Кіріспе
Шығармашылықты дамытуға арналған карталар жиынтығы. "Oblique Strategies" ("Жүзден астам пайдалы қиындықтар") – музыкант және суретші Брайан Ино мен мультимедиа суретші Питер Шмидт бірлесіп жасаған, 1975 жылы тұңғыш рет жарық көрген, шығармашылықты жандандыруға бағытталған карталарға негізделген әдіс. Ол физикалық тұрғыдан қара қорапқа салынған басылған карталар жиынтығы түрінде келеді. Әрбір картада суретшілерге (әсіресе музыканттарға) шығармашылық дағдарыстан шығуға көмектесу үшін қиын міндеттер мен шектеулер ұсынылады, соның арқасында жаңаша ойлауға мүмкіндік туады.
Oblique Strategies (subtitled Over One Hundred Worthwhile Dilemmas) is a card based method for promoting creativity jointly created by musician/artist Brian Eno and multimedia artist Peter Schmidt, first published in 1975. Physically, it takes the form of a deck of printed cards in a black box. Each card offers a challenging constraint intended to help artists (particularly musicians) break creative blocks by encouraging lateral thinking.
Шығуы мен тарихы
1970 жылы Питер Шмидт «Ойдың артындағы ойлар» атты қорап жасады, ішінде оның студиясында жиналған, қазірге дейін Инода сақталып тұрған пайдаланылмаған басылымдарға әріптік басып шығарылған 55 сөйлем болды. 1960 жылдардың соңынан бері Шмидтпен таныс болған Ино өзі де ұқсас жобаны жүзеге асыруға тырысып, оны бірнеше бамбук карточкаларына қолмен жазып, 1974 жылы «Көлденең стратегиялар» деп атады. Екі жоба арасында маңызды үлестік ортақтық болғандықтан, 1974 жылдың соңында Шмидт пен Ино оларды бір карточка жинағына біріктіріп, жалпы сатуға ұсынды. 1980 жылдың басында Шмидт күрт қайтыс болғанға дейін жинақ үш шектеулі басылымда жарық көрді, содан кейін карточкалар өте сирек және қымбатқа бағаланды. Он алты жыл өткен соң, бағдарламалық жасақтаманың пионері Питер Нортон Иноны достарына Рождестволық сыйлық ретінде төртінші басылымды жасауға көндірді (сатуға арналмаған, бірақ кейде аукционда кездеседі). Иноның карточкаларды қайта қарау туралы шешімі және Нортонмен оларды жаңартудағы ынтымақтастығы 1996 жылы жарық көрген «Ісінген қосымшалармен бір жыл» кітабында егжей-тегжейлі сипатталған. Карталарға деген қызығушылық сарқылмағандықтан, 2001 жылы Ино тағы да «Көлденең стратегиялар» карточкаларының жаңа жинағын шығарды. Карточкалардың саны мен мазмұны басылымға қарай әртүрлі болады. 2013 жылдың мамыр айында қара түстің орнына бордо түсті 500 қораптың шектеулі саны шығарылды. «Көлденең стратегиялар» тарихы, барлық карточкалардың мазмұны, толық тарихы мен түсіндірмелері музыкант және педагог Грегори Алан Тейлор жинаған, беделді дереккөз ретінде танылған веб-сайтта жазылған. Шмидттың «Ойдың артындағы ойлар» кітабының мәтіні 2012 жылы Mindmade Books баспасынан жарық көрді.
Мәдени әсері
Oblique Strategies-ке сілтемелер танымал мәдениетте, әсіресе "Slacker" фильмінде кездеседі, онда кейіпкерлер жолаушыларға колодадан карталар ұсынады. Аталған стратегиялар: "Өз қатеңді жасырын ниет ретінде құрметте", "Ең ұятты егжей-тегжейлерге жақын қарап, күшейте түс", "Қабырға салу емес, кірпіш жасау", "Қайталау – өзгерістің бір түрі", және фильмнің философиясын бейнелейтін (бірақ бұл Oblique Strategies колодасының ресми бөлігі емес) "Жамандыққа батып, апатияға ұшырау – бір емес". Бұл сөз 1994 жылғы R.E.M. тобының "What's the Frequency, Kenneth?" әнінде келтірілген, ал топ 1998 жылғы "Diminished" әнінде де Oblique Strategies туралы айтқан. Oblique Strategies танымал веб-комикс "Questionable Content" 1018-ші комиксінде, "Oblique Angles" атты туындысында да көрсетілген. Oblique Strategies-тен шабыт алған музыканттардың арасында британдық Coldplay тобы бар, олар 2008 жылы Брайан Ино продюсерлік еткен "Viva la Vida or Death and All His Friends" альбомын жазғанда, сондай-ақ француздық Phoenix тобы 2009 жылғы "Wolfgang Amadeus Phoenix" альбомын жазғанда осы карталарды