Жаңа Зеландияның Кермадек аралдарындағы жанартау белсенділігі

Кіріспе

Кермадек аралдарындағы жанартау, Жаңа Зеландия.

Рауль аралы (Жексенбі аралы) – негізгі Кермадек аралдарының ең үлкені және ең солтүстігі, Тонганың 'Ата аралының оңтүстік-оңтүстік-батысында және Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының солтүстік-шығысында орналасқан. Соңғы бірнеше мың жыл бойы күшті вулкандық белсенділік орын алған, оның басым бөлігі дациттік жарылыстар болды. Аралдың, солтүстік-шығыстағы және оңтүстік-шығыстағы шағын аралшалар мен тастарды қоса алғандағы, жалпы ауданы құрайды. Ең биік нүктесі – Момукаи шыңы, биіктігі – 2200 метр. Рауль Кермадек аралдарының арасында тұруға жарамды жалғыз арал болғанымен, онда қауіпсіз белім жоқ, ал кішкентай қайықтармен жағаға тек тыныш ауа райында ғана түсуге болады. Арал екі таулы аймақтан тұрады: біреуінің шыңдары және , ал екіншісінің шыңы – , олар Рауль жанартауының кальдерасы деп аталатын ойыспен бөлінген.

Тарих

Рауль аралының солтүстік жағалауындағы археологиялық қазбалардан алынған мәліметтер полинезиялықтардың 14 ғасырда осы жерге қоныстанғанын көрсетеді. 1980 жылғы жарияланымда 10 ғасырға жататын қабаттар да айтылған, бірақ 1991 жылы мақала авторы оны кейінгі мерзімге қарай ықпалдады. Қазбалардан полинезиялық үлгідегі тас құралдар, обсидиан сынықтары, қабықшалар және көмір табылды. Осыған ұқсас обсидиан Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Шаг өзені / Вайхемо және Отагодағы Тай Руадағы ежелгі маори қоныстарында да кездеседі. Хоухора және Папатуайдағы ежелгі қоныстарда Раульдегі қонысқа ұқсас іздер бар. Хигам мен Джонсон (1997) Раульдің Жаңа Зеландиядан қоныстанғанын, бірақ Кермадек аралдарының Полинезиядан Жаңа Зеландияға және кері жолға полинезиялықтардың ерте және жылдам көші-қонының бір қадамы болғанын тұжырымдады, алайда аралдардағы тұру уақыты салыстырмалы түрде қысқа болды. Аралды алғаш көрген батыс теңізшілері ол уақытта ол елсіз болған. Ол 1793 жылдың 16 наурызында табылған кезде «Решерше» кемесінің квартирмейстері Жозеф Раульдің есімімен аталып, кейіннен «Жексенбі аралы» деп те аталатын болды. «Геральд» кемесінің капитаны Генри Манглс Денхам 1854 жылы аралды картаға түсірді. Аралдағы соңғы тұрақты тұрғындары Том Белл мен оның әйелі Фредерика 36 жыл тұрғаннан кейін 1914 жылы Жаңа Зеландия үкіметі оларды эвакуациялады. Аралды тексеруге жіберілген топ Беллдердің эвакуациясы қаншалықты асығыс болғанын анықтады – 1914 жылғы күнтізбе әлі де ас үй қабырғасына ілінген, ал отбасының жиһазы, ыдыс-аяқтары мен балалар ойыншықтары өз орнында қалған. 1917 жылдың 27 мамырынан 16 маусымына дейін Korvettenkapitän Karl August Nerger басқаруымен неміс рейдері «Вольф» қозғалтқышты жөндеу және техникалық қызмет көрсету үшін қорғалған шығанақта тоқтады. Олар аралға түстен кейін келді және 45 минут бойы Керниді іздеді, бірақ оның ізіне таппады. Эвакуацияланған қызметкерлер сол күні кешке Оклендке жеткізілді. Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштерінің P3 Orion ұшағы 21 наурызда Грин-Лейкке жақындаудың қауіпсіздігін анықтау үшін ұшып өтті. Вулканологтар аймақтың әлі де қауіпті екенін және кратер көлінің 17 наурыздағы өлшемдермен салыстырғанда көтерілгенін анықтады. Бұлт немесе күл жоқ еді. Полиция тобы, бес эвакуацияланған жұмысшы, тағы үш DOC қызметкері және ғылыми қызметкерлер 18 наурызда Таурангадан RV Braveheart кемесімен Раульге үш күндік сапарға шығып, Кернидің денесін алып қайтуға бағытталды. Олар шектеулі іздеу жұмыстарын жүргізе алды, бірақ Грин-Лейк маңындағы қираулардың ауқымын ескере отырып, Кернидің аман қалғанына үміт жоқ деп шешті. «Брейвхерт» кемесі 25 наурызда құрлыққа қайтып келді, ал үш DOC қызметкері зерттеу жұмыстарын жалғастыру үшін аралда қалды. Мамыр айының басында оларға басқа төрт эвакуацияланған жұмысшы қосылды. Үшеуі тапсырылғаннан кейін құрлыққа оралады. Жарылыстан бес сағат өткен соң «Аура» спутнигі өтіп, күкірт диоксидінің белгілі бір мөлшерде шығарылғанын анықтады. Бұл жарылыста магмалық газдар болғанын және жанартаудың ішінде газ шығарып тұрған магма бар екенін растады. Сәуір айының соңына қарай аймақтағы белсенділік айтарлықтай төмендеді және «Ескерту деңгейі» 1-ге дейін төмендетілді. HMNZS Te Mana 2006 жылдың 24 тамызында Раульге қайта жабдықтау миссиясымен кетті. Кемеде Кернидің қарындасы Меррин Макдермот, Нгати Кури івиінің үш өкілі және Қорғау министрі Крис Картер де болды. 28 тамызда өткізілген рәсімде Нгати Кури өкілдері тапуды көтеру рәсімін орындады. Кернидің құрметіне тақта орнатылды. «Те Мана» кемесі өз SH 2G Super Seasprite тікұшағын пайдалана отырып, жанартау мониторингін жүргізуге рұқсат берді. Таңғы ұшу кезінде кратер көлінің суынан сынамалар алынды. Жаңа Зеландия Еңбек министрлігінің 2006 жылғы 14 қазанда жарық көрген өлімі туралы есебі Қорғау департаменті мен Геологиялық және ядролық ғылымдар институтын Кернидің өліміне байланысты кез келген немқұрайлылықтан тазартты. Баяндамада жарылыстың алдын ала болжау мүмкін емес екенін және жақын арада сейсмикалық белсенділіктің белгілері жоқ екенін айтылды. Екі тектоникалық тақталар арасындағы белсенді шегінде орналасқан Кермадек аралдары жиі жер сілкіністерін бастан кешіреді, олардың ең соңғысы 2021 жылдың 4 наурызында сағат 19:28:31 UTC болды. Эпицентр Раульдің оңтүстігінде орналасқан және моментомдық шама шкаласы бойынша 8.1 баллды көрсетті, АҚШ Геологиялық қызметі бұл жер сілкінісін «маңызды» деп санайды. 2007 жылдың 31 қаңтарында сағат 04:15:55 NZST 6.5 балдық (күшті) жер сілкінісі аралды шайқады. Эпицентр Раульдің оңтүстігінде шамамен орналасқан және теңіз түбінен төменде жатыр. 2007 жылдың 9 желтоқсанында сағат 20:28 NZST 7.6 балдық жер сілкінісі аймақты шайқады, эпицентрі Рауль аралының солтүстігінде шамамен тереңдікте орналасқан. 2008 жылдың 30 қыркүйегінде сағат 03:19:31 NZST 7.0 балдық жер сілкінісі Раульдің оңтүстігінде орналасқан, шамамен тереңдігі болды. Соңғы кезде 2011 жылдың 22 қазанында сағат 05:57:17 NZST АҚШ Геологиялық қызметінің мәліметінше, 28.941S 176.045W координаталарында 39 км тереңдікте 7.4 балдық жер сілкінісі болды.

