Кіріспе

Кассеталық мәдениет (кейде таспалық/кассеталық сахна немесе кассеталық андеграунд деп те аталады) – 1970 жылдардың ортасында пайда болған, музыка мен дыбыстық өнерді компакт-кассетадағы әуесқой түрде өндіру және таратумен байланысты практикалардың жиынтығы. Көркем суретшілер мен ақындар өздерінің жаңа туындыларын тәуелсіз түрде тарату үшін кассетадан пайдаланды. Бұл мақала 1970 жылдардың екінші жартысында халықаралық деңгейде қарқынды дамыған кассетамен байланысты тәуелсіз музыкалық ағымға арналған.

Мақаланың қолданылу аясы

Осы мақалада "кассеталық мәдениет" терминінің мағынасын алдымен анықтап беру қажет. Бұл компакт аудиокассетаның және оның технологиясының мәдени тарихына арналған жалпы мақала емес. Мақалада компакт аудиокассетаның музыкалық құрал ретінде қолданылуы, немесе жалпы алғанда, кассетаның музыканы арзан бағамен көшіру және тікелей тарату құралы ретінде пайдаланылуы қарастырылмайды. Осы мақаланың тақырыбы коммерциялық түрде шығарылған музыканың заңсыз көшірмелерін жасауға, эфирдегі музыканы жазуға немесе жеке тұлғалардың кассетаға музыка жинақтарын (әдетте "микс-таспалар" деп аталады) құруға қатысты емес. Бұл заңсыз жазылған кассеталарды таратуға, кассетаны демо-жазбалар жасауға пайдалануға, билік тарапынан тыйым салынған немесе табу қиын болған музыканы кассетада таратуға, немесе таспа алмасуға қатысты емес. Осы мақаладағы "кассеталық мәдениет" – 1970 жылдардың екінші жартысында панк-роктың ықпалымен пайда болған және 1980 жылдардың бірінші жартысына дейін (кейде "постпанк" кезеңі деп аталады), ал кейбір аймақтарда 1990 жылдарға дейін жалғасқан халықаралық музыкалық орта. Бұл ортада, белгілі музыка индустриясынан тыс, көптеген әуесқой музыканттар, көбінесе өз үйлерінде және кассеталық таспаға жазба жасау құрылғыларын пайдаланып, негізгі ағымнан тыс немесе баламалы сипаттағы музыка шығарды. Бұл музыка шектеулі санда кассетаға көшіріліп, сахнаға қатысушыларға және оны ұстанған жандарға тегін немесе төмен бағамен таратылды. Көбінесе, мұндай кассеталық альбомдарды музыканттар өздері шығарды, бірақ сол кезеңде шағын компаниялар мен лейблдер де дамыды, тек кассетадағы шығарылымдарды шағын партиялармен, жеке музыканттардың альбомдарын және әртүрлі авторлардың жинақтарын шығарды (кей жағдайларда бұл лейблдер винилді де шығарды). Осы уақытта танымал болған көптеген музыканттар бүгінге дейін шығармашылықтарын жалғастыруда, олардың кейбіреулері коммерциялық компаниялар арқылы өнімдерін ұсынады, ал басқалары CD және интернет арқылы өзін-өзі шығарудың DIY (Do It Yourself) қағидаларын сақтайды. 2000 жылдан бері тәуелсіз музыканы шығару үшін кассета таспасын пайдалану қайта жанданып (көбінесе цифрлық шығарылымдармен бірге), жаңа "кассеталық сахна" пайда болды. Дегенмен, бұл мақала 1970 жылдардың соңында пайда болған түпкілікті "кассеталық мәдениетке" және тұтынушы электроникасының дамуының арқасында мүмкін болған тарихи сәттерге назар аударады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда кассеталық мәдениет 1978–1984 жылдардағы постпанк кезеңінде өркендеді. Ұлыбританияның кассеталық мәдениетін Tronics, Instant Automatons, Storm Bugs, Sean T. Wright, the insane picnic, the Cleaners from Venus, Nocturnal Emissions және Final Program, сондай-ақ APF Brigade, The Crouches, The Apostles және Chumbawamba сияқты анархо-панк топтары, Throbbing Gristle, Cabaret Voltaire және Clock DVA сияқты индустриалдық музыканың көптеген өкілдері қолдады. Өзін-өзі шығарушы әртістер көбінесе музыкаларын "бос таспаны және қайта жауапты конвертті" алмастырып көшіретін. Бірақ Falling A Records, Sterile Records, Third Mind Records және Snatch Tapes сияқты көптеген шағын таспа лейблдері де болды, олар бизнес принциптеріне қарағанда ынтамен, ал кейбір жағдайларда антикапиталистік принциптермен саналы түрде жетекшілік етті. Мұндай лейблдердің арасында үлкен әртүрлілік болды: кейбіреулері толығымен "үйден жұмыс істейтін", отандық таспа көшіру технологиясын пайдаланды, ал басқалары дәстүрлі жазба лейблдері сияқты ұйымдастырылды. Кейбіреулері винилдік шығарылымдар жасады, ал кейінірек винилдік лейблдерге айналды. Көптеген жинақ альбомдары шығарылды, әртүрлі суретшілердің жұмыстарының үлгілерін ұсынды. Екі ерекше амбициялық жинақ жобасы – 5 томдық «Қызыл құмнан көтерілу» (төменде қараңыз) және 15 томдық «Халықаралық дыбыстық байланыс» сериясы. Винил келісімшарты бар суретшілер кассеталық жинақтарды шығаруы немесе кассеталық альбомдарды шығаруды жалғастыруы (тікелей жазбалар, жұмыс үстіндегі материал және т.