Кіріспе

Осман империясының вилаеті, Солтүстік Македонияның оңтүстік-батыс бөлігіндегі қала. Ол Пелагония аңғарының оңтүстік бөлігінде, Баба, Нидже және Каджмакчалан тауларымен қоршалған, Грекиямен шекарадағы Меджитлиа Никиден солтүстікке қарай орналасқан. Қала Адриатика теңізінің оңтүстігін Эгей теңізімен және Орталық Еуропамен байланыстыратын маңызды торап болып табылады. Ол әкімшілік, мәдени, өнеркәсіптік, сауда және білім беру орталығы. Осман дәуірінен бері "Консулдар қаласы" деп белгілі, себебі көптеген еуропалық елдердің Битолада консулдықтары болған. Осман империясы кезінде Манастыр немесе Монастыр деп аталған Битола, Солтүстік Македонияның ең көне қалаларының бірі. Ол б.з.д. 4 ғасырдың ортасында Македонияның Филипп II-і тарапынан Гераклия Линцестис ретінде құрылған. Қала Бірінші Болгар империясының (1015–1018) және Осман Румелиясының соңғы астанасы болды, 1836 жылдан 1867 жылға дейін. 2002 жылғы халық санауы бойынша Битола елдің екінші ірі қаласы, астанасы Скопьеден кейін. Битола сонымен қатар Битола муниципалитетінің орталығы.

Этимология

Битола атауы көне шіркеу славян тіліндегі "обитель" (obitěĺь) сөзінен шыққан, ол "монастырь, келiм" деген мағынаны білдіреді, себебі қала бұрынғыда монастырьларымен белгілі болған. Атаудың мағынасы ұмытылып, "о" префиксінен айырылды. Битола есімі 1015 жылы Болгарияның Гавриил Радомир (1014–1015) билігінде салынған ежелгі қала бекінісімен байланысты Битола жазуында кездеседі, сол кезде Битола Бірінші Болгар империясының астанасы болған. Қазіргі славян тілдеріндегі нұсқалары: македондық Битола (Битола), серб Битоль (Битољ) және болгар Битоля (Битоля). Византия дәуірінде атау грекшелене келіп Вутэлион (Βουτέλιον) немесе Витолия (Βιτώλια) болып өзгерді, содан Вильгельм Тирдің Бутелла және араб географы әл-Идрисидің Бутили деген атаулары пайда болды. Қазіргі грек тіліндегі қала атауы (Μοναστήρι, Монастири) де "монастырь" деген мағынаны білдіреді және славян атауының тікелей аудармасы болып табылады. Түрік атауы Manastır грек атауынан, ал албанша атауы (Manastir) және ладино атауы (מונאסטיר Monastir) сондай-ақ одан алынған. Ароман тіліндегі аты – Битуле, немесе басқаша айтқанда Битули, македондық атаумен ортақ түбірге ие.

География

Битола Солтүстік Македонияның оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Қаладан Драгор өзені ағып өтеді. Битола теңіз деңгейінен 615 метр биіктікте, Баба тауының етегінде жатыр. Оның әсем Пелистер тауы (2601 м) – ерекше флора мен фаунаға ие ұлттық саябақ, оның ішіндегі ең сирек кездесетін қарағай түрі – македониялық қарағай немесе *pinus peuce*. Бұл жерде танымал шаңғы курорты да орналасқан. Жер аумағы және 1991 жылғы мәлімет бойынша 122 173 халқы бар Битола – маңызды өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы, сауда, білім беру және мәдени орталық. Бұл Адриатика теңізін оңтүстікке қарай Эгей теңізімен және Орталық Еуропамен байланыстыратын маңызды торап болып табылады.

Климат

Битоланың климаты Пелагония аймағына тән, жазда ыстық және құрғақ, қыста суық және қарлы болады. Бұл климаттың Кёппен жіктелуі Cfb – бастапқы 3 °C (27 °F) шегіне сәйкес келіп, мұхиттық климатқа жатады.