Evidence from archaeological sites on the northern coast of Raoul Island indicate that Polynesians settled there in the 14th century. A 1980 publication also suggested a lower layer of deposits dated to the 10th century, but this was rejected by the paper's author in 1991 in favour of the later date. Finds at the sites included stone implements of the Polynesian type, obsidian flakes, shells and charcoal. Obsidian of the same type has been found at early Māori sites at Shag River / Waihemo and Tai Rua, Otago on the South Island of New Zealand. There are also similarities to the Raoul settlement at archaic sites at Houhora and Papatowai. Higham and Johnson (1997) concluded that Raoul was settled from New Zealand but that the Kermadecs were a stepping stone in an early and rapid Polynesian migration from Polynesia to New Zealand and back although the occupation of the islands was relatively brief. The island was uninhabited when first sighted by Western sailors and was named after Joseph Raoul, quartermaster of the Recherche, when it was sighted on 16 March 1793. Captain William Raven of the whaleship Britannia sighted the island on 6 March 1796 and called it Sunday Island, a name which was subsequently in common usage. Captain Henry Mangles Denham of HMS Herald charted the island in 1854. The last regular occupants, Tom Bell and his wife Frederica, spent thirty six years on the island before the New Zealand government evacuated them in 1914. A landing party sent to investigate the island found out how hasty the evacuation of the Bells was – a 1914 calendar was still pinned to the kitchen wall and the family's furniture, cutlery, and child's toys had remained in place. From 27 May to 16 June 1917, the German raider Wolf, under the command of Korvettenkapitän Karl August Nerger, anchored in the protected bay to undertake engine overhaul and maintenance. They arrived at the island in the late afternoon and undertook a 45 minute search for Kearney, but no sign was seen. The evacuated staff members were brought back to Auckland that evening. A Royal New Zealand Air Force P 3 Orion made an overflight on 21 March to provide further information on how safe it was to approach Green Lake. The volcanologists aboard decided the area was still unsafe, and that the crater lake had risen by about compared to measurements taken on 17 March. There was no cloud or ash plume. A group of police, the five evacuated workers, three other DOC staff and scientific staff left Tauranga on 18 March for the three day boat trip to Raoul aboard the RV Braveheart to recover Kearney's body. They were able to undertake a limited search, but decided that it was extremely unlikely that Kearney survived given the amount of devastation in the area around Green Lake. The Braveheart began the journey back to the mainland on 25 March, with three of the DOC workers staying on the island to continue research. The three were joined by the other four evacuated workers at the start of May 2006. Two of the three will return to the mainland after the handover. Five hours after the eruption, the Aura satellite passed over and found an estimated of sulfur dioxide had been released. This confirmed that there were magmatic gases in the eruption, and the presence of degassing magma within the volcano. By the end of April, the activity in the area had decreased significantly and the "Alert Level" was lowered to 1. HMNZS Te Mana left for Raoul on 24 August 2006 on a resupply mission. Also on board were Kearney's sister, Merryn McDermott; three representatives of the Ngāti Kurī iwi; and Chris Carter, the Minister of Conservation. During a service held on 28 August, the Ngāti Kurī representatives performed a tapu lifting ceremony. A plaque was erected to honour Kearney. Te Mana also allowed some volcanic monitoring to be undertaken using its SH 2G Super Seasprite helicopter. During a dawn flight, sample bottles were filled with crater lake water. A report by the New Zealand Department of Labour into the death was released on 14 October 2006. It cleared the Department of Conservation and the Institute of Geological and Nuclear Sciences Ltd of any negligence related to the death of Kearney. The report stated that the eruption was unpredictable and there was no indication of imminent seismic activity. Located on an active margin between two tectonic plates, the Kermadec Islands also experience frequent earthquakes, the most recently significant of which occurred at 19:28:31 UTC on 4 March 2021. The epicentre occurred south of Raoul and measured 8.1 on the moment magnitude scale, and as such is classified as a 'major' earthquake by the United States Geological Survey. Also of note on 31 January 2007 at 4:15:55 NZST a Magnitude 6.5 (Strong) earthquake shook the island. The epicentre was approximately S of Raoul and below the seabed. On 9 December 2007 at 8:28pm NZST a magnitude 7.6 earthquake shook the area, centred approximately north of Raoul Island at a depth of On 30 September 2008 at 3:19:31 NZST a magnitude 7.0 earthquake centred S of Raoul occurred, with an approximate depth of More recently on 22 October 2011 at 05:57:17 NZST a Magnitude 7.4 earthquake originating at 28.941S 176.045W at a depth of 39 km occurred according to the United States Geological Survey.

