Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегияның жасыл саяси партиясы
Norwegian green political party
Жасыл партия (Жасылдар, , , MDG; ) – Норвегиядағы орталық-сол жаққа қарай бейімделген жасыл саяси партия. Партия Норвегия Парламентінде үш орынға ие (2021 жылғы сайлауда 3,8% дауыс жинады) және муниципалитеттер мен округтер кеңестерінде де өкілдік етеді (2023 жылғы сайлауда 4,1% дауыс жинады). Германиядағы Alliance 90/The Greens партиясы сияқты, MDG әлеуметтік-либералды ерекшеліктері бар жасыл саясатты ұсынады. Оны ғалымдар мен сайлаушылар орталық-солшыл бағытты ұстанатын партия деп сипаттайды. Партияның тарихи тамыры 1960-1970 жылдардағы «жаңа солшылдық» қозғалысына, сондай-ақ 1970-1980 жылдардағы кең ауқымды экологиялық қозғалысқа тікелей байланысты. Бұл қозғалыс өте алуан түрлі болды және «жаңа солшылдықтан» бастап, экологиялық мәселелерді қолдаған либералдар мен консерваторлардың қолдауын таба білді. Уақыт өте келе партия орталыққа қарай және әлеуметтік-либералды бағытта жылжуда. MDG прогрессивті дәстүрді ұстанады және өзін интерсекционалды феминистік партия деп анықтайды. Партия екі үлкен оңшыл және солшыл саяси блоктан, бірігіп «көмірсутек блогы» деп аталатын, алшақтауын жариялайды. Партия уақыт өте келе либералды интернационализмге жақындады, соның салдарынан бейбітшілік пен адам құқықтарын қорғау мақсатында әскери күш қолдануға дайын. MDG Норвегияның Еуроодаққа және НАТО-ға мүше болуын қолдайды, сонымен қатар қару-жарақтарды бақылау және қақтығыстарды бейбіт жолмен шешуге басымдық беруді ұсынады. Партияның сайлаушылары Еуроодақтың ынталы жақтастарының қатарында, ал MDG «қалалық, либералды, орташа солшыл ғалымдар» партиясы ретінде танымал. Жасылдар партиясы Еуропалық Жасылдар партиясы мен Жаһандық Жасылдардың мүшесі болып табылады және неміс жасылдары үлгі ретінде алынып құрылды. Партия неміс және швед жасылдары сияқты басқа жасыл партиялармен тығыз байланыста. Партияның төрағасы – Арилд Хермстад.
The Green Party (, , , MDG; ) is a centre left green political party in Norway. The party holds three seats in the Parliament of Norway (gaining 3.8% in the 2021 elections) and also has representation in municipal councils and county councils (gaining 4.1% in the 2023 elections). Similar to its German role model Alliance 90/The Greens, MDG represents green politics with social liberal features. It has been described as centre left by academics and voters. The party has historical roots partly in the new left of the 1960s and 1970s, and partly in the broader environmental movement of the 1970s and 1980s, which itself was highly diverse and attracted support from both the new left and environmentally oriented liberals and conservatives who rallied around environmental issues. Over time the party has moved in a more centrist and socially liberal direction. MDG stands in a progressive tradition and also defines itself as an intersectional feminist party. The party claims distance from the two dominant right wing and left wing political blocks, jointly denominated as "the fossil block". The party has gradually moved closer to liberal internationalism over time, allowing for the use of military force when it can promote peace and human rights. MDG supports Norwegian EU membership and NATO membership, while also advocating for a focus on arms control and peaceful conflict resolution. The party's voters are among the most pro EU, and MDG has been described as a party for "urban, liberal, moderately left wing academics." The Green Party is a member of the European Green Party and the Global Greens, and was founded with the German Greens as its stated model. It maintains close ties to other Green parties including the German Greens and the Swedish Greens. It is led by Arild Hermstad.
