Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чианг Рай (เชียงราย, ,) – Таиландтың ең солтүстік ірі қаласы, халқы шамамен 200 000 адамды құрайды. Ол Чианг Рай провинциясының Муанг Чианг Рай ауданында орналасқан. Чианг Рай қаласы 1262 жылы Манграй патшаның тұсында астана ретінде негірленді.
City in Thailand
the city
Chiang Rai (เชียงราย, ; , ) is the northernmost major city in Thailand, with a population of about 200,000 people. It is located in Mueang Chiang Rai District, Chiang Rai Province. Chiang Rai was established as a capital city in the reign of King Mangrai, in 1262 CE.
Тарих
Қала 1262 жылы Манграй патшасы құрған және Манграй әулетінің астанасы болды. "Chiang" сөзі тай тілінде "қала" дегенді білдіреді, сондықтан Чианг Рай "(Манг) Рай қаласы" дегенді білдіреді. Кейіннен Чианг Райды Бирма басып алды және бірнеше жүз жыл бойы Бирманың билігінде болды. 1786 жылы ғана Чианг Рай Чианг Майдың қарауына өтті. Сиам (Таиланд) 1899 жылы Чианг Майды аннексиялады, ал Чианг Рай 1933 жылы Таиланд провинциясы деп жарияланды. 1432 жылы Манграй әулетінің патшасы Сэм Фанг Каеннің (1402–1441) тұсында Чианг Рай қаласындағы Ват Фра Каеодағы чеди жер сілкінісінен жарылғанда, Фра Каео, яғни ең қадірлі Изумруд Будда мүсіні табылды. Ол кезде мүсін жасырынған күйде болды. Басқа бір әңгімеде, қарақшылар шабуыл жасауға кірер алдында "Изумруд Будда" асыққан түрде сазға жабыстырылған делінеді. Көп жылдар өткен соң, сазға жабысқан Будда мүсінінің ішінде керемет нефриттен жасалған мүсін табылды – бұл, мүмкін, жоғарыда айтылған жер сілкінісі кезінде саздың бір бөлігі сынғанда ашылған болуы мүмкін. 1992 жылы қаланың тірегі Ват Кланг Виангтан Ват Пхра Тхат Дой Чом Тонгқа көшірілді, онда ол Саду Муанг (สะดือเมือง) деп аталады, яғни қаланың "көбелегі" немесе омфалосы.
The city was founded by King Mangrai in 1262 and became the capital of the Mangrai Dynasty. The word 'Chiang' means 'city' in Thai, so Chiang Rai would mean 'the City of (Mang) Rai'. Subsequently, Chiang Rai was conquered by Burma and remained under Burmese rule for several hundred years. It was not until 1786 that Chiang Rai became a Chiang Mai vassal. Siam (Thailand) annexed Chiang Mai in 1899, and Chiang Rai was proclaimed a province of Thailand in 1933. In 1432, during the reign of King Sam Fang Kaen of the Mangrai Dynasty (1402–1441), the Phra Kaeo, or Emerald Buddha, the most revered Buddha statue, was discovered in Chiang Rai when an earthquake split the chedi at Wat Phra Kaeo of Chiang Rai city. The jade figure was then seen concealed within. Another telling of the story has the "Emerald Buddha" hastily covered in mud just before marauders entered to pillage. Many years later, the clunky looking mud Buddha was found to actually house a magnificent jade statue, perhaps by way of the earthquake mentioned above—which caused a piece of the clay to break off—revealing the jade beneath. In 1992, the city pillar was moved from Wat Klang Wiang to Wat Phra That Doi Chom Thong, where it is known as Sadue Mueang (สะดือเมือง), the "navel" or omphalos of the city.
