Кіріспе
1972 жылы Элейн Мейдің түсірген "Жүрекжарқылы" фильмі – 1972 жылы түсірілген американдық романтикалық қара комедия. Режиссері Элейн Мей, сценарийін Нил Саймон жазған. Басты рөлдерде Чарльз Гродин, Сайбилл Шепард, Джинни Берлин, Одра Линдли, Эдди Альберт және Дорис Робертс ойнаған. Фильм Брюс Джей Фридманның "Жоспардың өзгеруі" атты әңгімесі негізінде түсірілген, алғаш рет 1966 жылы "Esquire" журналында жарияланған. 45-ші «Оскар» сыйлықта Берлин «Екінші жолдағы үздік әйел актриса» номинациясына, ал Альберт «Екінші жолдағы үздік актер» номинациясына ие болды. AFI-нің «100 жыл – 100 күлкі» тізімінде ең күлкілі американдық фильмдердің қатарында 91-орынды иеленді және 2007 жылы қайта түсірілді. Фильмде өзіне ғана ойлаған сатушы қысқа таныстықтан кейін сүйіктісіне үйленеді. Айға барысымен сатушы колледж студенті, бай қызға ғашық болып, оның әкесінің қарсылығына қарамастан оның қызығушылығын тудыруға тырысады.
The Heartbreak Kid is a 1972 American romantic black comedy film directed by Elaine May and written by Neil Simon, starring Charles Grodin, Cybill Shepherd, Jeannie Berlin, Audra Lindley, Eddie Albert, and Doris Roberts. It is based on the short story "A Change of Plan", written by Bruce Jay Friedman and first published in Esquire in 1966. At the 45th Academy Awards, Berlin was nominated for Best Supporting Actress, and Albert for Best Supporting Actor. It was ranked number 91 on AFI's 100 Years 100 Laughs, a list of the funniest American films ever made, and was remade in 2007. In the film, a self absorbed salesman marries his girlfriend after a short courtship. During his honeymoon, the salesman falls for a college aged heiress and impulsively courts her against her father's wishes.
Сюжет
Нью-Йорк қаласында, қысқа ғана таныстықтан кейін, эмоционалды жағынан шала, өзіне бейілді Ленни Кантроу, спорт тауарларын сатушы, Ленниден ұзақ мерзімді эмоционалдық міндеттеме күтетін Лайлаға үйленеді. Майами Бичтегі бал айларында Ленни бай ата-анасымен демалыста жүрген әдемі, бірақ беткей Келли Коркоранмен танысып, оны ұсынуға тырысады. Лайла күнге күйіп, қатты зардап шеккенде, Ленни оны қонақүй бөлмесіне қамап қояды, ал ол Келлимен бірнеше кездесулер өткізеді, Лайлаға қайда кеткені туралы жалған айтады және кешіккенін түсіндіру үшін қисынсыз әңгімелер ойлап табады. Ленни Келлиге ол өмірінде "күткен" әйел екенін және ол "уақытты дұрыс таңдамағанын" айтады. Үш күн ішінде Келлимен бірнеше рет кездескеннен кейін, Ленни бей-жай Келлиді қуу үшін некесін бұзады, ал Лайла некеден бес күн өткен соң жүрегі ауырып, қиналады. Ленни Келлидің ата-анасының үйіне, Миннесотаға барады, онда ол Келлиге үйленгісі келетінін айтады, бірақ Келли оған риза екенін және қазірдің өзінде жігіті бар екенін жауап береді. Біраз уақыттан кейін Леннидің машинасы ішінде екеуі сүйіседі. Ленни Келлиге әсер етуге тырыса береді, бірақ оның ашулы және қорғаушы әкесі оның жолына тосқауыл қояды. Ыңғайсыз кешкі ас дастарқан басында Ленни Орта Батыстың өнімдерін "алдас жоқ" деп мақтап, сөзін тигізеді, сонда Коркоран мырза Леннидің амалын көріп, оған 25 000 доллар көлемінде пара ұсынады. Ленни ашуланып, одан бас тартады және көп ұзамай Келлиге үйленеді. Той кешінде Ленни бірнеше қонақтармен мағынасыз әңгімелерге тартылады, олардың бірі - жас шығаратын газ өндіретін компанияның иесі, Леннидің айтуынша, онда көп ақша бар. Ол екі түсінбеген балаға сөздерді қайталап айтуға мәжбүр болады және той оның айналасында жалғасып жатқанда жалғыз қалады.
