Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таиландтың Чианг Майдағы Татон ауданы. Татон (;) – Мьянманың оңтүстігіндегі Тенэссерим жазығындағы Мон штатындағы қала. Татон 8-ші республикалық тас жол бойында орналасқан және 85-ші республикалық жол арқылы да байланыстырылған. Ол Янгоннан оңтүстік-шығысқа қарай және Мауламийнен солтүстікке қарай орналасқан. Татон қаласы б.з.д. 4-ғасырдан бастап 11-ғасырдың ортасына дейін Татон патшалығының астанасы болған.
Thaton subdistrict in Chiang Mai, Thailand
Thaton (; ) is a town in Mon State, in southern Myanmar on the Tenasserim plains. Thaton lies along the National Highway 8 and is also connected by the National Road 85. It is southeast of Yangon and north of Mawlamyine. Thaton was the capital of Thaton Kingdom from at least the 4th century BC to the middle of the 11th century AD.
Этимология
Thaton – мон тіліндегі Сатуимнің (သဓီု) бірма тіліндегі атауы, ал ол өз кезегінде пали тіліндегі Судхаммапурадан шыққан, бұл Судхарма – құдайлардың мәжіліс залының атынан туындаған. Бұл атау буддалық символизмге ие: 4-ғасырдағы Буддавамса бойынша, бұл Собхита Будданың туған қаласы, сонымен қатар оның әкесінің есімі болса, ал "Судхаммавати" – Сужата Будданың "алғашқы монахтар жиналысын өткізген" қаласының аты еді. Татон атауы, болжам бойынша, пали тіліндегі "Судхамма" ресми атауынан бастау алған, кейін ол мон тіліндегі "Садуим" түріне айналып, бірма тілінде "Татон" деп айтылатын болған.
Thaton is the Burmese name of Sathuim (သဓီု) in Mon, which in turn is from Sudhammapura in Pali, after Sudharma, the moot hall of the gods. This name has Buddhist symbolism: according to the 4th century Buddhavaṃsa, this was the name of the city where the Śobhita Buddha was born, as well as the name of his father, and "Sudhammavati" was also the name of the city where the Sujāta Buddha "held his first assembly of monks". The name of Thaton probably originated as the formal Pali name "Sudhamma", which then became vernacular Mon form "Sadhuim", which is in turn pronounced "Thaton" in Burmese.
Тарих
Татон қаласы – қазіргі Төменгі Бирманы 4-11 ғасырларда билеген мон патшалығының астанасы болған. Бирмалықтар мен тайлар сияқты, кейбір қазіргі мондар өз этностарын, әсіресе Татон қаласындағы осы патшалықты, жартылай тарихи Суварнабхуми ("Алтын жер") патшалығымен байланыстыруға тырысты; бүгінде бұл таласқа Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген этностары дауласып, ғалымдар оған қарсы тұрады. Дваравати патшалығында Татон Мартабан шығанағындағы Үндістан мен Шри-Ланкамен сауда жасаған маңызды теңіз порты болды. Татон қаласында туған, ал қазіргі Таиландтағы Дваравади монархиясының ескі астанасы – Нахон Патомда тәрбиеленіп, білім алған Шин Арахан, сондай-ақ Дхаммадасси, Тхеравада буддизмін солтүстікке, Баганның мьянма патшалығына жеткізді. 1057 жылы Баган патшасы Анаврахта Татонды басып алды. Дегенмен, Майкл Аунг Твин "Татон патшалығы" және Анаврахтаның оны басып алуы туралы дәстүрлі әңгіменің барлығына күмән келтірді. Қазіргі заманғы жазбаларда Татонға немесе Анаврахтаның оны басып алуына сілтеме жоқ, ал басып алу туралы толық әңгіме 1700 жылдардың басында жазылған У Каланың "Махаязавингги" еңбегіне дейін кейінгі жылнамаларда кездеспейді. Аунг Твин осы кезеңде Татонның бар екендігіне де күмән келтіреді, бірінші мыңжылдықта "аумақтың мұхит астында болмағанына тіпті сенімділік жоқ" деп жазады, себебі сол кезде жағалау сызығы ішкі аймаққа қарай ықпал еткен болуы мүмкін.