Тарихқа дейінгі дәуір

Битоланың төңірегінде көптеген тарихи алдындағы археологиялық ескерткіштер бар. Ұйымдастырылған адам қоныстануының ең ерте дәлелі – ерте неолит кезеңіне жататын археологиялық орындар, олардың ішіндегі ең маңыздылары – Породин ауылының жанындағы Велушка және Бара төбелері, олар шамамен б.з.д. 6000 жылы тұрғынға толып бастаған.

Ежелгі және ерте византиялық кезеңдер

Битола аймағы ежелгі уақытта Линкестис деп аталды, бұл өңір Жоғарғы Македонияның бір бөлігі болды және Македонияның Аргеад билеушілеріне дейін жартылай тәуелсіз басшылар басқарды. Линкестис тайпалары Линкестай деп аталды. Николас Хаммондтың сөзінше, олар эпироттардың Молоссиан тобына жататын грек тайпасы болған. Беранчи ауылының жанындағы Черквиште некрополінде ежелгі дәуірге қатысты маңызды металл заттар табылды. 1996 жылы шығарылған 10 денарийлік банкнотаның бет жағында б.з.д. 4 ғасырға жататын алтын сырға салынған сурет бейнеленген. Гераклея Линкестис (Ἠράκλεια Λυγκηστίς – Мысықтар еліндегі Геракл қаласы) – эллинистік дәуірден ерте орта ғасырға дейінгі маңызды елді мекен болды. Оны б.з.д. 4 ғасырдың ортасында Македонияның Филипп II құрды және грек батыры Гераклдың құрметіне аталды. Стратегиялық орналасуының арқасында қала гүлденді. Римдіктер б.з.д. 148 жылы Македонияның осы бөлігін басып алып, қаланың саяси қуатын жойды. Бірақ қаланың гүлденуі, негізінен, қаланың жанынан өтетін римдік Виа Эгнатия жолының арқасында жалғасты. Бүгінде Гераклеяда римдік кезеңге қатысты археологиялық ескерткіштер көптеп сақталған, олардың ішінде портик, терма (сауықтыру орындары), театр бар. Театрдың сыйымдылығы шамамен 2500 адамды құрады. Византияның ерте кезеңінде (б.з. 4-6 ғасырлар) Гераклея маңызды епископтық орталыққа айналды. Оның бірнеше епископтары алғашқы шіркеу кеңестерінің құжаттарында, соның ішінде 343 жылғы Сардика кеңесінің құжаттарында Гераклея епископы Евагрий ретінде айтылған. Қала қабырғалары, ерте христиан базиликалары, епископтың резиденциясы және сәнді қала шөгіршігі осы кезеңнің қалдықтары болып табылады. Үлкен базиликаның үш бөлігі өте бай гүлдік және бейнелі суреттермен безенген мозаикалармен жабылған; бұл сақталған мозаикалар аймақтағы ерте христиан өнерінің ең көрнекті үлгілерінің бірі саналады. 4-6 ғасырларда Гераклеядан тағы бірнеше епископтардың есімдері тіркелген. 472 жылы қала Ұлы Теодорих басқарған остгот әскерлерімен тоналды, ал қала епископынан алған үлкен сыйлыққа қарамастан, 479 жылы тағы да тоналды. Қала 5 ғасырдың соңы мен 6 ғасырдың басында қайта жаңғыртылды. Алайда, 6 ғасырдың соңында қала түрлі тайпалардың шабуылдарына ұшырады, соңында аймақты ерте славян халықтары қоныстанды. Оның императорлық құрылыстары құлдырап, қала біртіндеп кішкентай елді мекенге айналды және шамамен 11 ғасырға дейін осы күйінде сақталды.

