Кіріспе

Марокконың Эль-Жадида қаласы (الجديدة, ) – Марокконың Атлантика жағалауындағы маңызды портовый қала, Касабланка қаласының оңтүстігінде, Эль-Жадида провинциясында және Касабланка-Сеттат аймағында орналасқан. Португалиялық Мазаган бекінілген қаласы 2004 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді, себебі ол «Еуропа және марокколық мәдениеттердің әсерлесуінің көрнекті мысалы» және «португалдық құрылыс технологияларымен үйлесімде қайта өрлеу идеяларының ерте реализациясы» болып табылады. ЮНЕСКО мәліметінше, португалдық кезеңдегі ең маңызды ғимараттар – цистерна және Мануэлин стиліндегі Ассампция шіркеуі.

Мазаган бекінісі

Мазаган бекінісінің дизайны – Ренессанс дәуіріндегі қазіргі артиллерияның дамуына жауап ретінде жасалған. Бекіністің жұлдыз тәрізді пішіні шамамен 250м x 300м көлемде. Сәл еңіс, массивті қабырғалардың орташа биіктігі 8м, ал қалыңдығы 10м, ішінде 2м енді перифериялық қарауыл жолы бар. Қазіргі уақытта бекіністе төрт бастион сақталған: шығыста – Періште бастионы, солтүстікте – Санкт-Себастьян, батыста – Санкт-Антуан және оңтүстікте – Киелі Рух бастионы. Басты кіреберістегі Губернатор бастионы, 1769 жылы португалдықтар бұзғаннан кейін қираған. Көптеген колониалдық дәуірдегі португалдық зеңбіректер әлі де бастиондардың үстінде орналасқан. Фортта үш қақпа болған: теңіз қақпасы, солтүстік-шығыс қамалмен бірге шағын порты бар, солтүстік-батыс қамалдағы Бұқа қақпасы және оңтүстік қамалдың ортасындағы қос аркалы басты кіреберіс, бастапқыда қозғалмалы көпір арқылы құрлықпен байланысқан. Шамамен 20м ені және 3м тереңдігі бар, бұрын теңіз суымен толтырылған арық бекіністі қоршап тұрған. Француз протектораты кезінде арық топырақпен толтырылып, бас көше – Rua da Carreira және теңіз қақпасына (Seagate) апаратын жаңа кіру қақпасы салынды. Осы көше бойында Католик шіркеуі мен португалдық цистерна сияқты ең жақсы сақталған тарихи ғимараттар орналасқан.

Қалқа

Қабырғалы қаланың ортасында орналасқан Цитадель 1514 жылы осы жерде португалдықтардың алғашқы тұрақты құрылысы болды. Бұл ғимараттың тікбұрышты жоспары шамамен белгілі бір өлшемде, орталық кеңістіктің айналасында үш үлкен бөлме және төрт мұнара (әр бұрышында бір-бір мұнара) бар. Оңтүстік Эль-Брия мұнарасы (алғашқыда әл-Бурайжа деп аталатын) жергілікті, португалдықтардан бұрынғы дәуірге жатады және 1502 жылы португалдықтар алғаш рет келген кезде осы мұнараға сиынған. Оның бастапқы мақсаты белгісіз. Ол қару-жарақ қоймасы немесе казарма болған болуы мүмкін, ал бөлменің ортасындағы дөңгелек тесік жаңбыр суын жинау үшін пайдаланылған.

Шіркеулер

Цитадельдің оңтүстігінде орналасқан маңызды ғимарат – Успенская Богородица шіркеуі португалдықтардың басты шіркеуі болды. Ол 1541 жылы бекініс кеңейтілген кезде салынды немесе құрылысы басталды. Шіркеудің негізгі зал, хор, сакристика және төртбұрышты мұнарасы бар.

Қарсылық және тәуелсіздік мұражайы

Ескі қала мен портың оңтүстігіндегі жағажайға жақын орналасқан бұл музей және көрме орын, марокколық сарбаздардың естелігіне және француз протекторатының үкіметіне қарсы күреске арналған. Ол 20-шы ғасырдағы отаршылдық кезеңде салынған, "маврлық" стильдегі ғимаратта орналасқан.