Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ленчица (; толық атауы Ленчица Корольдік қаласы, Królewskie Miasto Łęczyca; Lentschitza; ) – Польшаның орталық бөлігінде орналасқан қала. Лодзь воеводствосындағы округ орталығы – Ленчица округі. Ленчица тарихи Ленчица аймағының астанасы болып табылады.
Town in Łódź Voivodeship, Poland
Łęczyca (; in full the Royal Town of Łęczyca, Królewskie Miasto Łęczyca; Lentschitza; ) is a town of inhabitants in central Poland. Situated in the Łódź Voivodeship, it is the county seat of the Łęczyca County. Łęczyca is a capital of the historical Łęczyca Land.
Атаудың шығу тегі
Қала, бәлкім, Орта ғасырдың басында Польшаның орталық бөлігінде қоныстанған, батыс славян (лехит) тайпасы – Лечанидің атымен аталған. Дегенмен, кейбір ғалымдар қаланың ескі поляк тіліндегі "łęg" сөзінен шыққандығын айтады, ол батпақты жазықты білдіреді. Орта ғасырлардағы латынша құжаттарда Łęczyca қаласы Лонсин, Лучич, Лунциз, Ланциза, Лонцизия, Лонсития және Лунчичиция деп аталады. 12 ғасырдың басында Галл Аноним Łęczyca қаласын "Лучич" деп атаса, 1154 жылы араб географы Мұхаммед әл-Идриси оны Краков, Сиерадз, Гнезно, Вроцлав және Санток сияқты Польша Корольдігінің басқа да маңызды қалаларымен бірге Нуграда деп атады.
The town was probably named after a West Slavic (Lechitic) tribe called Leczanie, which inhabited central Poland in the early Middle Ages. Some scholars however claim that the town was named after an Old Polish word łęg, which means a swampy plain. In medieval Latin documents, Łęczyca is called Lonsin, Lucic, Lunciz, Lantsiza, Loncizia, Lonsitia and Lunchicia. In the early 12th century, Gallus Anonymus called Łęczyca "Lucic", and in 1154, Arab geographer Muhammad al Idrisi named it Nugrada, placing it among other main towns of the Kingdom of Poland, such as Kraków, Sieradz, Gniezno, Wrocław and Santok.
Орналасқан жері
Ленчица округтің ортасында орналасқан. Бұрын қала Ленчица жерінің астанасы болған, кейіннен ол Ленчица воеводалығына айналды. Екінші Польша Республикасы кезеңінде және 1945–1975 жылдары Ленчица Лодзь воеводтығына қарады. 1975–1998 жылдары ол Плоцк воеводтығының құрамында болды. Польшаның геометриялық орталығы Ленчицаның жанында орналасқан.
Łęczyca lies in the middle of the county, and has the area of In the past, the town was the capital of the Łęczyca Land, which was later turned into Łęczyca Voivodeship. In the Second Polish Republic and in 1945 1975, Łęczyca belonged to Lodz Voivodeship. In 1975–1998, it was part of Plock Voivodeship. The geometric centre of Poland is located near Łęczyca.
