылды, ал Питер Уайтхед Alta компаниясының соңғы машинасы болатын F2/5 машинасына тапсырыс берді. Бұл F2 Alta Әлем чемпионатының Гран-при жарыстарына қатысты, алдымен 1952 жылғы Франция Гран-присінде өзі жүргізіп, содан кейін 1952 жылғы Ұлыбритания Гран-присінде оның жартылай інісі Грэм Уайтхед басқарды. Ешқайсысы да ұпай жинаған жоқ, бірақ бұл Alta атауының Формула 1-де соңғы рет пайда болуы емес еді.

Алта - қозғалтқыш жеткізушісі

F2 қозғалтқышы шассидің ауырлығына шыдамағанмен, Питер Уайтхедтің машинасына енгізген түзетулері оның дизайнында жақсартуға мүмкіндік бар екенін көрсетті. Alta қозғалтқыштары 1949 жылдан бері HWM командасы қолданып келген, ал 1953 жылдан бастап көптеген механиктер Тейлордың жобалаған қуат агрегатын жақсы білетін болды. Питер Уайтхед F2/5 қозғалтқышын алып тастап, оны Cooper T24 шассиіне орнатып, бастама көтерді, ол 1953 жылғы Ұлыбритания Гран-приінде қатысты. Сол күні Сильверстоунға төрт Alta қозғалтқышы бар HWM машинасы да келді. HWM өткен жылы Ланс Макклиннің 1952 жылғы Сильверстоун BRDC International Trophy жарысында жеңіске жеткені арқасында Alta үшін маңызды жеңіске қол жеткізді. Келесі бірнеше жылда 1.5 л және 2.5 л Alta қозғалтқыштары көптеген британдық F1 үміткерлеріне орнатылды, олардың ең табыстылары Connaught және Cooper болды. Қозғалтқыш соңында шамамен 1959 жылы Connaught командасының тарауымен, Alta атауы Формула 1-ден мүлдем жоғалып кетті.

Арнайы нарықтағы жылдамдықты қамтамасыз ету құралдары

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Alta компаниясы қосымша жылдамдық жабдықтарын шығарды. Олардың ең танымал өнімі – Morris Minor және Morris Eight машиналарының алғашқы үлгілеріне арналған жоғары орналасқан клапанды басқару жиынтығы, олар жазық қозғалтқышпен бірге келді. Бұл 27 ат күші бар жазық қозғалтқыштың қуатын екі есеге арттыруға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, олар Austin 7 үшін жоғары сығылымды цилиндр бас жапқыларын да жасады.

Жақында болған тарих

Джеффри Тейлор 1966 жылы 63 жасында қайтыс болды. 1976 жылы оның ұлы Майкл «Альта» атауын Формула Форд машинасымен қайта жаңғыртуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Соғысқа дейінгі спорттық және бір орындық автомобильдердің бірнешесі сақталған, барлығы жеке меншікте. Бастапқыда Джордж Абекассиске тиесілі болған GP101 машинасы Фил Скрагг үшін төбеге көтерілуге арналған машина ретінде қайта құрастырылды және қазір де пайдаланылуда. F2/5 машинасы бастапқы қозғалтқышымен қайта біріктірілді және соңғы жылдары бірнеше тарихи жарыстарға қатысты, оның ішінде 1999 жылғы Гудвуд фестиваліне де қатысты.