Орта ғасырлар

VI-VII ғасырларда Битола төңірегіндегі аймақ демографиялық өзгерістерге ұшырады, себебі осы аймаққа көбірек славян тайпалары қоныстанды. Сол кезде қолданыстан шыққан театрдың орнына бірнеше үйлер салынды. Славяндар өздерінің елді мекенін қоршап, қамал да тұрғызды. Битола 8 ғасырдың ортасынан 11 ғасырдың басына дейін Бірінші Болгар империясының құрамында болды, содан кейін қайтадан Византия империясының бөлігіне айналды, ал 14 ғасырда қысқа мерзімге Сербия империясының құрамына кірді. Орта ғасырларда қаланың ішінде және айналасында бірнеше монастырлар мен шіркеулер салынған (сондықтан оның тағы бір аты – Манастыр). 10 ғасырда Битола Болгар патшасы Самуилдің билігіне қарады. Ол қалада қамал салды, кейіннен оны оның ізбасары Болгардың Гаврил Радомирі пайдаланды. Қала ортағасырлық бірнеше дереккөздерде еске алынған. XI ғасырда Иоанн Скилитздің жылнамасында император Василий II Пелагонияны басып өтіп, тонаған кезде Гавриилдің Битоладағы қамалына от қойғандығы айтылады. Василий II-нің екінші хризобулласы (1019) Битола епископы Охрид архиепископтығына бағынышты екенін көрсетті. Самуилдің тұсында қала Битола епископтығының орталығы болды. Көптеген ортағасырлық дереккөздерде, әсіресе батыстықтарда, Пелагония атауы Битола епископтығымен бірдей мағынада қолданылды. Кейбір деректерге сәйкес, Битола Гераклея деп те аталып келген, себебі бұрынғы Гераклея епископтығы кейін Пелагония митрополиясының епархиясына айналды. 1015 жылы патша Гаврил Радомирді оның туысы Иван Владислав өлтірді, содан кейін ол өзін патша деп жариялап, қаланың қамалын қайта жаңартты. Осы оқиғаның құрметіне қаланың қамалына кириллицамен жазылған тас жазу орнатылды, онда қаланың славянша аты айтылған: Битол. 1015 жылы Ивац воеводасы басқарған болгар әскері мен Георгий Гонициатес басқарған византиялық әскер арасындағы Битола шайқасында болгарлар жеңіске жетті және Византия императоры Василий II болгар астанасы Охридтен шегінуге мәжбүр болды, оның сыртқы қабырғалары сол кезде болгарлармен бұзылған еді. Кейін Иван Владислав астананы Охридтен Битолаға көшіріп, онда қамалды қайта тұрғызды. Алайда болгарлардың жеңісі Болгарияның 1018 жылы Византияның билігіне түсуін ғана кейінге қалдырды. Әскери, саяси және діни орталық ретінде Битола 14 ғасырдың ортасында Осман империясының басып алуына дейін аймақтағы ортағасырлық қоғамның өмірінде маңызды рөл атқарды. Осман империясының басып алуы алдында Битола (Осман түрік тілінде Монастыр) Балқан түбегінде, әсіресе Константинополь, Салоника, Рагуза және Тарново сияқты ірі экономикалық орталықтармен жақсы қалыптасқан сауда байланыстарының арқасында үлкен өсімді бастан өткерді. Битоладан түрлі тауарларды тасымалдайтын керуендер келіп-кетіп тұрды.

