В.С. Найполдың «Мистер Бисуас үйі» – Тринидад индуісінің өмір күресі, отбасылық қарым-қатынастар, колониалдық әлем және өз үйіне ұмтылыс туралы әйгілі роман.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
В. С. Найпаулдың 1961 жылғы романы
1961 novel by V. S. Naipaul
«Мистер Бис үшін үй» – В. С. Найпаулдың 1961 жылғы романы, ол Найпаулдың әлемдік деңгейде танылған тұңғыш туындысы болып табылады. Бұл Мохан Бисвастың тарихы – Индо Тринидадтық индус, ол үнемі табысқа жетуге тырысады, бірақ көбінесе сәтсіздікке ұшырайды. Ол ықпалды Тулси отбасына үйленеді, бірақ олардың ықпалына түсіп қалады, соңында жеке үйге ие болуды мақсатына қояды. Роман автордың әкесінің өмірінен алынған кейбір деректерге негізделген, сондай-ақ отаршылдық әлемді постколониалдық перспективадан өткір бағалайды. 1998 жылы «Modern Library» кітапханасы «Мистер Бис үшін үй» романын 20 ғасырдың 100 үздік ағылшын тіліндегі романының тізімінде 72-орынға қойды. «Time» журналы осы романды 1923 жылдан 2005 жылға дейінгі ағылшын тіліндегі 100 үздік роман тізіміне енгізді. 2022 жылы роман Елизавета II-нің таққа отыруының платиналық мерейтойын тойлау мақсатымен құрылған, Ұлт Достастығы елдерінің авторларынан таңдалған 70 кітаптан тұратын «Big Jubilee Read» тізіміне қосылды.
A House for Mr Biswas is a 1961 novel by V. S. Naipaul, significant as Naipaul's first work to achieve acclaim worldwide. It is the story of Mohun Biswas, a Hindu Indo Trinidadian who continually strives for success and mostly fails, who marries into the influential Tulsi family only to find himself dominated by it, and who finally sets the goal of owning his own house. It relies on some biographical elements from the experience of the author's father, and views a colonial world sharply with postcolonial perspectives. In 1998, the Modern Library ranked A House for Mr Biswas number 72 on its list of the 100 best English language novels of the 20th century. Time magazine included the novel in its list of the 100 best English language novels from 1923 to 2005. In 2022, it was included on the "Big Jubilee Read" list of 70 books by Commonwealth authors, selected to celebrate the Platinum Jubilee of Elizabeth II.
Сюжет
Мохун Бисвас (В. С. Найпаулдың әкесі Сейперсад Найпаулдың прототипі) Тринидад және Тобагоның ауылдық аймағында индуист ата-анасынан дүниеге келді, әкесі брахман болған. Оның тууы жоқ деп есептелді, себебі ол «бұрыс жолмен» және қосымша саусақпен туған еді. Бір пандиті жаңа туған баланың «жалаңаш, ысырапшыл болатынын» болжады. «Мүмкін, жалғаншы да шығар», сондай-ақ ол «анасы мен әкесін жеп қояды» деді. Пиндиті баланың «ағаштардан және судан алыс ұсталуын» кеңес берді. Әсіресе судан. Бірнеше жылдан кейін Мохун көршісінің бұзауын өзенге алып келеді. Бала «табиғи суды» ешқашан көрмегендіктен, бұзаудың қашып кетуіне рұхсат береді. Мохун жазадан қорқып, жасырынып қалады. Әкесі ұлының суда батып кеткенін ойлап, оны құтқаруға тырысып, өзі суға батып кетеді, осылайша пандитінің болжауының бір бөлігі орындалады. Осы оқиғадан кейін отбасы тарап кетеді. Мохунның әпкесі бай әпкесі және ағасы Тара мен Аджодхамен бірге тұруға көшеді. Мохун анасы мен екі үлкен інісімен бірге басқа туыстарымен бірге тұрады. Бала мектептен ерте шығарылып, бір пандитіге шәкірт болып беріледі, бірақ жаман қарым-қатынас салдарынан қуылды. Аджода оны ішімдікке құмар және қатыгез ағасы Бхандаттың қамқорлығына береді, бірақ бұл да жаман аяқталады. Соңында, жас Бисвас мырза өзінің бағын жасауға шешім қабылдайды. Ол мектептегі досымен кездеседі, ол оған табель жасау бизнесіне кіруге көмектеседі. Жұмыс істеп жүргенде, Бисвас мырза клиенттің қызына сүйіспеншілік білдіруге тырысады, бірақ оның әрекеттері үйлену ұсынысы ретінде қате түсіндіріледі. Ол некеге тұрқызылады, бірақ оны тоқтатуға батылы жетпейді және Тулси отбасының мүшесі болады. Бисвас мырза әйелі Шамамен (Дропати Найпаулдың прототипі) және