Тарих
Łęczyca – 12 ғасырда атаулы болған Польшаның ең көне қалаларының бірі. 1180 жылы Сейм, яғни Польша парламенті, алғаш рет осы жерде жиналған. 1229 жылы Польшаның фрагментация кезеңінде ол Ленчица герцогтігінің астанасы болды, ол 1263 жылы екі бөлікке – Ленчица және Сиерадз герцогтіктеріне – бөлінді. 14 ғасырдың басында Ленчица воеводствосы құрылды, оның астанасы Ленчица болды. Польша Корольдігінің бұл әкімшілік бірлігі Польша Корольдігінің Үлкен Польша провинциясының құрамына кіріп, 18 ғасырдың соңында Польшаның бөлінісіне дейін сақталды. Бұл Польша Корольдігінің патшалық қаласы болды. Польшаның орталығында орналасқан Ленчица ғасырлар бойы елдің маңызды қалаларының біріне айналды. Ол 1267 жылға дейін Магдебург құқығын алды, ал 1331 жылы Тевтон орденінің Польшаға жасаған қайта-қайта шабуылдары кезінде қала тонауға ұшырады. Көптеген ғимараттар, оның ішінде екі шіркеу өртеніп кетті. Бірнеше онжылдықтан кейін, Казимир Ұлының бастамасымен қала қабырғамен қоршалды және қаланың оңтүстік-шығысында патша сарайы салынды. Ленчица 14 ғасырдың ортасы мен 17 ғасырдың ортасы аралығында гүлденді. Казимир Ұлы салған патша сарайы Бзура өзенінен сумен толтырылған ормен қоршалған кішкентай төбеде орналасқан. Кешен тас негізде салынған қызыл кірпіштен тұрды. Оны 10 метрлік қабырға қорғады, ал оңтүстік-батыс бұрышында мұнара тұрды. Батыс қабырғасында қақпа мұнарасы, жертөледе түрме, ал аулада екі қабатты үй салынған. Осы үйдің бөлмелерінде жиі Патшалық Кеңесінің отырыстары өткізілді. 1964 жылы кешенді күрделі жөндеу жұмыстары басталды. Сол кезде тағы бір ғимарат салынды, қазір онда Ленчица аймағының мұражайы орналасқан. 14 ғасырдың ортасында аяқталғаннан кейін, қамал патшалық резиденциялардың бірі және Ленчица старостасының ордасы болып жарияланды. 1406 жылы Тевтон ордені оны өртеп жіберді, бірақ кешен осы тез арада қайта жаңартылды, сондықтан 1409 жылы король Владислав II Ягелло кеңесшілерімен кездесіп, орденмен болатын соғысты талқылады. Грунвальд шайқасынан кейін (1410) көптеген жоғары шенді тевтон тұтқындары құны үшін осында ұсталды. Бұл жерде Сеймнің (Польша парламенті) төрт сессиясы өтті: 1420, 1448, 1454 және 1462 жылдары. 1420 жылы богемиялық делегация Ягеллоға Чехия тәжін ұсынды. 1433 жылы қалада Ленчица бітім шартына қол қойылды. Сонымен қатар, қамал он үш жылдық соғыс (1454–66) кезінде король Казимир IV Ягеллонның штаб-пәтері ретінде пайдаланылды. Қаланың маңызы Польшаға шведтердің басып кіруімен аяқталды, қамал басып алынып, қаланың көп бөлігі қайтадан қирады және бөлініске дейін дағдарыс күйінде қалды.
Łęczyca is one of the oldest Polish cities, mentioned in the 12th century. It was the place of the first recorded meeting of Sejm, the Polish parliament, in 1180. In 1229, during the period of fragmentation of Poland, it became the capital of the Duchy of Łęczyca, which in 1263 was split into two parts the Duchy of Łęczyca and the Duchy of Sieradz. In the early 14th century, the Łęczyca Voivodeship was created with Łęczyca serving as its capital. This administrative unit of the Kingdom of Poland was part of the larger Greater Poland Province of the Polish Crown and existed until the Partitions of Poland in the late 18th century. It was a royal city of the Polish Crown. Łęczyca, which lies in the centre of Poland, was for centuries one of the most important cities of the country. It received Magdeburg rights before 1267, and in 1331 the Teutonic Knights sacked the city during one of their repeated incursions into Poland. A considerable number of buildings were burned down, including two churches. A few decades later, on the initiative of Casimir the Great, the city was walled and a Royal Castle built to the southeast of the city. Łęczyca prospered in the period between the mid 14th and mid 17th centuries. The royal castle, built by Casimir the Great, was located on a small hill, protected by a moat with water from the Bzura river. The complex was made from red brick, set on stone foundations. It was protected by a 10 meter high wall, with a tower located in its southwestern corner. Gate tower was placed in the western wall, in the basement was a prison, and in the courtyard there was a two storey tenement building. Rooms of that building frequently housed meetings of the Royal Council. In 1964, widespread renovation of the complex began. Another building was added at that time, which now houses the