б.) олар жазбалар шығара бастағаннан кейін де жиі кездесетін жағдай. Басқаша айтқанда, кассеталық сахна постпанк кезеңіндегі балама немесе астыртын музыка сахнасының ажырамас бөлігі болды. Кассеталық мәдениет негізгі музыка баспасөзінің мойындауымен кең танылды. The New Musical Express (NME), Melody Maker және Sounds, сол кездегі Ұлыбританиядағы үш негізгі апталық музыкалық газеті «кассеталық мәдениет» рубрикаларын іске қосты, онда жаңа шығарылымдар қысқаша қарастырылып, тапсырыс туралы ақпарат берілді. 1982 жылдың қыркүйегінде NME Tronics тобын 1980 жылы шығарған тұңғыш тәуелсіз кассеталық альбом «Tronics» ұлттық деңгейде таратылғаны үшін мойындады. АҚШ-та кассеталық мәдениет 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдарға дейін жалғасты. Ірі операторлар коммерциялық көшіру қызметтерін пайдаланғанмен, көшіру жабдықтарына қол жеткізген кез келген адам (мысалы, 1980-ші жылдардың басында кең таралған кассета ойнатқыштарға арналған портативті таспадан таспаға көшіру құрылғылары) таспа шығара алатын және оны OP Magazine, Factsheet Five және Unsound сияқты сахнаға қызмет көрсеткен фанзин мен бюллетеньдер желісінде жариялай алатын. Кассеталық мәдениет әртістерге ешқашан кең таралмайтын музыканы қолжетімді етудің арзан және демократиялық тәсіліне айналды, және көптеген адамдар сахнадағы музыканы қалыптасқан музыка индустриясы шығарғаннан гөрі қиялы, қиын, әдемі және жаңашыл деп тапты. АҚШ-та кассеталық мәдениет DIY дыбыс коллажымен, riot grrrl және панк музыкасымен байланысты болды және бүкіл елде Psyclones, Tellus Audio Cassette Magazine, Randy Greif's Swinging Axe Productions, Pass the Buck, E. F. Tapes, Mindkill, Happiest Tapes on Earth, Apraxia Music Research және Sound of Pig (300-ден астам атаулар шығарды), From the Wheelchair to the Pulpit, Walls of Genius (олардың өздері, Architects Office және The Miracle), K Records, қоңыр ішкі музыкасы сияқты кассеталық лейблдерде гүлденді. PBK, Big City Orchestra, Alien Planetscapes, Don Campau, Ken Clinger, Dino DiMuro, Tom Furgas, The Haters, Zan Hoffman, If, Bwana, Hal McGee, Minóy, Dave Prescott, Dan Fioretti (қазір әйел ретінде танылып, Dreamgirl Stephanie Ashlyn деп аталады), Jim Shelley, Suburban Campers, The Silly Pillows, Linda Smith, Saboteur және басқа жүздеген адамдар 1980-ші жылдардың соңында және 1990-шы жылдардың басында тек кассетада қол жетімді альбомдарды жазды. Америка кассеталық мәдениет сахнасы Ұлыбритания мен Еуропа сахналарына қарағанда, деректі фильмдер түсірушілермен жақсы қызмет етті. 2009 жылы АҚШ-тағы «Data Bank A» атымен жұмыс істеген Эндрю Сзава Ковац «Америка кассеталық желісінде» 60 минуттық «Гриндстоун Редукс: 1980 жылдардағы кассеталық мәдениет туралы деректі фильм» шығарды. 2015 жылы тәуелсіз режиссер Уильям Давенпорт The Great American Cassette Masters атты 90 минуттық деректі фильм шығарды. Кассета: Дағдарысты микстейп (2016) режиссерлері Зак Тейлор, Джордж Петзольд және Сет Смут. 90 минуттық деректі фильм, оның атауынан көрініп тұрғандай, кассета форматы мен оның тарихы туралы кеңінен қарастырады және кассета таспасының өнертапқышы Лу Оттенске арналған. Ол форматтағы ностальгияны және оның қазіргі тәуелсіз музыканттар үшін орта ретінде қайта оралуын қарастырады. 2020 жылы америкалық автор Джерри Краниц жоғары суреттелген «Кассеталық мәдениет: үйде жасалған музыка және Интернетке дейінгі дәуірдегі шығармашылық рух» (Vinyl On Demand) кітабын жариялады.