Өндіріс
Бристоль Майерс Сквибб (Palomar Pictures International) «Жүрек сыны» (1972) және «Слеут» (1972) фильмдеріне құқық иеленеді.
Стиль
Фильм – махаббат пен екіжүзділікті өткір, нәзік әзіл-сықақ арқылы зерттейтін қара комедия. Фильмде күлкілі сөздер айтылса да, кейде "күлкілі күлкілерге" де орын беріледі. Элейн Мэй фильмді эмоционалды тұрғыдан негіздеп, "адамның кемшіліктерінің дәл бейнеленгенінде туындайтын, қатты, қуатты әзіл" арқылы "кейіпкерді шын мәнінде түсінуді" қамтамасыз етеді. Sight & Sound журналында жазған басқа бір сыншының пікірінше, Мэйдің күші – "кейіптерді құштарлықпен және сүйіспеншілікпен бағалау" қабілетінде жатыр. Мэй өзінің қайтыс болған комедиялық серіктесі Майк Николспен (1931–2014) аздап, диалогқа бағытталған стильді және қызығушылық тудыратын көзқарасты бөлісті. Ол кейіпкерлердің комедиясына баса назар аударады. The Hollywood Reporter оның стильдік шешімдеріне – "бір жолды әзіл-қалжыңдарға қарағанда жағдайлардан әзіл алуға" және "ырғақты диалогтан, күлімдеуге шақыратын сәттерден оңай туындайтын" комедиялық таңдау жасауға жасаған бағасын берді. The New Yorker журналының журналисі Паулин Каел: "Элейн Мэйдің сирек кездесетін комедиялық сыйы бар: ол әлемді комедиялық тұрғыдан көруге қабілетті". Мэйдің қайғы мен бақытсыздыққа ден қою арқылы комедиялық адалдыққа ұмтылысы жаңа буын фильмдеріне стильдік әсер етті. Ол комедияның "жарым-сюреалистік комедияның өркендеуінің нәтижесінде, апаттар, ауырсыну, қорлау және үмітсіздіктің алтын ғасырына" жол ашты. Фильмнің барлық режиссерлері еврейлер: Фридман, Саймон, Мэй, продюсер Эдгар Дж. Шерик, композиторлар Берт Бачарак және Хэл Дэвид. Оқиға "схлемиел" (жаңқа) еврей архетипі Ленни Кантроудың кейіпкері Лайланы (Джинни Берлин) тастап кеткенде басталады. Лайла – "көңілсіз еврей" және "әрекетке құштар, жас йента", ол өзінің арманындағы қыз – толыққанды американдық WASP үшін таңдау жасайды. Фильм – Брюс Джей Фридманның түпнұсқа әңгімесінде "ғажап сары адамдардың" жері деп аталатын жерде өтетін, шикшаны қуудың түкке тұрғысыз арманы. Әсіресе Лайланың кейіпкері өте стереотиптік деп есептеледі. Film Quarterly оны Портнойдың әйеліне теңеп, "Филип Роттың антисемитизмге қарсы достық сезімі Фридманның антисемитизміне ұқсас" деген пікірді жариялады. Бұл Жанни Берлиннің ниеттеріне қарамастан, ол The New York Times газетіне кейіпкерді құрметтеу және Лайлаға тереңдік беру үшін бар күшін салғанын айтты: "Көріп отырсыз ба, мен сол қызды ақымақ қылуды қаламадым. Лайланы ақымақ қылу оңай еді. Менің ойымша, Лайла ақымақ емес. Менің ойымша, оның жасаған әрбір әрекеті оған түсінікті болды. Ол шынымен ғашық еді". Лайланың рөліне Саймон Дайан Китонды қалаған, бірақ Мэй еврей