Кіріспе

Джон Уэсли Снайдер (21 маусым 1895 – 8 қазан 1985) – американдық саясаткер, бизнесмен және федералдық үкіметтің жоғары лауазымды шенеунігі. Президент Гарри С. Трумэнмен жақын жеке қарым-қатынасының арқасында Снайдер Трумэн әкімшілігінде Қаржы министрі болды. Ол АҚШ үкіметінде министрлік лауазымға тағайындалған тұңғыш Арканзас штатында туған адам. Тарихшы Алонзо Хэмби Снайдердің консерватизмдік көзқарастарын баса көрсетіп, оның «Жаңа мәміле» саясатына, кең ауқымды әлеуметтік бағдарламаларға және экономиканы Вашингтоннан басқаруға болатынына сенетін зиялыларға ашық күмәнданатынын айтады.

Ерте өмір

Снайдер 1895 жылғы 21 маусымда Арканзас штатының Джонсборо қаласында Еремия "Жерре" Хартуэлл Снайдер мен оның әйелі Эллен (Хатчер) отбасында алты баланың үшіншісі болып дүниеге келді. Оның әкесі Арканзас штатының Джонсборо қаласында дәрі-дәрмек өндірісімен және таратумен айналысатын шағын кәсіпорынның иесі болды. Снайдер бастауыш білімін Арканзас штатының Джонсборо қаласындағы жоғары мектепте алды, содан кейін 1914 жылдан 1915 жылға дейін Вандербильт университетінің Инженерлік мектебінде оқыды. Қаржылық қиындықтарға байланысты ол оқуын тастап, Арканзасқа қайтып келді, Арканзас штатының Форрест-Сити қаласына көшіп, әпкесі Сула Снайдер Уорренмен бірге тұрып, шағын ауылдық мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. Снайдер 1915 жылы әскерге ерікті түрде қатысып, Арканзас штатының Солтүстік Литтл-Рок қаласындағы Форт Логан Х. Рутс базасында артиллерияда оқытылды. Ол 32-ші артиллерияда офицер ретінде өзгеше көзге түсті. Бірінші дүниежүзілік соғыста Батыс майданның бес түрлі учаскесінде қатысып, қызметі үшін АҚШ және Франциядан награда алды. Артиллерияда қызмет еткен кезінде ол боксшы Джин Тунни, Американың "ұшқыштардың үздігі" Эдди Риккенбеккер және болашақ президенттер Дуайт Эйзенхауэр мен Гарри С. Трумэн (сонымен қатар артиллерияда) сияқты танымал американдықтармен достық қарым-қатынас жасады. Снайдер 1919 жылы әскерден босатылып, соғыстан кейін Арканзасқа оралды. Ол капитан шенін сақтап, әскер резервінде полковник шеніне жетті. 1920 жылғы 5 қаңтарда ол Кэрри Эвлин Кукке (1895-1956) үйленді. Олардың бір қызы болды – Эдит Кук "Друси" Снайдер Хортон (1925-1999), ол Арканзас штатының Форрест-Сити қаласында дүниеге келді. Ол электр инженері болу үшін оқуын жалғастыруды жоспарлағанмен, туысының кеңесімен Снайдер Форрест-Сити қаласындағы банкте бухгалтер болып жұмысқа орналасты. Келесі он жыл ішінде ол Арканзас және Миссуридегі көптеген банктерде офицер ретінде жедел дамыды.

Вашингтон

Снайдер 1930 жылдардың басында банк және бизнес саласындағы мол тәжірибесімен Вашингтонға көшті. Ол бірнеше мемлекеттік және жеке лауазымдарда болды, оның ішінде Валюта бақылаушысы кеңсесіндегі Ұлттық банк қабылдаушысы, Федералды қарыз әкімшісі және Соғыс жұмылдыру және қайта құру директоры. Соңғы лауазымында ол американ экономикасын соғыс уақытынан бейбіт уақытқа көшіруде маңызды рөл атқарды. Либералдар соғыстан кейін экономикаға қатысты федералдық бақылауды тым ерте алып тастағаны үшін шағымданып, тұтынушыларға зиян келтірді, тұрғын үй бағдарламасын кешіктірді және шағын бизнесті банкротқа дейін жеткізді деп айтты. Оның өмірбаянында: "1946 жылғы болат дағдарысын шешуі одан да ірі сәтсіздікке ұшырады" делінген.

Қаржы министрі

Снайдер 1946 жылы жақын досы, президент Гарри С. Трумэннің тағайындауымен Қаржы министрі болды. Ол бұрын әскердегі резервте Трумэнмен бірге қызмет еткен. Баспасөз оның жеке байланыстарына сын көрсетіп, тәжірибесінің жеткіліксіздігі оны осы лауазымға лайық емес деп бағалады. Оның міндеті соғыстан кейінгі тұрақты экономиканы құру еді. Бағдарламасының басты бағыттары – үкімет кредитіне сенімді сақтау, федералды қарызды азайту, пайыздық ставканы төмен ұстау және АҚШ-тың үнемдеу облигацияларына инвестиция салу арқылы халықтың үнемдеуін қолдау болды. Өте консервативті бизнесмен болған ол, еркін экономиканың өзінен-өзі шешімін табатынына сенді. Ол мемлекеттік қарызды азайтып, бюджетті теңгерді. Еуропаға көмек көрсету мақсатындағы Маршалл жоспарына ірі қаражат жұмсауға құлшынбады. Снайдердің дипломатиялық тәжірибесі аз болды және Ұлыбританияның долларға деген қажеттілігі туралы британдық көшбасшылармен келіссөздер кезінде ол әріптестерін ренжітті. Американдық келіссөзші Пол Ниц 1949 жылдың қыркүйегінде Вашингтонда өткен кездесуді еске алды:
бір сәтте министр Снайдер өте, жарайды, менің ойымша, мүлдем дипломатиялық емес және бейшара пікірлер айтты, бұл Ұлыбритания мәселесіне деген қамқорлықтың жоқтығын көрсетті (олардың жалпы мағынасы – Ұлыбритания неге өзін жинастыра алмайды, халқы неге өзгеріс үшін жұмыс істемейді, неге Ұлыбританиядағы өнімділік мәселелерін шешпейді және неге тыныш отырмайды). Тағы бір кездесуде оның британдық әріптесі, Қаржы министрі Хью Гейтскелл Снайдерді «тар көзқарасты, провинциалды және оқшауланған» деп қорытындылады. Британдықтардың сәтіне орай, Снайдерді Мемлекеттік хатшы Дин Эчесон оқшаулап, одан көп көмек көрсетті. Снайдер Корея соғысын салықтарды арттыру арқылы қаржыландырды. 1951 жылы тәуелсіздік алғанға дейін Федералды резерв жүйесімен үнемі қақтығысты. 1953 жылы Трумэннің екінші мерзімі аяқталғаннан кейін ол мемлекеттік қызметтен кетті. Снайдер 1985 жылдың 8 қазанында 90 жасында Оңтүстік Каролина штатының Сибрук аралында қайтыс болды және Вашингтон ұлттық соборында жерленді.

Негізгі дереккөздер

Джон В. Снайдермен ауызша тарих сұхбаты, Труман кітапханасы.
Снайдер, Джон Ф. "Қаржы және экономикалық саясат" Фрэнсис Говард Хеллер редакторы астында. Экономика және Трумэн әкімшілігі (Канзас университеті баспасы, 1981). 24–27 беттер.