Кіріспе
Орта Азиядағы соғди тілі үшін қолданылатын әліпби. Соғди әліпбиі бастапқыда соғди тілі үшін қолданылған, соғди халқы қолданған иран тілдері тобына жататын тіл. Әліпби арамей әліпбиінің ұрпағы – сирия әліпбиінен туындаған. Соғди әліпбиі – соғди тілін жазу үшін пайдаланылған үш жазу жүйесінің бірі, ал қалғандары – манихей және сирия әліпбилері. Арамей әліпбиіндегідей, ұзын дауыстылар көбінесе әріптермен жазылған, яғни "matres lectionis" деп аталатын алеф, йод және вав әріптерімен. Әліпбиде бірнеше диакритикалық белгілер де бар, олар тұрақсыз қолданылған. Ол оңнан солға қарай жазылады, бірақ ол ескі ұйғыр әліпбиіне, оның туыс жазу жүйесіне айналған кезде 90 градусқа бұрылып, солдан оңға тік бағаналармен жазылатын болды. Бұл логограммалар негізінен есімдіктер, артикльдер, предлогтар және одандастар сияқты қызметтік сөздер үшін қолданылады. Бұл әріптер шамамен 312-313 жылдарға дейін соғып жазылған, және ерте соғди тілінде жазылған.
The Sogdian alphabet was originally used for the Sogdian language, a language in the Iranian family used by the people of Sogdia. The alphabet is derived from Syriac, a descendant script of the Aramaic alphabet. The Sogdian alphabet is one of three scripts used to write the Sogdian language, the others being the Manichaean alphabet and the Syriac alphabet. As in the Aramaic alphabet, long vowels were commonly written with matres lectionis, the consonants aleph, yodh and waw. The alphabet also includes several diacritics, which were used inconsistently. It is written from right to left, but by the time it had evolved into its child system, the Old Uyghur alphabet, it had been rotated 90 degrees, written vertically in columns from left to right. These logograms are used mainly for functional words such as pronouns, articles, prepositions, and conjunctions. These letters date to approximately 312–313 C. E. and are written in Early Sogdian.
Согдия әліпбиін салыстыру
+ Соғд жазулары Юникод арамейлік көне әріптер Транслит. Соғд елліп жазуы Транслит. Манихейлік Транслит. Сириялық ("христиандық") Транслит. 𐡀 ʼ ʼ ʼ ܐ ʼ b β (B) β (B) β ܒ b β̣ f 𐡂 g ܓ g γ (G) γ (G) γ 𐡃 D D d ܕ ܖ d ʽD 𐡄 h h ẖ ܗ h 𐡅 w w w ܘ w 𐡆 z z z ܙ z ẓ z̤ ž ž ݍ ž j 𐡇 x (Ḥ) x (Ḥ) h ܚ ẖ γ (Γ) 𐡈 ṯ ܛ t 𐡉 y y y ܝ y 𐡊 k k k ܟ k x ݎ x 𐡋 l ܠ l δ (L, D) δ (L, D) δ δδ 𐡌 m m m ܡ m 𐡍 n n n ܢ n 𐡎 s s s ܣ s 𐡏 ʽ ʽ ʽ ܥ γ 𐡐 p p p ܦ p p̈ f ݏ f 𐡑 c (Ṣ) c (Ṣ) c ܨ c 𐡒 q ܩ q 𐡓 r (D, ʽ) r (D, ʽ) r ܪ r l ṛ 𐡔 š š š ܫ š 𐡕 t t t ܬ θ 𐡘 I I I 𐡙 II II 𐡚 III III 𐡚𐡘 IV IV 𐡚𐡙 V V V 𐡛 X X X 𐡜 XX XX XX XXX 𐡝 C C C 1/2
Қаріп
Юникодта ежелгі Соғд және Соғд әліпбилерін кодтауға арналған қаріптер бар – Noto Sans Old Sogdian және Noto Sans Sogdian.