Кіріспе
Уильям Сомерсет Моэмнің 1915 жылғы романы, осы романның киноадаптациялары. «Адамның құлдығында» – У. Сомерсет Моэмнің 1915 жылғы романы. Романды Моэмнің шедеврі деп санайды, және ол өте жеке өмірбаяндық сипатқа ие, бірақ автор: «Бұл роман, автобиография емес; оның көп бөлігі өмірбаяндық болғанымен, көбісі – таза қиял» деп мәлімдеген. Моэм бастапқыда романына «Күлден туған сұлулық» деген ат қоюды жоспарлаған, бірақ ақырында Спинозаның «Этика» еңбегінен алынған атауды таңдады. «Қазіргі әдебиет» кітапханасы «Адамның құлдығында» романын 20 ғасырдың ең үздік 100 ағылшын тіліндегі романының тізімінде 66-орынға қойды.
the film adaptations of this novel
Of Human Bondage is a 1915 novel by W. Somerset Maugham. The novel is generally agreed to be Maugham's masterpiece and to be strongly autobiographical in nature, although he stated, "This is a novel, not an autobiography; though much in it is autobiographical, more is pure invention." Maugham, who had originally planned to call his novel Beauty from Ashes, finally settled on a title taken from a section of Spinoza's Ethics. The Modern Library ranked Of Human Bondage No. 66 on its list of the 100 best English language novels of the 20th century.
Сюжет
Кітап 9 жасар Филип Керридің сүйікті анасы Хелен Керридің өлімімен басталады. Филиптің аяғы тұмсық, әкесінің де бірнеше ай бұрын қайтыс болғаны белгілі. Жетім қалған ол Кенттегі Блэкстейбл қалашығында таяуы мен ағасы Луиза мен Уильям Кэримен бірге тұруға жіберіледі. Филип ағасының пастор үйінде тұрады. Луиза әпкем Филипке ана болуға тырысады, бірақ оның ағасы оған суық. Филиптің ағасының кітаптар жинағы көп, Филип кітап оқып, күнделікті өмірден аулақ жүреді. Бір жылдан соң Филип интернатқа жіберіледі. Оның ағасы мен әпкесі Оксфордқа оқуға жіберуді жоспарлап отыр. Филиптің мүгедектігі мен сезімтал табиғаты оған басқа оқушылармен достық қарым-қатынас жасауды қиындатады. Филип Оксфордқа стипендия алуға болатынын біледі, оны ағасы да, мектеп директоры да ақылды деп санайды, бірақ Филип Германияға баруды талап етеді. Гейдельбергте Филип басқа шетелдіктермен бірге пансионатта тұрады және Германияға ұнайды. Филиптің қамқоршылары оны Лондонға шәкірт болу үшін көшіп кетуге көндіреді. Сол жердегі әріптестері оны "әдемі адам" деп санайды. Ол өзінің менеджерлерінің бірімен Парижге іссапарға шығады және Францияда өнерді оқыуға талпындыру алады. Парижде Филипп сурет сабақтарына қатысып, жаңа достар табады, соның ішінде Фанни Прайс, кедей және табанды, бірақ таланты жоқ сурет студенті және жалғызбасты. Фанни Прайс Филиппен ғашық болады, бірақ ол оны білмейді және оған мұндай сезімде емес. Кейін ол өз-өзіне қол жұмсайды. Филип ешқашан кәсіби суретші бола алмайтынын түсінеді. Ол Англиядағы ағасының үйіне қайтып келіп, әкесі өлген кездегі медицинаны оқыды. Медициналық мектепте қиындықтармен күресіп, шайханада официант болып жұмыс істейтін Милдредпен танысады. Ол қызға қатты ғашық болады, олар үнемі кездесіп тұрады, бірақ қыз оған сүйіспеншілік танытпайды. Милдред Филипке басқа еркекке үйленетінін айтады, оны жүрегі жаралы қалдырады; Филип кейіннен романтикалық романның мейірімді және сезімтал авторы Нора Несбитпен қарым-қатынасқа түседі. Кейіннен Милдред жүкті болып оралады және ол Филиппен ешқашан үйленбегенін мойындайды, өйткені ол үш баламен тұрмысқа шыққан. Филип Норамен қарым-қатынасын үзіп, Милдредті қаржылай қолдады, бірақ оған қол жеткізе алмайды. Филиптің үрейленуі үшін, Милдред сәбиін туғаннан кейін, ол Филиптің жақсы досы Гарри Гриффитске ғашық болып, онымен бірге қашады. Бір жылдан кейін Филип Милдредті кездестіріп, оған жанашырлық танытады да, оны қайтадан үйіне қабылдайды. Ол енді әйелін сүймесе де, оның баласына жақын болады. Ол оның ұсыныстарын қабылдамағанда, ол ашуланып, оның мүлкін жояды және мәңгілікке кетеді. Ұятқа қалады, ақшасы тез бітеді, Филип үйден біржола кетеді. Ол Милдредпен тағы да кездеседі, романның соңында, ол оны медициналық пікірін сұрауға шақырады. Ол сифилис ауруының белгілерін жеңіл