оның үстемдік танытатын отбасымен өте бақытсыз болады. Тулсилер (Капильдео отбасына негізделген) және олар тұратын үлкен, құлдырап бара жатқан Хануман үйі (Ананд Бхаван, сондай-ақ Арстан үйі деп те аталады) Азияның барлық аймақтарындағы дәстүрлі қауымдық өмір салтын көрсетеді. Бисвасқа осы әлемде орын берілді, әрине, екінші деңгейде, бірақ кепілдік берілген және жоғарылауға мүмкіндік беретін орын. Бірақ Бисвас мырза қара жамағаттан гөрі артық нәрсені қалайды. Ол табиғаты бойынша заманауи адам. Ол өзінің өмірінің авторы болғысы келеді. Бұл Тулсилердің қабылдай алмайтын тілегі, ал олардың құлдырап бара жатқан әлемі оны құлатуға тырысады. Төменгі біліміне қарамастан, Бисвас журналист болады, Шамадан төрт баласы болады және өзінің тәуелсіздігінің символы болатын үйді салуға бірнеше рет тырысады. Бисвастың жеке үйді алуға жасаған күресі жеке тұлғаның шынайы жеке басын дамыту қажеттілігімен байланысты. Ол тек өзінің үйі болса ғана, тамырсыздық және бөтендік сезімінен арыла алады деп ойлайды.
Mohun Biswas (based on V. S. Naipaul's father, Seepersad Naipaul) is born in rural Trinidad and Tobago to Hindu Indian parents and his father is a Brahmin. His birth was considered inauspicious as he is born "in the wrong way" and with an extra finger. A pundit prophesies that the newborn child "will be a lecher and a spendthrift. Possibly a liar as well", and that he will "eat up his mother and father". The pundit advises that the boy be kept "away from trees and water. Particularly water". A few years later, Mohun leads a neighbour's calf, which he is tending, to a stream. The boy, who has never seen water "in its natural form", becomes distracted and allows the calf to wander off. Mohun then hides in fear of punishment. His father, believing his son to be in the water, drowns in an attempt to save him, thus in part fulfilling the pundit's prophecy. The family breaks up as a result of this. Mohun's sister is transferred to live with Tara and Ajodha, a well off aunt and uncle. Mohun moves in with other family members along with his mother and two elder brothers. The boy is withdrawn prematurely from school and apprenticed to a pundit, but is cast out on bad terms. Ajodha then puts him in the care of his alcoholic and abusive brother Bhandat, an arrangement which also ends badly. Finally, the young Mr Biswas decides to make his own fortune. He encounters a friend from his school days who helps him get into the business of sign writing. While on the job, Mr Biswas attempts to romance a client's daughter but his advances are misinterpreted as a wedding proposal. He is drawn into a marriage which he does not have the nerve to stop and becomes a member of the Tulsi household. Mr Biswas becomes very unhappy with his wife Shama (based on Droapatie Naipaul) and her overbearing family. The Tulsis (based on the Capildeo family), and the big decaying Hanuman House (based on Anand Bhavan aka the Lion House) where they live represent the communal way of life which is traditional throughout Asia. Mr Biswas is offered a place in this cosmos, a subordinate place to be sure, but a place that is guaranteed and from which advancement is possible. But Mr Biswas wants more than being just a gharjamai. He is, by instinct, a modern man. He wants to be the author of his own life. That is an aspiration with which the Tulsis cannot deal, and their decaying world conspires to drag him down. Despite his poor education, Mr Biswas becomes a journalist, has four children with Shama, and attempts several times to build a house that he can call his own, a house which will symbolise his independence. Mr Biswas' desperate struggle to acquire a house of his own can be linked to an individual's need to develop an authentic identity. He feels that only by having his own house he can overcome his feelings of rootlessness and alienation.