2011 жылғы шілдедегі жер сілкінісі

2011 жылдың 7 шілдесі сағат 7:03-те 7,6 балдық жер сілкінісі Рауль аралынан шығысқа қарай 211 шақырым жерде, 24 шақырым тереңдікте болды. 2011 жылдың 7 шілдесі сағат 8:51-де Тынық мұхиты цунами ескерту орталығының ғалымы Барри Хиршорн Newstalk ZB радиосына сейсмолық оқиға Рауль аралында 1,9 метрлік цунами тудырғанын мәлімдеді.

2011 жылғы қазандағы жер сілкінісі

2011 жылдың 22 қазаны, сағат 17:57-де. 7,4 балдық жер сілкінісі Рауль аралының шығысында тіркелді. Азаматтық қорғаныс министрлігі Жаңа Зеландияға қауіптің деңгейін бағалап, хабарлама жариялады. Министрлік жағалау бойындағы адамдарға жағажайлардан және суда болудан қашықтауға кеңес берді. Жер сілкінісі цунами тудыруы мүмкін болғандықтан, көрікті жерлерге барудан аулақ болу және жағдайға қадағалау ұсынылды, бірақ таң ортасына қарай ескертулер алынып тасталды.

2012 - Михай Мункус-Наги

Румыниялық 33 жастағы биолог, Қорғау департаментінің ерікті қызметкері Михай Мункус Нагьи 2012 жылдың 2 қаңтарында Рауль аралында жоғалып кетті. Ол 2011 жылдың қазан айының соңында Раульге барған болатын. Кейін Окленд аудандық соты оның қауіпсіздігін қамтамасыз етпегендігі үшін Қорғау департаментін оның өліміне кінәлі деп тапты.

2021 жылғы наурыз жер сілкінісі

2021 жылдың 4 наурызы, жергілікті уақыт бойынша 08:28. 8,1 балдық жер сілкінісі Рауль аралының шығысында орын алды. COVID-19 пандемиясының салдарынан сол кезде аралда адамдар болған жоқ. Жер сілкінісі Жаңа Зеландияның көп бөлігі үшін цунами қаупі туралы ескертуге және Солтүстік аралдың кейбір жағалау аймақтарын эвакуациялауға әкеп соқты.

География

Раульде екі голоцендік кальдера табылды. Рауль аралының ортасын кесіп өтетін ескі кальдераның ұзындығы мен ені шамамен бірдей. Денхам кальдерасы, шамамен 2200 жыл бұрын болған күшті дациттік жарылыс кезінде пайда болды, аралдың батыс жағын қиып, тиісінше ұзын және енді. Оның ұзын осі, жанартаулық доғаның батысында жатқан Гавр шұңқылының тектоникалық құрылымына параллель. Раульдегі тарихи атқыштар 19 және 20 ғасырларда кейде екі кальдерадан бір мезгілде болған, және олардың кейбіреулері Денхам кальдерасында уақытша аралдар құраған шағын және орташа фреатикалық атқыштардан тұрды. Рауль жанартауының төменгі солтүстік-шығыс беткейіндегі жарылыс бойымен орналасқан бірнеше су асты конустарының бірі де тарихи кезеңде атқылаған, ал Раульдегі серіктей тетіктер екі параллель солтүстік-шығыс бағытындағы сызық бойымен шоғырланған. Денхам кальдерасы, жақын орналасқан Денхам шығанағының атымен аталып, бұл шығанай Корольдік теңіз флотының капитаны Генри Манглс Денхам HMS Herald кемесімен 1854 жылдың 2 шілдесінде аралдың (карта) зерттеуін аяқтау үшін келген кезде аталған. Оның ұлы Флитвуд Джеймс Денхам (16 жас) тропикалық аурудан қайтыс болып, бұрынғы қоныс аударушылардың шөп өскен қабірлері орналасқан Денхам шығанағының басындағы жағалауға жақын жерге жерленді. Осы қабірдің басындағы мыс тақташа сақталған. Үш кішкентай көл – Көк көл (шамамен 40% өсімдік жабынымен), Жасыл көл және Туи көл (ішуге жарамды су сапасы) Рауль аралының солтүстік кальдерасында орналасқан. Көлдерді қоршаған кальдераның төңірегі Пемза жазықтары деп аталады.

