Кіріспе

Разлог () — Оңтүстік-Батыс Болгариядағы Благоевград облысының Разлог муниципалитетінде орналасқан қала және шаңғы курорты. Ол Разлог аңғарында жатыр және Византия императоры Василий II билік еткен кезеңде алғаш рет айтылған.

Қалалық әкімдік

Разлог муниципалитетіне Баня, Горно Драглище, Долно Драглище, Добарско, Бачево, Годлево және Елешница ауылдары кіреді, олардың жалпы саны 20 410 адамды құрайды. Әрқайсысының өзіне тән ерекше сүйкімділігі бар. Рила тауының шетінде жасырынып жатқан Добарско ауылы, Добарско ән мектебінің аңыздарын сақтап келеді. Мұнда 1614 жылы салынған, жоғары архитектуралық және көркемдік мәдениетке ие Ұлттық мәдениет ескерткіші – "Қасиетті Теодор Тирон және Теодор Стратилат" шіркеуін көруге болады. Көрермендердің айтуынша, Иса Мәсіхті реактивтік ұшақта бейнелеген фреска шетелдіктердің де, болгарлардың да назарын аударады. 1860 жылы салынған "Сретенье Господне" шіркеуінің патша қатарындағы иконаларды Банско суретшілік мектебінің өкілі Симеон Д. Молеров салған.

Тарих

1894-1896 жылдары Македония аймағына жасаған сапарында болгар географы Васил Канчов Разлогқа (кейін Мехомия, Мехомия деп аталған) барып, онда 820 үй шаруашылығы бар екенін хабарлады, оның ішінде 500 Шығыс православие болгарлары, 300 мұсылман болгарлары (помактар), 16 протестант болгарлары және 5 Шығыс православие аромандары болды, жалпы саны шамамен 4620 адамды құрады. Сол автордың 1900 жылғы Македония халқына арналған зерттеуіне сәйкес, Разлогта 4970 адам тұрды, оның ішінде 3200 христиан болгар, 1460 мұсылман болгар, 80 түрік, 200 рома және 30 ароман. Қала халқы Кресна-Разлог және Ильинден-Преображение көтерілісіне белсенді қатысты. Разлог Салоника вилайетінің Сироз санжағында "Разлык" деп белгіленді және 1912 жылы Осман билігінен азат болды. 1925 жылы қала Мехомиядан Разлогқа қайта аталды. Разлог муниципалитеті және бүкіл Разлог аңғары әртүрлі дәуірлер мен өркениеттердің бай мәдени мұрасын сақтайды. Разлог аумағында жеті мәдени ескерткіш бар. Олар: Санкт-Георгий Победоносец (Разлогта 1834 жылы салынған); Санкт-Георгий (Баня ауылында 1834 жылы салынған); Успение Богородично (Долно Драглиште ауылында 1835 жылы салынған) – осы ғибадатхананың иконостасы Трявнадағы ағаш өңдеу мектебінің көрнекті өкілдерінің бірі Досю Коюв жасаған; Долно Драглиште ауылындағы Санкт-Богородица, мамандар ғибадатхана 16 ғасырға дейін салынған деп санайды; Сретение Господне (Добарско ауылында 1860 жылы салынған); және Санкт-Феодор Тирон және Феодор Стратилат (Добарско ауылында 1614 жылы салынған). Бұл ғибадатханада бірегей фрескалар бар және ол ЮНЕСКО қорғауындағы мәдени ескерткіш. Муниципалитет аумағында 70 үй бар, олар археологиялық ескерткіштер болып табылады. Олардың көпшілігі "Разлог Чепино" деп аталатын жаңғыру дәуірінен қалған. Разлогтағы тарихи мұражай 19-20 ғасырлардағы керамикалық бұйымдар, жергілікті қолмен жасалған тоқыма және қоңырау қалыптарының коллекциясын ұсынады. Екінші Балқан соғысы (1913) кезінде қала маңындағы аймақ грек және болгар әскерлері арасындағы маңызды шайқас алаңы болды. 9 шілдеде грек әскерлері қаланы басып алды, 16 шілдеде болгарлар қайта басып алды, ал 18 шілдеде гректер қайтадан басып алды. Соңынан жасалған бейбіт келісім бойынша Разлог Болгарияға берілді. Разлог 1990 және 2000 жылдары Пирин, Рила және Родопа тауларының жанындағы тиімді орналасуының арқасында қысқы туризм орталығы ретінде дамыды.

Мәдениет

Разлог – ғасырлар бойы сақталған бай мәдени дәстүрлер мен әдет-ғұрыптары бар, түпнұсқа болгарлық құндылықтардың рухымен сіңген қала. Болгариядағы екі ең маңызды фольклорлық шара Разлогта ұйымдастырылып, өткізіледі. Бұл – Жаңа жылдық Кукери мерекелері және «Пирин әндейді» халықтық өнер жиыны. Кукери дәстүрінің түпнұсқа екенін дәлелдейтін нәрсе – 2004 жылдың мамыр айында Еуропалық және Жерорта теңізі карнавал қалаларының Халықаралық федерациясының президенті Анри Ван дер Крон Разлог муниципалитетіне берген құрмет белгісі. Бұл федерацияның мүшесі ретінде Разлог муниципалитетінен шыққан Кукери топтары оның ұйымдастырған шараларына тұрақты түрде қатысады. «Пирин әндейді» халықтық өнер жиыны ерекше, ол көптеген адамдарды қамтиды және ұйымдастыру және көркемдік тұрғысынан жетекші орындардың бірін иеленеді. Соңғы жылдары «Яворов» жатақ үйінде жиналу дәстүрге айналды. Бұл жатақ үй Пирин тауындағы ең көп талданған орындардың бірі. Ол 72 жыл бұрын салынған, ал жазғы маусымда ол көптеген туристерге шағын болып көрінеді. Туристерді қызықтыратын нәрсе – жергілікті «валевици», қолөнер шеберханалары және «капама», «чумлек», «шіркеу бұршағы», «сугрена баница» және т.б. иісі бар Разлогтың ас әлемі. Сондай-ақ, Пасха және Рождество мерекелері, діни және күнделікті өмір салты, мысалы, Тодор күні (ат жарысы), Водици (Иордан күнін айқыш тастаумен тойлау), Әжелер күні, Прошки және т.б. да қызығушылық тудырады.