Басқа аумақтар

Ұлыбритания, АҚШ және Еуропатан басқа да көптеген кассета өнерімен айналысатын суретшілер болды. Жапонияда өте қарқынды қозғалыс болды, оны International Sound Communication жинақтарына үлес қосқандардың тізімінен көруге болады.

Шығармашылық таңбалау

Кассеталық шығарылымдардың қаптамасы, кейде әуесқойлықпен жасалса да, форматтың жоғары деңгейдегі шығармашылық пен ерекшелік танытқан бір бөлігі болды. Көбінесе қаптама стандартты пластикалық қаптарға және фотокөшірмемен жасалған "J картасы" кірмесіне негізделген, бірақ кейбіреулері одан да көп күш салды. Chocolate Monk лейблінде шыққан A Band тобының "Anusol" альбомы әр данасына арналған бірегей "суппозиториймен" бірге келді – олардың бірі тіндіге оралған қолданылған презерватив болды. BWCD лейблі жапондық шу өнерінің шебері Аубедің кассетасын балық пішіндес көк пластикалық пепел салынғышқа бекітіп шығарды. Бельгиялық EEtapes 1995 жылы шығарған "This Window's Extraction 2" альбомының қаптамасында сынған мүшенің рентген суреті болды. Барри Дуглас Лэмбтің "Ludi Funebres" альбомы кассеталық қорабын қаптамаға салып, қаптаманы топырақпен толтырып, топырақты жапырақтармен жапқан. Walls Of Genius осы іске едәуір күш салды: кассета таңбаларына абстрактілі суреттер салды, қолмен жасалған "нағыз" стикерлерді жабыстырды, кассета қораптарын бояды ("ақ" кассета, 1984), бірегей пин-ап мұқабаларын жасады ("Pussy Lust құпиясы, 1985) және олардың туындыларын сатып алуға дайын болғандарға "Дарын сертификаттарын" таратты. Қызығушылық танытқан оқырман "Tape Mag" сайтына жүгінсін. com (төменде қараңыз).

Қауіпсіздік, қызығушылықтың қайта жанданысы және жаңа кассеталық сахна

Ұлыбританияда кассеталық мәдениет 1980 жылдардың екінші жартысында әлсірегендей болды, ал 1990 жылдардың ортасында АҚШ-тағы жағдай да жаңа технологиялар мен тарату әдістерінің пайда болуымен – CD-R және Интернеттің кең таралуы, MP3 және файл алмасу арқылы төмендеді. Дегенмен, 2000 жылдардың басында 1970-ші және 1980-ші жылдардың соңындағы кассеталық мәдениетке қызығушылық қайта жанданды, көптеген сирек таспалар музыка блогтарында қолжетімді болды және арнайы лейблдер пайда болды, олардың ішінде Vinyl On Demand ең танымал болды, ол бастапқыда кассетада шығарылған материалды LP және CD форматында қайта шығаруға арналған. 2005 жылдың қазан айында Yahoo! Groups платформасында "кассета мәдениеті [cc]" атты халықаралық электрондық пошта тізімі құрылды, ол "1970-ші жылдардың соңы, 1980-ші жылдар және 90-шы жылдардың DIY музыкалық сахнасының немесе кассеталық мәдениеттің барлық аспектілерін" талқылауға арналған. Кассеталық шығарылымдар қазір Discogs және басқа да дерекқорларға көптеп қосылды. Кассеталық мәдениет өнімдері қазір жоғары бағаға сатылуы мүмкін (Жоғарыда аталған Record Collector журналындағы Тим Найлордың мақалаларын қараңыз). 2018 жылдың 1 қаңтарында Vinyl On Demand Records-тың Frank Bull-ы Tape Mag.com онлайн дерекқорын іске қосты, ол кассеталық мәдениет және оған байланысты материалдардың кең ауқымын қамтиды. 1970-ші және 1980-ші жылдардағы кассеталық мәдениетке қатысты аудио және бейне материалдар Bandcamp және Archive.org сияқты платформаларда, сондай-ақ әлеуметтік желілерде кеңінен қолжетімді болды. Мыңжылдықтан бері тәуелсіз артистердің арасында кассета қолдану қайта жанданып, Burger Records, POST/POP, Memorials of Distinction, Tuff Enuff Records, Truant Recordings, First Base Tapes және Gnar Tapes сияқты толығымен немесе жартылай таспаға негізделген лейблдер пайда болды. 2007 жылдың 12-26 мамыр аралығында Нью-Йорктегі Printed Matter галереясында "Басшысыз: Қазіргі американдық жер асты кассеталық мәдениеті" атты көрме өтті.