мен басқа ұлт өкілі арасындағы қарама-қайшылық жеткілікті болмайды деп ойлады. Metacritic-те фильмнің орташа бағасы 100 балдан 74 баллды құрайды, бұл 12 сыншының пікірін көрсетеді және "жалпы алғанда оң пікірлерді" білдіреді. The New York Times газетінің Винсент Канби оны "The Graduate сияқты таңғажайып, бірінші дәрежелі американдық комедия" деп атады. Роджер Эберт, Chicago Sun Times газеті фильмге 4 жұлдыздың 3,5 жұлдызын берді, ол: "Бұл комедия, бірақ одан да көп нәрсе бар; бұл фильм біз бір-бірімізді қайғылы тауар ретінде қалай іздеу, иелену және тұтыну туралы". Джин Сискел Chicago Tribune басылымынан дәл сол 3,5/4 бағасын берді және "жұмысты комедия фильмнің маңызды жағын әлсіретеді – біз Леннидің оған үйленетіндігіне сене алмаймыз. Алайда актерлік шеберліктің жоғары сапасы фильмді жандандыра түседі". Уитни Уильямс Variety журналында "көргендер күтпеген жерден тоқтап, ешқандай кульминациясыз аяқталып кеткенше" "жақсы, қызықты сага" деп атады. Чарльз Шамплин Los Angeles Times газеті Гродин мен Берлиннің "көп қиын комедиялық тапсырманы керемет стильмен орындағанын" жазды. Оқиғалардың көбеюімен бірге, олар екеуі де ақымақтықтардың астында жасырынған сенімді, ақымақ, бірақ жанашыр адамдардың сезімін сақтап қалуға тырысады". Гари Арнольд The Washington Post газеті фильмнің "кемшіліктері бар екенін, бірақ бұл соңғы бірнеше жылдағы ең қызықты және түпнұсқа американдық комедиялық фильмдердің бірі" деп ойлады. Independent Film Journal журналы оны "күдіксіз тамаша комедия" деп атады.
Марапаттар
Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Ref. «Оскар» сыйлығы Үздік қосалқы актер Эдди Альберт Үздік қосалқы актриса Джинни Берлин «Алтын глобус» сыйлығы Музыкалық немесе комедия жанрындағы үздік актер Чарльз Гродин Үздік қосалқы актриса – фильм Джинни Берлин Үздік сценарий – фильм Нейл Саймон Ұлттық кино сыншылары қоғамы сыйлығы Үздік қосалқы актер Эдди Альберт Үздік қосалқы актриса Джинни Берлин Цибилл Шепард 4-орын Нью-Йорк кино сыншылары шеңбері сыйлығы Үздік қосалқы актер Эдди Альберт Үздік қосалқы актриса Джинни Берлин Америка жазушылар гильдиясы сыйлығы Басқа ортадан бейімделген үздік комедия Нейл Саймон
Америка кино институты
2000 жылы фильм Америка кино институтының «100 жыл – 100 күлкі» тізімінде 91-орынды иеленді.
Үй медиасы
1998 және 2002 жылдары DVD форматында жарық көргенімен, фильм қазіргі уақытта (2022 жылдың өзінде) таралмайды. 2022 жылы Бруклин музыка академиясы осы фильмнің сирек көрсетілімі болатыны жарияланды.
Қайта жасау
2007 жылы Бен Стиллер, Мишель Монаган, Малин Акерман, Джерри Стиллер, Роб Корддри, Карлос Менсия, Скотт Уилсон және Дэнни Макбрайдтың қатысуымен фильмнің жаңа нұсқасы шықты.