Даму және жариялау
Найпол бұл кітабын балалық шақтағы өзінің тәжірибесіне сүйене отырып жазды. 1983 жылы "Нью-Йорк кітаптар шолуына" жазған мақаласында ол: "Менің барлық кітаптарымның ішінде маған ең жақын – «Мистер Бисвасқа арналған үй»" деді. Кітапты жазуға үш жыл кетті. Найпол кітаптың соңғы түзелісін 1961 жылдың мамырында аяқтады.
Naipaul wrote the book based on his own experiences as a child. Writing for The New York Review of Books in 1983, he stated that, "Of all my books A House for Mr. Biswas is the one closest to me." The book took him three years to write. Naipaul finished the final proofreading of the book in May 1961.
Стиль және тақырыптар
Романның орталық тақырыбы – бөтендік. Бисвас мырза пайғамдарлықтан бастап дүниеге келген сәттен-ақ бөтен сезімге толы болып өседі. Ол жалғыз, оқшау өмір сүрген бала ретінде өсті. Шамға үйленгеннен кейін Тулсилердің туысқандары оның жеке басын өздеріне қосып алуын күтті, бірақ ол мұны қиындықпен қабылдады және өзін тұтқындалғандай сезінді. Кейін олар оны қорлап, Грин Вейлдегі шаруашылықта жұмыс істеуге мәжбүр етеді, онда ол тіпті өз балаларына да ашуланып, ренішпен қарайды. Соңында, осы бөтендік сезімі оны үй іздеуге жетелейді, бұл – өзінің жеке басын табу және қалыптастыруға жасалған тытыру. Роман барысында Бисвастың қадамдық өркендеуі ол және оның әйелі жылдар бойы жинаған көптеген заттар арқылы көрсетіледі. Найпол "Илиададағы кемелер тізімі немесе Диккенстің бөлмелердің көптеген сипаттамалары" сияқты толық тізімдер келтіреді.
A central theme of the novel is alienation. Right from his birth, Mr Biswas is alienated due to the prophecy. He grew up as a lonely child who lived in isolation. Following his marriage to Shama, the joint family of the Tulsis expected him to merge his personal identity with theirs, which he finds difficult and makes him feel trapped. They later humiliate him and he is forced to work at the estate at Green Vale, where he grows resentful of even his own children. Ultimately, this sense of alienation motivates him to search for a house, symbolising an effort to find and create his own identity. Throughout the novel, Mr Biswas' gradual progress is indicated through the many objects he and his wife acquire over the years. Naipaul lists out detailed inventories, much like "the catalogue of ships in the Iliad or the many descriptions of rooms by Dickens".
Мұра
Роман әдетте Найполдың ең маңызды туындысы деп есептеледі және оның халықаралық даңққа ие болуына ықпал етті. Time журналы осы романды "Барлық заманның 100 романы" тізіміне қосты. 2019 жылдың 5 қарашасында BBC News "Мистер Бисвасқа арналған үй" романын ең әсерлі 100 романның тізіміне енгізді.
The novel is generally regarded as Naipaul's most significant work and is credited with launching him into international fame and renown. Time magazine included the novel in its "All Time 100 Novels". On 5 November 2019 BBC News listed A House for Mr Biswas on its list of the 100 most influential novels.