Кіріспе
Швед социологы және саясаткері Альва Мирдал (Alva Myrdal, 31 қаңтар 1902 – 1 ақпан 1986) – швед социологы, дипломат және саясаткер. Ол қарусыздану қозғалысының белгілі бір көшбасшысы болды. Альфонсо Гарсия Роблеспен бірге 1982 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығына ие болды. Ол 1924 жылы Гуннар Мирдалға үйленді; ол 1974 жылы Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығын алды, осылайша Нобель сыйлығын жеңіп алған алтыншы некелі жұп және бір-бірінен тәуелсіз жеңіс одны алған тұңғыш жұп атанды (ғылыммен айналысатын жұбайлардың ортақ Нобель сыйлығынан өзгеше).
Alva Myrdal ('/m//ɜːr//d//ɑː//l//, /'/m//ɪər// / MURdahl, MEER , ; née Reimer; 31 January 1902 – 1 February 1986) was a Swedish sociologist, diplomat and politician. She was a prominent leader of the disarmament movement. She, along with Alfonso García Robles, received the Nobel Peace Prize in 1982. She married Gunnar Myrdal in 1924; he received the Nobel Memorial Prize in Economic Sciences in 1974, making them the sixth ever married couple to have won Nobel Prizes, and the first to win independent of each other (versus a shared Nobel Prize by scientist spouses).
Ерте өмір және оқу
Альва Мырдал Упсала қаласында дүниеге келді және қарапайым отбасының тұңғыш баласы, Альберт Раймердің (1876–1943) және Лова Йонссонның (1877–1943) қызы болып өсті. Оның төрт бауыры болды: Рут (1904–1980), Фольке (1906–1977), Мэй (1909–1941) және Стиг (1912–1977). Оның әкесі социалист және прогрессивті либерал болды. Балалық шағында отбасы әртүрлі жерлерге көшіп-қонып тұрды. Мысалы, олар Эскилстуна, Эльвсьё және Стокгольм қалаларында тұрды. Оның академиялық зерттеулері психология және отбасылық әлеуметтану салаларын қамтыды. 1924 жылы Стокгольмде ғылым бакалавры дәрежесін алды. 1929 жылы Мырдал мен оның күйеуі Гуннар Мырдал Рокфеллер стипендиясы бойынша АҚШ-қа саяхаттау мүмкіндігіне ие болды. АҚШ-та Мырдал психология, білім беру және әлеуметтану салаларындағы білімін одан әрі тереңдетті. Ол балалар тәрбиесі туралы білімін кеңейтуге ерекше мүмкіндік алды. Мырдалдың АҚШ-тағы үлкен әлеуметтік және экономикалық теңсіздіктерді байқауы оның саяси белсенділігінің артуына әкелді – "радикалды" деген терминді ол және оның күйеуі ортақ саяси көзқарастарын сипаттау үшін қолданды. Содан кейін олар одан әрі зерттеу үшін Женеваға көшіп барды, онда екі дүниежүзілік соғыс аралығында көптеген еуропалықтарды алаңдатқан халық санының азаюын зерттеуді бастады.
Отбасы және халық саны саясаты
Мырдал алғаш рет 1930 жылдары көпшілік назарына түсті және шведтік әл-ауқат мемлекетін құрудағы негізгі күштердің бірі болды. Ол 1934 жылы Гуннар Мырдалмен бірлесіп «Халық мәселесіндегі дағдарыс» (Kris i befolkningsfrågan) кітабын жазды. «Халық мәселесіндегі дағдарыс» кітабының негізгі идеясы – жеке адамның, әсіресе әйелдердің, еркіндігін қамтамасыз ету үшін қандай әлеуметтік реформалар қажет екенін анықтау, сонымен қатар бала тууды ынталандыру және шведтерді балалы болуға шақыру. Кітапта бала тәрбиесінде ата-аналар мен қоғамның бірлескен жауапкершілігінің маңыздылығы егжей-тегжейлі көрсетілген, сондай-ақ балаларды тәрбиелеумен айналысатын білікті педагогтардың ролі де атап өтілді. Мырдал Швециядағы балабақшалардың жұмысындағы өзгерістерді қатаң сынға алды. Осының нәтижесінде ол 1935 жылы «Қалалық балалар» кітабын жариялады, онда реформаланған шведтік мектепке дейінгі білім беру жүйесі туралы өз ойларын ұсынды. Ол заманауи бала күтімінде кемшіліктер бар екенін айтты. Жүйе екі ұшына бөлінген: нашар жағдайдағыларға арналған «кедейлерге көмек» шаралары, бай отбасылардан шыққан балаларды жеке мектептерге дайындау шараларымен қарама-қарсы болды. Ол сапалы білім алуға материалдық кедергілердің кедергі екенін көрсетті. Сондықтан әлеуметтік және экономикалық реформалар қажет болды. Мырдал осы екі ұшты біріктіруге және үйлестіруге тырысты. Бір жылдан кейін ол өз теориясын іс жүзіге асыру мүмкіндігіне ие болды, өйткені 1936 жылы құрылған Ұлттық білім беру семинарының директоры болды. Ол мұнда мектепке дейінгі білім беру ұстаздарын даярлау арқылы педагог және оқытушы ретінде жұмыс істеді. Мырдал мектепке дейінгі білім беру ұстаздарын даярлау саласындағы соңғы зерттеулердің жетіспеушілігіне назар аударды. Оның оқыту әдісі бала психологиясының жаңалықтарын білім беру процесіне енгізуге бағытталды. Сонымен қатар, әлеуметтік тақырыптар мен әйелдердің жеке дамуына да мән берілді. Сәулетші Свен Маркелиуспен бірге Мырдал 1937 жылы Стокгольмде кооперативтік «Жамағат үйін» жобалады, бұл әйелдерге үйде көбірек еркіндік беруге бағытталған. Ол 1937 жылы құрылған әйелдердің саяси өкілдігін арттыру комитетінің мүшесі болды. 1938 жылы Альва мен Гуннар Мырдал АҚШ-қа көшіп кетті. АҚШ-та Мырдал 1941 жылы швед отбасы және демографиялық саясатқа арналған «Ұлт және отбасы» кітабын жариялады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Швецияда уақыт-уақыт өмір сүрді.