жүрістің жұмысынан көреді. Филип Милдредке сол өмірден бас тартуды кеңес береді, бірақ ол бас тартады және тағдыры белгісіз болып, сюжеттен шығады. Ауруханада жұмыс істеп жүрген кезінде Филип Толедода (Испания) тұратын отбасылық адам Торп Ательнимен дос болады. Ол Киелі Иоанн Крестовиченконың еңбектерін құлшыныспен аударады. Филип кен орындарына инвестиция салады, бірақ Бура соғысына байланысты оқиғалардан кейін ақшасы түспей қалады. Жалға төлей алмай, ол бірнеше күн бойы көшеде жүрді, содан кейін Ательни оны қабылдады және оған дүкен жұмысына орналастырды, ол оны жек көреді. Оның сурет салуға деген таланты ашылып, ол жоғарылатылады және жалақысы көтеріледі, бірақ оның дүкендегі уақыты қысқа болады. Оның ағасы Уильям қайтыс болғаннан кейін, Филип медицинаны бітіруге жеткілікті ақша алады және ақырында лицензияланған дәрігер болады. Филип уақытша Дорсетширдегі жалпы практика дәрігері доктор Саутпен бірге жұмыс істейді. Доктор Саут - қартайған, қызу мінезді дәрігер. Әйелі қайтыс болды, қызынан алыстады. Алайда, доктор Саут Филиптің әзіл-сықағына және адамгершілік табиғатына таңғалады, ақырында Филипке өзінің медициналық практикасында серіктестік ұсынады. Филипптің бұл сөзіне риза болғанымен, ол Испанияға баруды жоспарлап отыр. Ол Ательнилермен бірге Кент аймағында хоп жинау үшін жазғы демалысқа кетеді. Ол Ательнидің бір қызы Саллидің өзін жақсы көретінін біледі. Бір күні кешке романтикалық тастау сәтінде олар жыныстық қатынасқа түседі, ал ол жүкті деп ойлағанда, Филип Саллимен некеге тұрып, доктор Сауттың ұсынысын қабылдауға шешім қабылдайды. Олар Ұлттық галереяда кез...
Атау
Могамның бастапқы атауы – «Күлден туған сұлулық» болған, ол Ишая кітабының 61:3 аятынан алынған: «оларға күлдің орнына сұлулық тәжін, қайғының орнына қуаныш майын, жансіздіктің орнына мақтау киімін беру үшін». Бірақ бұл атау бұрын қолданылған еді. Жаңа атауды ол Спинозадан алды. Оның «Этика» еңбегінің IV бөлімі «Адамның құлдығы немесе сезімдердің күші» (De servitute humana seu de affectuum viribus) деп аталады. Спинозаның айтуынша, еркін адам рационалды түрде ойлай алады, бірақ сезімдер басым болғанда рационалды ойлау мүмкін емес, адам (есте жоқ) құштарлықтардың құлына айналады. Сондай-ақ, ол жақсы мен жаман категорияларын адамдардың жалпы сенімдеріне байланысты анықтайды, оны олардың «құнану немесе азабымен» байланыстырады. Ол кемелділік/кемшілдікті белгілі бір мақсаттар мен жоспарлар тұрғысынан, тілек-қалаудан бастап қарастырады. «Адамның құлдығы» романының басты кейіпкері Филип Керри осы аса пайдалы мақсатты іздеді және тек мақсатын түсінгеннен кейін және осы мақсатты бөлісетін адамды тапқаннан кейін ғана қанағатқа жетті.
Автобиографиялық ерекшеліктері
Мохам сөйлеу кесіріне (тумысынан аяғы бұрмаланған емес), бала кезінде ата-анасынан айырылып, тәтесі мен ағасының отбасында тәрбиеленді. Ол медицинаны оқыды, әдебиетке деген талғамы осы кітаптың басты кейіпкерінікімен үйлеседі. Мохам суретші болмаса да, сурет салуға қызығушылық танытты. Оның жеке коллекциясында кітапта есімдері аталған төрт суретшінің туындылары болды: Писсарро, Сислей, Моне және Ренуар. "Қорытынды" атты кітабында ол Раскиннің еңбектерін оқығанын және көптеген еуропалық өнер туындыларымен танысқанын жазды. Оның көптеген басқа да шығармалары осы тақырыпқа арналған: "Ай және алты тиын" (басты кейіпкері Пауль Гогенге ұқсас). Мом "Маған ұнаған суреттер" деген мақала жазды. "Адамның құлдығында" романы, Мемнің өнерге деген құштарлығының ең жарқын мысалы боларлықтай. Стенли Арчердің сөзіне сүйенсек, кітапта 30-дан астам суретшінің есімі аталса, он атақты суретші туралы нақты айтылады, ал тағы да көптеген суреттерге сілтеме жасалады. Романның ішінде аталған 33 суретшінің жартысынан астамы 19 ғасырда мансабын дамытқан суретшілер. Олардың 13-і француз, 5-і ағылшын, ал біреуі – американдық Уистлер. Он бір суретші романның оқиғасы өрбу кезінде тірі болды, ал бесеуі – Каролюс Дюран, Дега, Моне, Рафаэлли және Ренуар – 1915 жылы "Адамның құлдығында" жарық көрген кезде де тірі еді.