Кіріспе

Луаң Прабангтағы Будда мүсіні, Лаос

Пхра Банг ("Қорқынышті жоятын мудрадағы Патшалық Будда бейнесі") – Лаос елінің Луаң Прабанг қаласындағы Будда мүсіні; осы қала осы мүсінмен аталады. Мүсіннің биіктігі s-қа тең, алақандары алға қаратылған, қола, алтын және күміс қоспасынан жасалған "Тонг" қорытпасынан құйылған. Жергілікті деректерге сәйкес, ол 1-9 ғасырлар аралығында Цейлон (қазіргі Шри-Ланка) жерінде құйылған. Дегенмен, бейненің ерекшеліктері оның кхмерліктерге тиесілігін, кейінірек жасалғанын көрсетеді.

Өмірбаян

Фра Банг Ангкордан Фа Нгум билігі кезінде Лан Шанға келді және жаңа патшалықта теравада буддизмін тарату үшін қолданылды. 1359 жылы кхмер патшасы Фра Бангты өзінің күйеу баласы, бірінші Ланг Сян монархы Фа Нгумға (1353–1373) сыйға берді, бұл Фа Нгумның билігіне және Лаос егемендігіне буддалық заңдылық беру мақсатында жасалды. Ол сақталған Лаостың бұрынғы астанасы Луанг Прабанг осы бейнеге байланысты аталған. Фра Банг көптен бері адал буддистер Лаосты басқару құқығының символы деп санайды, себебі осындай қасиетті мүсіннің қамқоршысы болуға лайық үкімет тек мақтауға тұрарлық және ізгі болуы керек. 1705 жылы ол Вьентьянға әкелінді. 1778 жылы сиамдықтар (қазіргі тайлықтар) Вьентьянға шапқындап, Фра Бангты тартып алып, Бангкокқа әкеп кетті. Ол жерде саяси дүрбелең мен бақытсыздықтар осы мүсінмен байланысты болды, содан кейін 1782 жылы ол Лао халқына қайтарылды. 1828 жылы сиамдықтар Фра Бангты қайтадан басып алды, бірақ 1867 жылы ұқсас саяси дүрбелеңнен кейін оны қайтадан Лао халқына қайтарды. 2013 жылы Фра Банг Вьентьяндағы Лао Ұлттық мұражайынан Корольдік сарай аумағындағы Хо Фэ Бангке көшірілді. Жыл сайын «Пи Май», яғни Лао Жаңа жылының үшінші күні мүсін процессиямен Уат Майға жеткізіледі. Мүсін ондағы ғибадатханада қойылады, онда жаңа жыл мерекесінде адал жандар Будда бейнесін ритуалды түрде жуады.