Соғыстан кейінгі мансаптық өрлеу
Көп жылдар бойы шведтік Социал-демократиялық партиясының көрнекті мүшесі болған ол, 1940 жылдардың соңында Біріккен Ұлттар Ұйымымен халықаралық мәселелерге қатысты, 1949 жылы ұйымның әл-ауқат саясаты бөлімін басқаруға тағайындалды. 1950-1955 жылдары ол ЮНЕСКО-ның әлеуметтік ғылымдар бөлімінің төрағасы болды – БҰҰ-да осындай жоғары лауазымды атқарған алғашқы әйел. 1955-1956 жылдары ол Үндістанның Нью-Дели, Мьянманың Янгон және Шри-Ланканың Коломбо қалаларында Швецияның елшісі қызметін атқарды. 1951 жылдан бастап ол британдық социолог Виола Клейнмен ынтымақтастықта жұмыс істеді, ал 1958 жылы олар Халықаралық университет әйелдері федерациясының қолдауымен «Әйелдердің екі рөлі: үй және жұмыс» атты кітапты бірлесіп жазды. Кітаптың мақсаты – әйелдерге отбасы және кәсіби өмірді үйлестіруге мүмкіндік беру үшін қажетті әлеуметтік реформаларға халықаралық зерттеу жүргізу болды. 1962 жылы Мырдал Риксдагқа сайланды, сондай-ақ 1962 жылы оны Женевадағы БҰҰ қарусыздандыру конференциясына шведтік делегат ретінде жіберді, ол 1973 жылға дейін осы қызметін атқарды. Женевадағы келіссөздер барысында ол өте белсенді рөл атқарды, екі үлкен державаға (АҚШ және КСРО) нақты қарусыздандыру шараларына көбірек мән беру үшін қысым көрсетуге тырысқан бейтарап елдер тобының көшбасшысы болды. Женевада өткізген жылдарындағы тәжірибесі «Қарусыздандыру ойыны» атты кітабында көрініс тапты, онда ол АҚШ пен КСРО-ның қарусыздануға құлшынбауына деген көңілін білдіреді. Мырдал Стокгольм халықаралық бейбітшілік зерттеу институтын құруға қатысып, 1966 жылы басқару кеңесінің төрағасы болды. 1967 жылы ол қарусыздандыру жөніндегі кеңесші министр болып тағайындалды және 1973 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Мырдал 1976 жылы алғаш рет жарық көрген «Қарусыздандыру ойыны» атты танымал кітаптың авторы болды. Қарусыздануды ынталы түрде қолдаған Мырдал 1982 жылы Альфонсо Гарсия Роблеспен бірге Нобель бейбітшілік сыйлығын алды. 1983 жылы Мырдал Адольф Фредрик музыкалық мектебінің болашағына қатысты қызу дауды – «AF күресін» (швед. AF striden) тиімді түрде аяқтады. Мырдал балаларға күтім жасау саласында реформаларды ілгерілетумен айналысты, содан кейін әйелдер еңбегі жөніндегі үкіметтік комиссияның және Бизнес және кәсіби әйелдер федерациясының төрағасы болды.
Жеке өмір
1924 жылы ол профессор Гуннар Мырдалға үйленді. Олардың Ян Мырдал (1927 жылы туған), Сисела Бок (1934 жылы туған) және Каж Фөлстер (1936 жылы туған) атты балалары болды. Оның немерелері Хилари Бок және Стефан Фөлстер.
Өлім
Ол 84 жасқа толған күнінен кейін қайтыс болды.