Осман билігі

1382 жылдан 1912 жылға дейін Битола Осман империясының құрамына кірді және Монастыр деп аталды. Османдықтар басып алған кезде қаланың маңында қызу шайқастар болды. Осман билігі 1395 жылы ханзада Марконың қайтысынан кейін толыққандай орнады, сол кезде Осман империясы Охрид санджағын Румелия әйялетінің бір бөлігі ретінде және Еуропадағы ең ерте құрылған санджақтардың бірі ретінде құрды. 1395 жылы Осман империясының құрамына кірмес бұрын, Битола ханзада Марконың иелігінің бір бөлігі болды. Бастапқыда оның округтік қаласы Битола, кейін Охрид болды, сондықтан оны кейде Монастыр санджағы, ал кейде Битола санджағы деп атады. Аустро-Осман соғыстарынан кейін қаланың саудасының дамуы мен жалпы өркендеуі төмендеді. Бірақ 19 ғасырдың соңында ол Салоникадан кейін Оңтүстік Балқан аймағындағы екінші ірі қалаға айналды. 1815-1822 жылдар аралығында қаланы албандық Әли-паша Янина пашалығының бөлігі ретінде басқарды. Ұлы Шығыс дағдарысы кезінде жергілікті болгар қозғалысы қарулы болгар топтарының Призрен лигасымен, албан халқы тұратын Битола сияқты аймақтарда болгар геосаяси мақсаттарына қарсы шыққан албан ұйымымен шайқасқанда жеңіліске ұшырады. Дегенмен, 1881 жылдың сәуір айында Осман әскері Призренды басып алып, Лиганың көтерілісін басып тастады. 1874 жылы Манастыр Дебра, Серфидже, Эльбасан, Манастыр (Битола), Гёриче және Кырчаова, Пирлепе, Флорина, Кесрие және Гревена қалаларын қамтитын Монастыр вилайетінің орталығы болды. Дәстүрлі түрде маңызды сауда орталығы болған Битола "консулдар қаласы" деп те белгілі болды. Осман билігінің соңғы кезеңінде (1878–1912) Битолада он екі елдің консулдықтары орналасқан. Сол кезеңде қалада бірқатар беделді мектептер болды, оның ішінде түрік реформаторы Мұстафа Кемаль Ататүрік оқыған әскери академия да бар еді. 1883 жылы Монастырда 19 мектеп болды, оның 11-і грек, 5-і болгар, 3-і румын мектебі болды. Битолада 19 ғасырда Османдық және түрік тілінде білім берген мектептерден басқа, түрлі ұлттардың мектептері де ашылды. Білім деңгейін және сауаттылықты арттыруда өте тиімді болған бұл оқу орындары Битолада зиялы қауымның қалыптасуына ықпал етті. Битола сол кезде көптеген мәдени ұйымдардың бас кеңсесіне айналды. 1894 жылы Манастыр Тесалоникамен теміржол арқылы байланысты. Балқанда түсірілген алғашқы кинофильмді 1903 жылы Манастырдағы ароман Манакис ағайындары жасады. Олардың құрметіне 1979 жылдан бері Битолада жыл сайын "Манакис ағайындары" атындағы халықаралық кинофестиваль өтіп келеді. 1905 жылдың қараша айында Осман империясынан Албанияны азат ету үшін құрылған құпия ұйым – Албанияны азат ету жөніндегі құпия комитеті Бажо Топулли және басқа да албан ұлтшылдары мен зиялылары құрды. Үш жылдан кейін 1908 жылы Манастырда қазіргі албан алфавитін бекіткен конгресс өтті. Конгресс Фехим Заваланидің үйінде өткізілді. Митхат Фрашери конгресс төрағасы болды. Конгресске Балқандағы албан халқының қоныстанған аймақтарының және албан диаспорасының мәдени және саяси өміріндегі көрнекті тұлғалар қатысты.

Ильиндендер көтерілісі

Битола аймағы Ильинден көтерілісінің басты бекінісі болды. Көтеріліс 1903 жылы Салоника қаласында Ішкі Македониялық революциялық ұйымы (IMRO) тарапынан жоспарланды. Битола аймағындағы көтеріліс 1903 жылдың мамыр айында Смилево ауылында ұйымдастырылды. Бистрица, Раково, Буф, Скоцивир, Паралово, Брод, Новачи, Смилево, Гжавато, Капари және тағы да басқа ауылдарда шайқастар өтті. Смилевоны Дама Груев пен Георгий Сугарев басқарған 600 көтерілісші қорғады. Олар жеңіліске ұшырады және ауылдар өртенді.