Thaton was the capital of the Thaton Kingdom, a Mon Kingdom which ruled present day Lower Burma between the 4th and 11th centuries. Like the Burmans and the Thais, some modern Mons have tried to identify their ethnicity and, specifically this kingdom at Thaton, with the semi historical kingdom of Suwarnabhumi ("The Golden Land"); today, this claim is contested by many different ethnicities in south east Asia, and contradicted by scholars. In the kingdom of Dvaravati, Thaton was an important seaport on the Gulf of Martaban, for trade with India and Sri Lanka. Shin Arahan, also called Dhammadassi, a monk born in Thaton and raised and educated in Nakhon Pathom, an old capital of the Mon kingdom of Dvaravadi, now in Thailand, took Theravada Buddhism north to the Burmese kingdom of Bagan. In 1057, King Anawrahta of Bagan conquered Thaton. However, Michael Aung Thwin, has disputed the entire traditional narrative of a "Thaton Kingdom" and its conquest by Anawrahta. No contemporary inscriptions refer to Thaton or its conquest by Anawrahta, and the full version of the conquest story does not appear in later chronicles until U Kala's Mahayazawingyi, written in the early 1700s. Aung Thwin also disputes the existence of Thaton itself during this time period, writing that "it is not even certain that the area was not under the ocean" during the first millennium CE, since the shoreline likely would have been much farther inland at the time.
Қазіргі эпиграфия
Татон туралы бірінші нақты айтылу 1479 жылғы Қалиани жазбаларында кездеседі, олар орта моң тілінде жазылған және Дхаммазедиге жатқызылған. Бұл жазбада атаудың моңша тіліндегі әдеттегі түрі – "Судуим" деп көрсетілген. Жазбаларда Кянзитта тұсындағы ступалардың жөнделуі туралы мәліметтер бар.
The first undisputed mention of Thaton is in the 1479 Kalyani Inscriptions, which were written in the Middle Mon language and attributed to Dhammazedi. This inscription uses "Sudhuim", which is the usual Mon form of the name. The inscriptions record the renovation of the stupas under Kyanzittha.
Археология
Татон қаласындағы бір нысан 1975-1977 жылдары У Мьинт Аунг басшылығымен қазба жұмыстарынан өтті. Нысанның ауданы шамамен 1500 шаршы футты құрайды және "ең көп дегенде үш ірі ступа" бар. Нысанның ортасында, сарай болған үлкен құрылыстың бір бөлігі қазылған. Қала қабырғаларының да бір бөлігі сақталған. Татоннан табылған тағы бір рельеф – 1,2 метр биіктіктегі Шива бейнесі, оның оң аяғының астында бұқасы Нанди, ал сол тізесінің астында "буйвол демон" бейнеленген. Мяттабек пагодасы қаланың шығысындағы төбеде орналасқан. Татон қаласында Саддаммажотикарама монастырында пальма жапырақтарынан жасалған кең қолжазбалар жинағы бар У Фо Ти кітапханасы орналасқан.
An urban site at Thaton was excavated between 1975 and 1977 under U Myint Aung. The site is small, with an area of about 1,500 square yards and "at most three major stupas". A large structure that may have been a palace has partially been excavated, at the center of the site. Part of the city walls also remain. Another relief found at Thaton is a 1.2 m tall depiction of Shiva sitting down, with his bull Nandi shown below his right leg and a "buffalo demon" below his left knee. Myathabeik Pagoda is perched on a hilltop east of the town. Thaton is home to the U Pho Thi Library, which houses an extensive collection of palm leaf manuscripts, at the Saddhammajotikārāma Monastery.
Білім
Татон қаласында компьютер ғылымы және компьютерлік технология салалары бойынша бес жылдық бакалавр дәрежесі бағдарламаларын ұсынатын Компьютер университеті (Татон) орналасқан. Сонымен қатар, Татон ауыл шаруашылығы институты да осы қалада орналасқан.
Thaton is home to Computer University (Thaton), which offers five year bachelor's degree programs in computer science and computer technology. It is also the home of Thaton Institute of Agriculture.