География
Чианг Рай солтүстіктегі Даэн Лао таулары мен оңтүстіктегі Фи Пан Нам таулары арасындағы Меконг өзенінің саласы – Кок өзенінің жазық аллювиалды жазығында орналасқан. Кок өзені Чианг Райдың солтүстік жағымен ағып өтеді, Татон қаласынан шығысқа қарай ағып, содан соң солтүстік-шығысқа бұрылып, қаладан солтүстік-шығысқа қарай Меконг өзенімен қосылады. Кок өзенінің саласы – Лао өзені, Чианг Райдың оңтүстігінен ағып өтеді. Қала шегінде Кок өзені арқылы өтетін төрт көпір бар, олардың бәрі оңтүстік-солтүстік бағытында орналасқан. Чианг Рай қаласын қоршаған жердің көп бөлігі жазық немесе қоңыржай төбелі. Батыс және солтүстік-батысқа қарай бұл ерекшеленеді, онда әктас таулары мен тік жартастар кездеседі. Сонымен қатар, аймақтың көптеген тау тайпалары осы бағытта, қаладан алыс жерлердегі ауылдарда қоныстанған. Қала Бангкоктен солтүстікке қарай, Чианг Майдан солтүстік-шығысқа қарай, Мэй Саи мен Мьянма шекарасынан оңтүстікке қарай, Лаос арқылы Меконг өзеніндегі Чианг Саен қаласынан оңтүстік-батысқа қарай және Файао қаласынан солтүстікке қарай орналасқан. Таиланд, Лаос және Мьянма шекараларының үштік нүктесі – Алтын үшбұрыш қаладан солтүстік-шығысқа қарай жатыр.
Chiang Rai lies on the flat alluvial plain of the Kok River, a tributary of the Mekong, between the Daen Lao Range in the north and the Phi Pan Nam Range in the south. The Kok River runs along Chiang Rai's north side, flowing eastwards out of Burma at Tha Ton(ท่าตอม) town, bending north eastwards and joining the Mekong River about north east of the city. The Lao River, a tributary of the Kok, flows south of Chiang Rai. There are four bridges spanning the Kok River within the town's boundaries, each running south–north. Most of the terrain surrounding Chiang Rai town is either flat or has moderate hills. The exception is outward in the west and north west directions, where limestone hills are evident, some of which have vertical exposed cliffs. That is also the direction where most of the region's hill tribe people have their villages, further afield. The city is north of Bangkok, about north east of Chiang Mai, south of Mae Sai and the Burmese border; south west of the town of Chiang Saen on the Mekong River across from Laos; and north of Phayao town. The Golden Triangle, the tripoint of the Thailand, Laos and Myanmar borders, is north east of the city.
Климат
Чианг Рай тропикалық ылғалды және құрғақ климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі Aw). Қыстары салыстырмалы түрде құрғақ және жылы. Температура сәуір айына дейін көтеріледі, онда күннің орташа ең жоғары температурасы өте жоғары болады. Муссон маусымы сәуірдің соңынан қазан айына дейін жалғасады, күндіз ауыр жаңбыр жауады және температура біршама салқындаса да, түндер жылы болып қалады.
Chiang Rai has a tropical wet and dry climate (Köppen climate classification Aw). Winters are fairly dry and warm. Temperatures rise until April, which is hot with the average daily maximum at The monsoon season runs from late April through October, with heavy rain and somewhat cooler temperatures during the day, although nights remain warm.
Демография
Тайландтың Ұлттық статистика басқармасының мәліметтері бойынша, 2010 жылдың қыркүйегіне қарай Чианг Рай муниципалды округінің халқы 199 699 адамды құрады. Қаланың көршілес аудандарға қарай кеңеюіне байланысты, жергілікті тұрғындар метрополиялық аймақты одан да үлкен деп есептейді. Чианг Рай қаласы – Чианг Рай провинциясының әкімшілік орталығы және іскерлік орталығы, онда 1,1 миллион адам тұрады. Халықтың маңызды бөлігі – 12,5 пайызы – таулы тайпалардың ұрпақтары. "Таулы тайпалар" дегені – солтүстік Таиландтағы Карен, Аха, Лису, Миао және Хмонг сияқты аз саны этностық топтарды білдіретін жиынтық атау.
According to the Thai National Statistical Office, as of September 2010, Chiang Rai municipal district had a population of 199,699. With the spread of the city extending into neighboring districts, the metropolitan area is considered somewhat larger by local residents. Chiang Rai city is the capital city and business center of the Chiang Rai Province, home to 1.1 million residents. A significant share—12.5 percent—of the population are of hill tribes descent. "Hill tribes" is a collective term for the minority ethnic groups in north Thailand such as the Karen, Akha, Lisu, Miao, and Hmong.