Балқан соғыстары

1912 жылы Черногория, Сербия, Болгария және Грекия Бірінші Балқан соғысында Осман империясына қарсы күресті. Сарантапорода жеңіске жеткеннен кейін грек әскері Монастыр қаласына қарай жылжыды, бірақ Соровичте Осман әскерлерінен жеңіліске ұшырады. Монастыр шайқасы (16–19 қараша 1912 ж.) серб әскерінің қаланы басып алуына себеп болды. 1913 жылғы Бухарест шарты бойынша Македония аймағы Грекия, Сербия және Болгария арасында үш бөлікке бөлінді. Монастыр Сербияға өткізілді және оның ресми атауы славян топонимі Битола болып өзгерді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Битола Салоника майданында орналасқан болатын. Орталық державалардың бірі – Болгария қаланы 1915 жылғы 21 қарашада жаулап алды, ал одақтас әскерлер 1916 жылы оны қайта басып алды. Битола француз, орыс, итальян және серб секторларына бөлінді, олар француз генералы Морис Саррейдің басшылығында болды. 1918 жылдың күзінде Болгарияның капитуляциясына дейін Битола майдан қаласы болып қала берді және күнделікті әуе шабуылы мен артиллериялық оққа түсіп, жартылай қирады.

Соғыс аралығы

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Битола Сербия Корольдігіне қайта қосылды, және осының салдарынан 1918 жылы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрамына енді, ол 1929 жылы Югославия деп аталды. Битола Вардарска бановинасының маңызды қалаларының бірі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939–45), қаланы немістер (1941 жылдың 9 сәуірінде) және болгарлар (1941 жылдың 18 сәуірінде) бақылауға алды. Бірақ 1944 жылдың қыркүйегінде Болгария соғыстағы жағын өзгертіп, Югославиядан шықты. 4 қарашада 7-ші македондық азат ету бригадасы неміс әскерінің шығуынан кейін Битолаға кірді. Тарихи сефард яһуди қауымы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қалада тұрды, содан кейін олардың бір бөлігі АҚШ және Чилиге көшіп кетті. 1943 жылдың 11 наурызында болгарлар еврей халқының көп бөлігін (3276 яһуди) Треблинка жойқын лагеріне депортациялады. Соғыс аяқталғаннан кейін, PR Македония ФПР Югославия құрамында құрылды.

Социалистік Югославия

1945 жылы Битолада македон тілінде оқытылатын алғашқы гимназия ("Жосип Броз Тито" аталды) ашылды. 1951–52 жылдары түркілендіру науқаны аясында Дебар, Кичево, Куманово, Струга, Ресен, Битола, Крушево және Прилеп қалаларында барлығы 40 түрік мектебі ашылды.

Негізгі көрікті жерлер

Қалада көптеген тарихи ғимараттар бар, олардың көпшілігі түрлі тарихи кезеңдерге қатысты. Ең көрнектілері Осман дәуірінен, бірақ соңғы уақыттарда салынғандары да бар.

Шірок Сокак

Широк Сокак ("Кең көше") - Магнолия алаңынан Қалалық саябаққа дейін созылатын ұзын жаяу жол.

Сағат мұнарасы

Битоланың сағат мұнарасы қашан салынғаны белгісіз. 16 ғасырдағы жазба деректерде сағат мұнарасы туралы айтылады, бірақ оның сол мұнара екені нақты емес. Кейбір адамдар оның 1830 жылы Әулие Дмитрий шіркеуімен бірге салынғанын санайды. Аңыз бойынша, Осман билігі жақын ауылдардан шамамен 60 000 жұмыртқа жинап, қабырғаларды мықтырақ ету үшін оларды цементке қосыпты. Мұнараның негізі тіктөртбұрышты, биіктігі шамамен 30 метр. Жоғары жағында темір торы бар тіктөртбұрышты терраса орналасқан. Тордың әр жағында сағатты жарықтандыруға арналған шамдарды ұстап тұратын темір консольдік құрылыстар бар. Сағат үш қабаттың ең жоғарғысында орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алғашқы сағат жұмыс істейтін сағатқа ауыстырылды, оны нацистер қала бірінші дүниежүзілік соғыстан неміс зираттарын сақтап қалғандығы үшін сыйға берді. Зор мұнара қабырғалардан, үлкен спиральді баспалдақтардан, ағаштан жасалған аралық қабаттардан, аркалардан және күмбезден тұрады. Мұнара салынып жатқанда, қасбеті бірден қарапайым тас өрнектерімен әшекейленді.