Тарих
Норвегияда жаңа ұлттық жасыл партияны құру процесі 1984 жылдың желтоқсанында басталды, ал ресми түрде 1988 жылы іске қосылды. Оның алғашқы қадамдарында марқұм философ Арне Нæss, бейбітшілік зерттеушісі Йохан Галтунг және философ Зигмунд Квалой Сетренг болды. 1991 мен 2009 жылдар аралығындағы жергілікті сайлауларда Жасылдар партиясы әр сайлауда алтыдан сегізге дейін өкіл сайлап алды. Ұлттық сайлауларда партия ешқашан 0,5% қолдаудан аспады. 2005 жылдан бері Жасылдар партиясының мүше саны едәуір өсті, жаңа мүшелер көптеген басқа партиялардан, оның ішінде жеті парламенттік партиядан келді. 2011 жылғы қалалық сайлауда партия алғашқы жергілікті табысын жетістікке жеткізіп, ұлттық деңгейде 22 000-ға жуық дауыс жинады. Екі жыл өткен соң, 2013 жылғы жалпы сайлау кампаниясы кезінде партияның қолдауы сауалнамаларда айтарлықтай артты. Көпшілік Жасылдардың парламентте біраз өкілдік алатынын күтті. Сайлауда Жасылдар 79 000-нан астам дауыс жинап, елдегі сегізінші ірі партия атанды. Бұл дауыс саны сайлаушылардың 2,8 пайызын құрады. Партияның Ослодан басты кандидаттығын ұсынған Расмус Ханссон парламентке сайланып, ең алғашқы Жасылдар партиясынан сайланған депутат болды. 2015 жылғы жергілікті сайлауда Жасылдар партиясы тарихында алғаш рет ұлттық деңгейде 4% шегінен асып, Ослода үшінші орынға ие болды. Партия Солтүстік теңізде мұнайды бұрғылауды жалғастыратын партиялармен коалиция құрудан бас тартатынын мәлімдеді.
The process of forming a new national green party in Norway was initiated in December 1984, with the official launch in 1988. Among the pioneers were the late philosopher Arne Næss, peace researcher Johan Galtung, and the philosopher Sigmund Kvaløy Setreng. In the local elections between 1991 and 2009, the Green Party had six to eight representatives elected each time. In the national elections the party never exceeded 0.5% support. Since 2005, the Greens have seen a significant membership rise, with the new members coming from a wide variety of other parties, including the seven established parliamentary parties. In the municipal elections of 2011, the party saw its first local breakthrough, having garnered close to 22,000 votes on a national basis. Two years later, during the campaign for the 2013 general election, the party saw a significant rise in support in the opinion polls. The Greens were widely expected to gain parliamentary representation to some extent. In the election, the Greens gathered over 79,000 votes, making them the eighth biggest party in the country. This vote count translates to 2.8 percent of the vote. Rasmus Hansson, the party's top candidate from Oslo was elected to parliament, becoming the first ever Green MP. In the local elections of 2015 the Green Party overtook the 4% nationally for the first time in its history and got the third place in Oslo. The party have stated their refusal to form a government with any parties that will continue to drill for oil in the North Sea.
Идеология
Жасылдар партиясы – әлемдік экологиялық және қоршаған ортаны қорғау саяси партиялары мен қозғалыстарының бірі. Паневропалық Еуропалық Жасылдар партиясының мүшесі ретінде Норвегиялық Жасылдар әлеуметтік прогрессивизм мен әлеуметтік әділдікті қолдайды. Партияның басты назары қоршаған ортаны қорғау және экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Партия ысырапшыл тұтынуға салық салуды және тамақ өнеркәсібін қайта ұйымдастыруды көздейді. Сондай-ақ, Жасылдар аграрлық салада реформаны қолдауға, органикалық өнімдердің өндірісін арттыруға және экологиялық таза ауыл шаруашылығы секторын нығайтуға уәде берді. Жасылдар партиясы ауыр климаттық өзгерістерге қарсы тұру мақсатында Норвегияның мұнай өндіруін азайтуға ұмтылады. 2035 жылға дейін өндіруді тоқтату ұсынылып отыр.
The Green Party is one of the global ecologist and environmentalist political parties and movements. As a member of the pan European European Green Party, the Norwegian Greens subscribe to social progressivism and social justice. The main focus of the party is environmental protection and ecological sustainability. The party seeks to introduce a tax on wasteful consumption, and to reorganise the food industry. The Greens have also pledged support for a reform in the agrarian industry, increasing the production of organic crops and strengthening the eco friendly agricultural sector. The Green party seeks to reduce the Norwegian petroleum extraction in order to counteract serious climate change. The proposal is to stop extraction by 2035.
+ Жергілікті Жыл Дауыс % Түрі 1991 0.3–0.4 Муниципалдық Аудан 1995 0.3–0.4 Муниципалдық Аудан 1999 0.3–0.4 Муниципалдық Аудан 2003 0.2–0.2 Муниципалдық Аудан 2007 0.3–0.6 Муниципалдық Аудан 2011 0.9–1.3 Муниципалдық Аудан 2015 4.2–5.0 Муниципалдық Аудан 2019 6.8–7.6 Муниципалдық Аудан
+ Local Year Vote % Type 1991 0.30.4 MunicipalCounty 1995 0.30.4 MunicipalCounty 1999 0.30.4 MunicipalCounty 2003 0.20.2 MunicipalCounty 2007 0.30.6 MunicipalCounty 2011 0.91.3 MunicipalCounty 2015 4.25.0 MunicipalCounty2019 6.87.6MunicipalCounty