Үкімет
Чианг Рай қаласы Чианг Рай провинциясының орталығы болып табылады. Қала әкімдігінде провинциялық кеңселер орналасқан. Тесабанда қалалық кеңселер орналасқан.
Chiang Rai City is the capital of Chiang Rai Province. The city hall houses the provincial offices. The thesaban houses the municipal offices .
Ауруханалар
2018 жылы Тхам Луанг үңгірінен құтқарылғандар Чианг Райға, ең жақын ірі қалаға, ауруханаға жеткізілді. Овербрук ауруханасы (жартылай жеке). 1903 жылы доктор Уильям А. Бриггс оны миссионерлік аурухана ретінде құрды. Касемрад Шрибурин жалпы ауруханасы, жеке аурухана. Чианг Рай Прачанухро ауруханасы, мемлекеттік аурухана. Форт Менграймахарадж ауруханасы, әскери мемлекеттік аурухана. Чианг Рай Интер ауруханасы, жеке аурухана. Бангкок ауруханасы Чианг Рай, BDMS желісіне қарасты жеке аурухана.
In 2018 the survivors of the Tham Luang cave rescue were brought to Chiang Rai, the nearest large city for hospital care. Overbrook Hospital (semi private) Founded in 1903 by Dr. William A. Briggs, as a Missionary hospital. Kasemrad Sriburin General Hospital, Private hospital. Chiang Rai Prachanukhro Hospital, Public hospital. Fort Mengraimaharaj Hospital, Military public hospital. Chiang Rai Inter Hospital, Private hospital. Bangkok Hospital Chiang Rai, Private hospital by BDMS chain.
Көлік
1-ші бағыт Бангкоктен Чианг Рай арқылы Мэй Сайға дейін, Мьянма шекарасына дейін созылады. Чианг Рай Бангкоктан 839 шақырым қашықтықта, көлікпен немесе автобуспен шамамен 14 сағаттық сапар. Ресми автобус кестесіне сәйкес, Чиангмайдан Чианг Райға автобуспен саяхат шамамен 3 сағат 30 минутқа созылады. Бұл уақыттың бәрі маусымнан қазан айының соңына дейін жалғасатын жаңбырлы маусымды ескеруі керек, себебі бұл кезде жолдың кейбір бөліктері суға батып, тіпті жойылуы мүмкін. Бангкоктан және одан күн сайын бірнеше рейс ұшып тұрады. Чианг Рай халықаралық әуежайынан ұшу уақыты шамамен 1 сағат 30 минутты құрайды. Thai Airways, Air Asia, Nok Air сияқты бірнеше ірі авиакомпаниялар қызмет көрсетеді. Чианг Рай мен Чианг Май провинциясындағы Татон арасында күн сайын кемемен жүзеді. Бұл сапар шамамен 3–4 сағатқа созылады және таулар арқылы автобуспен саяхаттаудың жағымды баламасы болып табылады. Қазіргі таңда Чианг Райға теміржол қатынасы жоқ, Бангкоктан келген теміржол желісі Чиангмай қаласында аяқталады. Дегенмен, Ден Чайдан Лаос шекарасындағы Чианг Хонгқа дейін, Чианг Рай арқылы өтетін 323 шақырымдық жаңа тармақ құрылыс кезеңінде және 2028 жылы ашылуы күтілуде.
Route 1 runs from Bangkok through Chiang Rai to Mae Sai on the Burma border. Chiang Rai is 839 kilometers from Bangkok, about 14 hours by car or by bus. According to official bus schedules, the bus ride to Chiang Rai from Chiang Mai takes approximately 3 hours and 30 minutes, All of these times should take into account the rainy season which lasts from about June to late October, this can severely inhibit travel with road sections often completely flooded and even washed out. Several flights are available to and from Bangkok daily. Chiang Rai International Airport flight time is about 1 hour and 30 minutes. There are several major operators including Thai Airways, Air Asia, Nok Air. There is scheduled boat service between Chiang Rai and Thaton in Chiang Mai Province daily. This journey will last about 3–4 hours and is a pleasant alternative to the bus ride through the mountains. There are currently no rail services to Chiang Rai as the railway line from Bangkok ends at Chiang Mai. Nonetheless, new 323 kilometer long branch line, from Den Chai to the Lao border at Chiang Khong and passing through Chiang Rai, is under construction and is expected to open in 2028.