Қасиетті Димитрий шіркеуі

Қасиетті Димитрий шіркеуі 1830 жылы жергілікті саудагерлер мен шеберлердің ерікті үлесімен салынған. Ол сырттан қарапайым, себебі Осман империясындағы барлық шіркеулер осылай болуы тиіс еді, бірақ ішкі жағы шамдармен, оюлы епископ тағымен және өрнекті иконостаспен әсем безендірілген. Кейбір теориялар бойынша, иконостас Мияк шеберлерінің туындысы. Оның ең әсерлі ерекшелігі – Иса мен апостолдардың бейнеленген императорлық бөлімінің үстіндегі арка. Сонымен қатар, Мияк шеберлерінің стилінде жасалған епископ тағы, бірнеше икона жақтаулары және тақ сияқты пішінделген бес бағана бар. Фрескалар екі кезеңде салынған: 19 ғасырдың соңы және Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап қазіргі уақытқа дейін. Иконалар мен фрескалар жергілікті кәсіпкерлер мен азаматтардың ерікті үлесі арқасында жасалды. Көптеген иконалардың авторлары Жаңа өсиеттің иконографиялық схемаларын жақсы білген. Иконалардағы түстердің байлығы қызыл, жасыл және охр реңдерімен ерекшеленеді. Алтынмен әшекейлеудің көптігі байқалады, бұл кеш Византия өнері мен барокко стилінің ықпалын көрсетеді. Қасиетті Димитрий иконасының төменгі жағында "Д. А. З." деген әріптермен қол қойылған, ол 1889 жылы иконаграф Димитар Андонов жасағанын көрсетеді. Басқа да көптеген заттар бар, олардың ішінде жергілікті шеберлер жасаған тостағандар, орыс тіліндегі дархоранилка және Иерусалимнен келген паломниктер әкелген Жаңа өсиеттен көріністерді бейнелейтін бірнеше картиналар бар. "Бейбітшіл" фильмінің бастапқы сахналары Битоладағы "Святой Димитрия" шіркеуінде түсірілді, сондай-ақ "Сараевоға қош келдіңіздер" сахналары да осы шіркеуде түсірілді.

Гераклея Линцестис

Гераклея Линцестис – эллиндік кезеңнен ерте орта ғасырға дейінгі маңызды ежелгі елді мекен. Оны б.з.д. IV ғасырының ортасында II Филипп Македонский құрған. Бүгінде оның қираған қалдықтары Битола қаласының оңтүстік бөлігінде, қала орталығынан табылады.

Жабық базар

Қала орталығына жақын орналасқан жабық бедистен – Осман дәуіріндегі Битоладағы ең әсерлі және ең көне ғимараттардың бірі. Қоршау сияқты көрінетін көптеген күмбездері, ағаш бұтақтарындай иірімделген ішкі көшелері және төрт үлкен металл есігі бар, ол аймақтағы ең ірі жабық базарлардың бірі. Оны 15 ғасырда Кара Даут паша Ұзынкарсили, содан кейін Румелияның бейлербегі салған. Базар қауіпті көрінсе де, ол тоналып, өртеліп, бірақ сақталып қалған. 15-19 ғасырларда бедистен қайта жаңартылып, көптеген дүкендер орналасқан, олар уақыт өте жиі өзгеріп отырған. Көбінесе олар мата және басқа да сәнді маталар сатқан. Сонымен қатар, бедистен қазына ретінде қызмет еткен, онда Румелия вилаетінен түскен ақша арнайы жасалған шағын бөлмелерде сақталған, содан кейін патшалық қазынаға жіберілген. 19 ғасырда бедистенде 84 дүкен болған. Бүгінде олардың көпшілігі заманауи және түрлі тауарлар сатады, бірақ ішкі жөндеулерге қарамастан, ғимараттың сыртқы келбеті өзгермеген.

