Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Врбас () – Босния және Герцеговинаның батысындағы ірі өзен, ұзындығы км. Сава өзенінің оң саласы. Баня-Лука қаласы өзеннің жағасында орналасқан.
The Vrbas (, ) is a major river with a length of , in western Bosnia and Herzegovina. It is a right tributary of the Sava river. The city of Banja Luka is located on the river banks.
Этимология
Врба сөзі серб-хорват тілінде "тал" дегенді білдіреді, ал Баня-Лукадағы өзен жағалауларын көптеген жылап тұрған тал ағаштары көркейтеді. Ол Югославия Корольдігінің бір провинциясына (бановина) – Врбас Бановинасына атын берген.
The word vrba means 'willow' in Serbo Croatian, and a number of weeping willow trees adorn the river banks in Banja Luka. It lent its name to one of the provinces (banovinas) of the Kingdom of Yugoslavia, the Vrbas Banovina.
Салалар
Ең маңызды оң салалары – Десна, Угар және Врбанья өзендері, ал сол салалары: Прусачка, Семешница, Плива, Қара өзен (Crna Rijeka) және Сутурлия, олар бассейнің орта бөлігінде орналасқан.
The most important right tributaries are the Desna river, the Ugar, and the Vrbanja, and left: Prusačka river, Semešnica, the Pliva, the Crna Rijeka (Black River), and the Suturlija, which are located in the middle part of the basin.
География және секциялау
Сава өзенінің оң саласы. Босния және Герцеговинаның ірі өзендерінің бірі.
It is a right tributary of the river Sava. It is one of the largest rivers in Bosnia and Herzegovina.
Жоғарғы Врбас
Врбас өзені Враница тауының оңтүстік еңісінде, Горнжи Вакуф қаласының жанында, теңіз деңгейінен шамамен жоғары биіктікте бастау алады және Динара тау массивінің солтүстік еңістерінің орталық бөлігін суға толықтырады. Жоғарғы Врбас – оның бастауы мен Яйце қаласы арасындағы бөлік, Бугойно, Горнжи Вакуф Ускоплье және Донжи Вакуф арасындағы толық аңғарды, сондай-ақ Донжи Вакуф пен Яйце арасындағы шатқалды қамтиды.
The Vrbas river appears at the southern slope of the Vranica mountain near the town of Gornji Vakuf, at around above sea level and it drains central part of the northern slopes of the Dinaric mountain massif. The Upper Vrbas is a section between its source and town of Jajce, encompassing entire valley between Bugojno, Gornji Vakuf Uskoplje and Donji Vakuf, and gorge between Donji Vakuf and Jajce.
Ортаңғы Врбас
Ортаңғы Врбас көбінесе Жайце мен Баня-Лука арасындағы тік еңістері мен тар өткелдері бар каньондық бөліктен тұрады.
Middle Vrbas mostly comprises a canyon section, with steep slopes and narrow passages, between Jajce and Banja Luka.
Төменгі Врбас
Төменгі Врбас – өзеннің соңғы бөлігі, Лиевче Полье жазықтары арқылы өтіп, Сава өзеніне жақындап келеді. Теңіз деңгейінен шамамен биіктікте Сава өзеніне құяды. Басты арнаның жалпы ұзындығы шамамен .
The Lower Vrbas is the last section of the river, passing through lowlands of Lijevče Polje, approaching the Sava River. It empties into the Sava river at around above sea level. Total length of the main watercourse is around .
Климат
Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері Врбастың Сава өзеніне құятын жерінде шамамен 800 л/м2, ал алаптың оңтүстік бөлігінде 1500 л/м2 дейін жетеді. Орташа ағыны шамамен 34,6 л/с/км2 құрайды. Врбас алабының оңтүстік бөлігінде ең көп жауын-шашын күздің аяғы мен қыс айларында болады, ал жазда жауын-шашын мөлшері ең аз. Алаптың солтүстік бөлігінде жаз айларында (маусым-шілдеде) жауын-шашын мөлшері ең көп, ал максималды жауын-шашын қараша және желтоқсанда байқалады.
Average annual rainfall is around 800 L/m2 at the mouth of the Vrbas to the Sava river and up to 1500 L/m2 in the southern part of the basin. Characteristic mean flow is around 34.6 L/s/km2. Maximum rainfall occurs in the southern parts of the Vrbas basin in the late autumn and winter months, with minimum quantities in summer, whereas the northern parts of the basin receive the largest quantities of rain during the summer months (June–July), with the maximum in November and December.
Ичтиофауна
Врбас бассейні түрлерге бай және көптеген балық түрлерімен белгілі, сонымен қатар өзеннің барлық ағысы бойында демалыс және жеңіл балық аулау өте танымал. Ерекше маңызды, бірақ жоғары деңгейде қорғауға алынған – гучен, Дунай өзені бассейніне ендемик түрлердің бір түрі (сондықтан Дунай лососі немесе Дунай таймені деп те аталады; лат. Hucho hucho). Врбас салаларының ішінде Врбанья және, мүмкін, Угар өзендерінде ғана осы эндемик балықтың сау популяциясы сақталған. Врбастың бастаулары гучен мен оның жемі – жалпақ мұрынды балық (Chondrostoma nasus) және шырыш (Thymallus thymallus) үшін маңызды шарықталу орындары болып табылады.
The Vrbas basin is known for an abundant ichthyofauna, rich in species, and recreational and fly fishing are very popular on entire cours of the river. Especially important but critically endangered is huchen, variation of hucho species endemic for the river Danube basin (hence known as Danube Salmon or Danube Taimen; Lat. Hucho hucho). Of all the Vrbas tributaries only the river Vrbanja, and possibly Ugar, also retain healthy population of this endemic fish. Vrbas are headwaters are important spawning grounds for both, huchen and its prey, Common nase (Chondrostoma nasus) and Grayling (Thymallus thymallus).
Туризм және демалыс
Врбас өзенінде рафтинг өте танымал. Бұл Босния және Герцеговинадағы ең танымал демалыс түрлерінің бірі. Аймақтың басты тартымдылығы – Врбас каньоны. 2005 жылы Босния және Герцеговинадағы Врбас және Тара өзендерінде рафтингтен Еуропа чемпионаты өтті. Халықаралық рафтинг федерациясының мәліметінше, шара үлкен табысқа ие болды. 2009 жылдың мамыр айында Босния және Герцеговинада Врбас және Тара өзендерінде тағы да рафтингтен әлем чемпионаты өтті.
Rafting is very popular on the Vrbas. It is also one of the most popular form of recreation in Bosnia and Herzegovina. The main attraction of the area is Vrbas canyon. In 2005, the European Championships in Rafting were held on the Vrbas and the Tara rivers in Bosnia and Herzegovina. According to the International Rafting Federation, the event was hugely successful. In May 2009 the World Rafting Championships were held again in Bosnia and Herzegovina on the Vrbas and Tara rivers.