Білім беру және спорт

Облыстағы мамандандырылған мектептердің көп бөлігі Разлогта орналасқан; олар муниципалитеттегі экономика мен даму салаларына білікті жұмыс күшін қамтамасыз етеді. Разлог муниципалитетінің білім беру желісі тоғыз муниципалитеттік мектепті қамтиды, олардың екеуі бастауыш, алтауы орта, ағылшын, математика және неміс тілдерінде арнайы сабақтары бар бір мектеп, сондай-ақ төрт ұлттық мектеп бар. Туризмнің кәсіптік орта мектебінде, кәсіптік көлік орта мектебінде және кәсіптік механикаландыру және ауыл шаруашылығы орта мектебінде бизнес-әкімшілік және менеджмент, қонақ үй және аспаздық өнер, электроника, көлік және ауыл шаруашылығы салаларындағы мамандар дайындалады. 1999 жылы "ASIX" Разлог клубы құрылды, бұл – 60-қа жуық баланың белсенді түрде жаттығатын жекпе-жек спорты клубы. Бұл клубтың мүшелері республикалық, Балқан және халықаралық турнирлерде көптеген жүлделер жеңіп алды. 2006 жылы Каратэ-до және Дзю-джитсудан өткен республикалық турнирде 30-дан астам медаль жеңіп алынды. Муниципалитетте дамыған басқа спорт түрлері – волейбол, футбол, таэквондо, шахмат және спорттық бағдарлау. Қаладағы ең дамыған спорт – волейбол. Жергілікті "Пирин" (Разлог) командасы Болгарияның элиталық волейбол дивизионындағы үздік командалардың бірі және көбінесе елдің ұлттық волейбол құрамасына ойыншылар береді. Футбол командасы соңғы бірнеше жылда жақсы нәтижелерге қол жеткізіп, қазір Болгарияның екінші кәсіби дивизионында өнер көрсетуде.

Табиғат

Табиғат – Разлог аңғарының ең бағалы байлығы. Қаланың солтүстігінде Рила ұлттық паркі жатыр. Оңтүстікте Пірин тауы көтеріледі – славяндар "Құдайлар тауы" (Перун) деп атаған тау. Пирин ұлттық паркі Әлемдік табиғи және мәдени мұраны сақтау жөніндегі конвенцияға енгізілген. Пиринде 100-ден астам құс түрі және 1100-ден астам өсімдік түрі кездеседі, олардың ішінде таудың символы – эдельвейс. 42 түрлі сүтқоректі жануарлар бар: шамандар, аюлар және басқалары. Пириннің ең құнды бөліктері қорықтар ретінде белгіленген. "Байюви Дупки – Джинжирица" – ЮНЕСКО-ның қамқорлығындағы биосфералық қорық, онда бірегей ақ, македондық және босниялық қарағайлармен қатар 27 болгар және 43 балқандық реликт түрлері табылады.

Инвестициялар

Соңғы жылдары Разлог муниципалитеті машина жасау, электроника және жиһаз өндірісі саласындағы қазіргі заманғы технологияларды дамытуға байланысты шетелдік инвестицияларды тартты. 2005-2006 жылдар аралығында 50 миллион левке жуық жобалар іске асырылды, ал 2006 жылдың басына қарай 100 миллион еуро инвестиция тартылды. Ең ірі жекеменшік нысандар – «Катарино СПА» курорттық кешені мен «Разлог қонақ үйі», оларға жұмсалған жалпы инвестиция 15 миллион еуроға жуық. Шетелдік инвестициялардың ішінде ең ірілері – 6 миллион еуроға тұрғызылған қалдық суды тазарту станциясы және Болгария мен Грекияны байланыстыратын II-19 «Симитли-Разлог-Садово» автожолы, құны 20 миллион еуро. «Пирин Гольф және Кантри Клуб» кешені Бетоловото орналасқан жерінде, Пирин тауының етегінде, Рила және Родопи тауларына көрініс ашады. 18 лункалы гольф алаңы мен сервистік ғимараттардан басқа, кешенде автотұрақ, тұрғын аймақ, орталық (сауда орталығы, мейрамханалар, кафелер), аттар базасы және спорт кешені бар «Құт қосу аймағының» құрылысы жүргізілуде. «Кулиното» шаңғы аймағын аяқтау, су паркін және басқа да қосалқы құрылыстарды салу жобасының іске асырылуына дайындық жүргізілуде. Қазіргі уақытта Банско, Разлог, Добриниште және Баня ауылдарын табиғи газбен қамтамасыз ету мүмкіндіктерін зерттеу жұмыстары жүргізілуде, одан кейін газбен жабдықтау көзделген аймақтарда газ тасымалдау және тарату желілерін салу басталуы мүмкін.