қолданған. Немец музыканты/композиторы Бликса Баргельд "Дэйв" деп аталатын ұқсас жүйеге ие. MGMT тобы "Congratulations" альбомындағы "Brian Eno" әніне жауап ретінде студияда Oblique Strategies колодасы болғанын айтты, бірақ оларды дұрыс қолданбағанын білмейтінін жеткізді. Bauhaus тобы өздерінің әндерін жазу үшін осы карталарды пайдаланған. The B-52's тобы алғашқы альбомын жазғанда студияда оларды қолданды. Бұл стратегиялар ең танымал түрде Ино Дэвид Боуидің Берлин трилогиясын ("Low", "Heroes", "Lodger") жазғанда қолданылған. Әңгімелерге сүйенсек, "Heroes" альбомындағы "Sense of Doubt" сияқты инструменталды тректерді жазу кезінде де, "Lodger" альбомында ("Fantastic Voyage", "Boys Keep Swinging", "Red Money") олар кеңінен қолданылған. Олар 1995 жылы Боуидің "Outside" альбомында да пайдаланылды, онда Ино автор, продюсер және музыкант ретінде қатысқан. Карлос Аломар, Ино мен Боуидің осы альбомдардың барлығында жұмыс істеген, карталарды пайдаланудың жанкүйері болды және кейіннен: "Стивенс технология институтындағы өнер орталығында, мен оқытатын жерде, қабырғада Брайан Иноның Oblique Strategies карталары ілулі тұр. Оқушыларым творчестволық дағдарысқа ұшырағанда, мен оларды бірден сол қабырғаға бағыттаймын" деді. Oblique Strategies колодасы итальяндық комикс суретшісі Игорттың "Japanese Notebooks: A Journey to the Empire of Signs" (Chronicle Books, 2017; түпнұсқа итальяндық басылымы: "Quaderni giapponesi. Un viaggio nell'impero dei segni", Cononino Press, 2015) туындысында бейнеленген. Суретші Вольфганг Натлацен құрған футбол командасы және А. S. Velasca толыққанды өнер туындысы ресми футбол матчында Oblique Strategies-ті қолданды.
Баспалар мен нұсқалар
"Oblique Strategies" басылымының тарихы Жыл № Карталар Ескертулер басылымы Түпнұсқа 1975 113 500 Жеке нөмірленген, және Эно мен Шмидт қол қойған Екінші 1978 128 1,000 Эноның сол кездегі дискілік лейблі арқылы қол жетімді, Opal Records Үшінші 1979 123 1,000 EG Newsletter және басқа жерлерде сатуға жарнамаланған Француз 1979 128 белгісіз Ален Д'Хугге аудармашы; Шмидт және Эноның "Ештеңеден артық" көрмесімен бірлесіп шығарылды, Брюссель қаласындағы Пол Иде галереясында, 1980 жылдың ақпаны Япон н.ғ. н.ғ. н.ғ. Құпия басылым. Оның бар екендігіне нақты дәлел табылмады Серб 1986 128 3,000 Слободан Цикмил, Срджан Вейвода, Горан Вейвода аудармашылар, серб тіліндегі атауы: Zaobilazne strategije; Radionica SIC Studentski izdavački centar, Белград, 1986 (Студенттік баспа орталығы, Белград) Төртінші 1996 100 4,000 Питер Нортон отбасы (Брайан Эноның келісімімен) достары мен әріптестеріне (яғни коммерциялық сатуға емес) Рождестволық сыйлық ретінде жасады. Басқа басылымдардан айырмашылығы, карталарда бес басқа ең көп таралған тілге (мандарин қытай, хинди, испан, орыс және араб тілдері) аудармалар, карталарда сурет (Пэ Уайт) және ақ пластиктен жасалған контейнерде келеді. Бірнеше карталар жаңа авторлардың (Арто Линдсей, Ритва Саарикко, Дитер Рот және Стюарт Брэнд) туындылары. Бесінші 2001 103 + 2 ақпараттық шексіз Қазіргі уақытта сатылымда Алтыншы 2013 106 + 2 ақпараттық 500 Бордо түсті шектеулі басылым Гипермәтін нұсқасы 1995 белгісіз н.ғ. Cetacean Enterprises for Mac бағдарламалық жасақтамасы iPhone нұсқасы белгісіз белгісіз н.ғ. Oblique Strategies Processing нұсқасының барлық бес нұсқасын қамтиды. Дэвид Уикстің Processing шығармашылық кодтау ортасы үшін ашық кодты плагині. Android нұсқасы 2018 белгісіз н.ғ. 1975 жылғы карталардың типографиясы мен дизайнын қайталайды. Alexa Skill 2018 208 н.ғ. Amazon Alexa News Feed ретінде қол жетімді, сағат сайын жаңартылады. Веб-жоба 2022 213 н.ғ. Интернетте қол жетімді: https://www.oblique.pouruntemps.com. Максим Морозов жасаған, құрал ретінде пайдалануға арналған. Nintendo Game Boy нұсқасы 2022 белгісіз н.ғ. https://nickyflowers.itch.io/osgb арқылы қол жетімді. Nicky Flowers жасаған.