Гази Хайдар Кади мешіті

Гази Хайдар Кади мешіті – Битоладағы ислам архитектурасының ең әдемі ескерткіштерінің бірі. Ол 1560 жылдардың басында архитектор Мимар Синанның жобасымен, Битола қадисі Адждар қадинің тапсырысы бойынша салынған. Уақыт өте келе, мешіт тасталып, көп зақымданды, тіпті бір кезде мал сақтау орны ретінде пайдаланылды. Бірақ, жақында жүргізілген қалпына келтіру және консервация жұмыстары оның бастапқы келбетін біршама қалпына келтірді.

Жаңа мешіт, Битола

Жаңа мешіт қаланың орталығында орналасқан. Оның негізі шаршы пішіндес, үстінде күмбез бар. Мешіттің жанында 40 метр биіктіктегі минарет орналасқан. Бүгінде мешіттің ішкі бөлмелерінде тұрақты және уақытша көркемсурет көрмелері ұйымдастырылуда. Жақында жүргізілген археологиялық қазбалар оның ежелгі шіркеу орнында салынғанын анықтады.

Ысқақ Челеби мешіті

Исхак Челеби мешіті – қади Исхак Челебидің мұрасы. Оның кең ауласында саркофагтарының жұмсақ, қалыпталған пішіндерімен әдемі бірнеше қабір орналасқан.

Ескі базар

Ескі базар (македон тілінде: Стара Чаршија) 16 және 17 ғасырлардағы қаланың сипаттамаларында еске алынған. Қазіргі бедестеннің сыртқы түрі түпнұсқасынан көп ерекшеленбейді. Бедестенде сексен алты дүкен және төрт үлкен темір қақпа болған. Дүкендер бұрын мата-кепшік сататын, ал бүгін азық-түлік тауарларын сатады.

Дебой моншасы

Дебой моншасы – Осман империясы дәуірінде салынған хамам. Оның нақты қашан салынғаны белгісіз. Бір кезде ол көп зақымданған, бірақ жөндеуден кейін бұрынғы түріне келді: екі үлкен күмбезбен және бірнеше кіші күмбездері бар фасадымен.

Медиа

Битолада тек бір телеарна бар: Тера, бірнеше өңірлік радиостанциялар: жеке Радио 105 (Бомбардировщик), Радио 106,6, UKLO FM, Радио Дельфин, сондай-ақ жергілікті апталық газет – Bitolski Vesnik.

Спорт

Битоладағы ең танымал спорт түрлері – футбол және гандбол. Басты футбол командасы – ФК «Пелистер», және олар 6100 адамдық Петр Милошевский стадионында ойнайды. Гьорги Христов, Драган Канаталовский, Тони Мицевский, Николче Новески, Тони Савевский және Митко Стойковский – клубта карьерасын бастаған битолалықтардың бірнешесі. Битоланың ең танымал спорт командасы және негізгі гандбол клубы – «RK Eurofarm Pelister». «RK Eurofarm Pelister 2» – қаланың екінші клубы, және екі команда да өз ойындарын Боро Чурлевский спорт залында өткізеді. Басты баскетбол клубы – «KK Pelister», олар да Боро Чурлевский спорт залында жарысады. «Пелистер» деген атпен барлық спорт командаларын «Чкембари» деп аталатын жанкүйерлер қолдайды.

Көлік

Қала Битола теміржол станциясы арқылы қызмет көрсетіледі, соның нәтижесінде пойыз қатынасы солтүстікке қарай Белградқа дейін жүзеге асырылады.