Museum of the Land of Łęczyca. Soon after its completion in the mid 14th century, the castle was named one of royal residences, and the seat of the Starosta of Łęczyca. In 1406, it was burned by the Teutonic Knights, but the complex was rebuilt so quickly that in 1409, King Władysław II Jagiełło attended here a meeting of his advisors, discussing the oncoming war with the Knights. Following the Battle of Grunwald (1410), a number of high ranking Teutonic prisoners was kept here for ransom. Four sessions of the Sejm (Polish parliament) took place here: in 1420, 1448, 1454 and 1462. In 1420, a Bohemian delegation offered here the Czech crown to Jagiełło. In 1433, the Truce of Łęczyca was signed in the city. Furthermore, the castle served as headquarters of King Casimir IV Jagiellon, during the Thirteen Years' War (1454–66). The city's prominence came to an end with the Swedish invasion of Poland when the castle was overrun and most of the city once again destroyed, and it remained in a state of crisis until the Partitions.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғысты бастаған Польшаға неміс шабуыл жасағанда, немістер 1939 жылдың 9-10 қыркүйегінде 29 полякты, оның ішінде екі отбасын атқылады. Сол кезде Ленчица нацистік Германияның оккупациясы астына кірді және Ленчюц округінің (полякша Łęczyca сөзінің немісшеленген түрі) бөлігі ретінде Рейхсгау Вартленд аймағына қосылды. 1939 жылдың желтоқсан айында немістер қаладан 330 полякты қуды. 1940 жылы поляктарды одан әрі қуу жұмыстары жалғасты. Поляктар жақын орналасқан Озорковтағы транзиттік лагерьке депортацияланды, содан кейін жастар Германияға мәжбүрлі еңбекке, ал балалар мен қарттар неміс оккупациялаған орталық Польша – Генералдық үкіметке жіберілді. Олардың үйлері, дүкендері мен шеберханалары Lebensraum саясатының аясында неміс отарлаушыларына берілді. Еврейлер 1400 жылдардың соңынан бері Ленчица халқының маңызды бөлігі болған. 1939 жылы соғыс басталған кезде еврей халқы 4000-нан асып, қауымның шамамен 30 пайызын құрады. Немістер оккупацияның басынан-ақ еврей халқына қорқыныш көрсетуді, тонауды және қорлық жасауды бастады. 1939 жылдың соңында немістер гетто құрды және кейіннен кез келген еврейдің оны тастауына өлім жазасын қарастырды. Гетто жабылғаннан кейін аштық пен тиф тұрғындарды құртты. Уақыт-уақытпен жүздеген адамдар басқа жерлерге депортацияланды, ал басқа аймақтардан еврейлер Ленчицаға әкелінді. 1942 жылдың сәуірінде қалған 1700-ге жуық еврей Чехмно жойқын лагеріне жіберілді, онда олар дереу газбен уланды. Жергілікті поляктар олардың үйлерін және қалған аз мал-мүлікті иеленді. Соғыстан кейін ол Польша Халық Республикасының құрамына қайта қосылды.
During the German invasion of Poland, which started World War II, the Germans executed 29 Poles, including two families on September 9–10, 1939. Łęczyca was then occupied by Nazi Germany and incorporated into the region known as Reichsgau Wartheland as part of the district (kreis) of Lentschütz (Germanized word for 'Łęczyca'). The Germans expelled 330 Poles from the town in December 1939. Further expulsions of Poles were carried out in 1940. Poles were deported to a transit camp in nearby Ozorków, and afterwards young people were deported from the camp to forced labour in Germany, and children and older people were deported to the General Government (German occupied central Poland), while their homes, shops and workshops were handed over to German colonists as part of the Lebensraum policy. Jews had been an important part of the population of Łęczyca since the late 1400s. At the beginning of the war in 1939, the Jewish population was more than 4000, about 30 percent of the community. The Germans began to terrorize, pillage, and humiliate the Jewish population from the beginning of the occupation. The Germans established a ghetto in late 1939, and later forbade any Jew to leave it on penalty of death. After the ghetto was enclosed, hunger and typhus ravaged the ghetto population. Periodically, hundreds of the community were expelled to other places, while Jews in other locations were brought to Łęczyca. In April 1942, the remaining Jews, about 1700 people, were sent to the Chełmno extermination camp where they were immediately gassed. The local Poles took over their houses and what meager possessions they left behind. After the war it was reintegrated into the Polish People's Republic.