2000 жылдан бері жинақталған маңызды деректер

1970 және 1980 жылдардағы кассеталық мәдениет музыкасына арналған немесе оның маңызды бөлігін қамтитын бірнеше жинақтар, осы салаға қызығушылық жанданғаннан бері жарық көрді. Материалдың ең ауқымды жинағы – Cherry Red Records лейблінен шыққан трилогия, әрбір жинақ төрт CD-ден тұрады: «Шу деңгейіне жақын: 1975–1984 жылдарғы Ұлыбританияның электроникасы» (2016), «Шуды азайту жүйесі: 1974–1984 жылдарғы Еуропа электроникасы» (2017) және «Үшінші шу принципі: 1975–1984 жылдарғы Солтүстік Америка электроникасы» (2019). 2008 жылы Hyped To Death лейблі «Messthetics Greatest Hiss: Classics of the UK Cassette Culture DIY, 1979–1982» CD-ін шығарды. Осы кезеңде жарық көрген британдық кассеталық мәдениет музыкасының ең маңызды жинағы – Third Mind Records (танымал кассета лейблі) лейблінен шыққан 5 кассеталық «Rising from the Red Sand» (1983) жинағы, онда 45 музыкалық туынды бар. Бұл құнды жинақ көп жыл бойы RRRecords компаниясымен кассета түрінде сақталып келді, ал 2013 жылы Vinyl On Demand Records компаниясы винилде қайта жарыққа шығарды. 1989 жылдан бері қайта басылмаған, бірақ айтуға тиіс нәрсе – 1983 жылғы «The Elephant Table Album» екі LP альбомы: британдық кассета мәдениетінің өкілдерінің 21 композициясын қамтитын қиын музыка жинағы. Альбомды 1980-жылдардың басында Sounds журналының кассеталық мәдениет сарапшысы Дейв Хендерсон жинақтаған. Хендерсон осы жинақты «Three Minute Symphony» атты тағы бір қос LP альбомымен толықтырды, ол Еуропа және АҚШ суретшілерін де қамтыды. Қызығушылық танытқан оқырманға 2004 жылдан бері неміс компаниясы Vinyl On Demand Records шығарған коллекционерлік винилдік басылымдардың кең ауқымымен және АҚШ және Ұлыбританияның 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басындағы DIY музыкасының көптеген CD-жазбаларымен Hyped To Death американдық лейблі танысу ұсынылады.

Пайдаланылған әдебиеттер

Джеймс, Робин, 1992 жыл. Кіріспе. Робин Джеймс (ред.) «Кассеталық аңыздар». Бруклин, Нью-Йорк: Autonomedia. Джонс, Стив, 1992 жыл. «Кассеталық андеграунд». Робин Джеймс (ред.) «Кассеталық аңыздар». Бруклин, Нью-Йорк: Autonomedia. МакГи, 1992 жыл. «Себеп және салдар». Робин Джеймс (ред.) «Кассеталық аңыздар». Бруклин, Нью-Йорк: Autonomedia. Миной, 1992 жыл. «Пошта өнері және пошта музыкасы». Робин Джеймс (ред.) «Кассеталық аңыздар». Бруклин, Нью-Йорк: Autonomedia. Парелес, Джон, «Өзіңіз жаздырыңыз» – кассетадағы музыка, New York Times, 11 мамыр 1987 жыл. Продус, А., «Кассетаның қысқаша тарихы». Робин Джеймс (ред.) «Кассеталық аңыздар». Бруклин, Нью-Йорк: Autonomedia. Стауб, Иан Мэтью, «Андеграундты қайта өңдеу: Кассета мәдениетінің өзгеруі» (2010). Дипломдық жұмыстар. Барлығы. 418-қағаз. http://wesscholar.wesleyan.edu/etd_hon_theses/418