Климат

Рауль аралында тропикалық климатқа жақын ылғалды субтропикалық климат (Cfa) басылады. 2022 жылдың 12 ақпанында Рауль аралындағы ең төменгі температура 25,6 °C тіркелді, бұл Жаңа Зеландиядағы ең жоғары ең төменгі температураның рекорды.

Флора мен фауна

Аралдың флорасы мен фаунасын ғылыми жіктеу 1854 жылы Генри Манглз Денхам басқарған «Геральд» кемесі келген кезде басталды, ол аралдың картасын аяқтау үшін келді. Ол 2 шілдеде жетіп, 24 шілдеге дейін жұмыс істеді, осы кезеңде ауа райының қолайсыздығына байланысты кемені жиі ауыстыруға мәжбүр болды. «Геральд» кемесіндегі табиғат зерттеушілері Уильям Грант Милн мен Джон МакГилливрэй Рауль аралында өсімдіктердің шағын коллекциясын жасады. Капитан Денхам бұл коллекцияны сэр У. Хукерге жіберді, ал 1857 жылы сэр Джозеф Хукер оны Линне қоғамының журналында сипаттады. 1908 жылы табиғат зерттеушілерінің тобы Кермадек аралдарына ғылыми экспедиция ұйымдастырды. Экспедиция Денхам шығанағында базасын құрды. Экспедиция барысында табиғат зерттеушілердің бірі У. Л. Уоллес көптеген жаңа жәндік түрлерін, соның ішінде Saprosites raoulensis қоңызын ашты. Рауль Кермадек аралдарының субтропикалық ылғалды орманды экожүйесінің бөлігі болып табылады және көбінесе жабық қанаты бар орманмен, негізінен мәңгі жасыл Кермадек похутукавасымен (Metrosideros kermadecensis) және Кермадек никау пальмасымен (Rhopalostylis baueri, бұрын Rhopalostylis cheesemanii деп сипатталған) жабылған. Полинезиядан келген өнімді кокос жағалауға шайылып, тамыр жара бастағанымен, жылудың жетіспеуіне байланысты ұзақ өмір сүре алмайды. Аралда туа біткен сүтқоректілер жоқ, ал бұрын орманға ұя салған теңіз құстарының көптеген колониялары болған. Аралдарда мегаподаның бір түрі (ескі қоныс аударушылардың жазбаларына сүйене отырып) және керерудың бір түрі болған болуы мүмкін. Қазіргі уақытта аралдағы құстарға Кермадек қызыл тәжді көкпарлы (Cyanoramphus novaezelandiae cyanurus), Австралиялық сұңқар, пукеко, туи және бірнеше енгізілген түрлер кіреді. Арал Кермадек аралдарының маңызды құс аймағының бөлігі болып табылады, бұл мәртебе BirdLife International ұйымымен теңіз құстарының ұялауы үшін маңызды орын ретінде танылды. Полинезиялық келушілер 14-шы ғасырда полинезиялық егеуқұйрықты тышқанды әкелді, ал еуропалық және американдық келушілер 19-шы және 20-шы ғасырларда Норвегия тышқандарын, мысықтар мен ешкілерді әкелді. Тышқандар мен мысықтар теңіз құстарының колонияларын қысқартты, олар негізінен жағалаудағы шағын аралдарға көшті және қызыл тәжді көкпарлыны жойды, соңғы рет тіркелген көкпарлы 1836 жылы тіркелген, бір ғасырдан астам уақыттан бері олар туралы мәлімет жоқ. Ешкілер басқа аралдардағыдай ағаштарды толығымен жоймаса да, олар төменгі қабаттағы өсімдіктерді қысқартып, 1986 жылы алынып тасталды. Табиғатты қорғау департаменті 2002-2006 жылдар аралығында тышқандар мен мысықтарды жойды, содан кейін қызыл тәжді көкпарлылар Геральд аралдарынан табиғи түрде қайта оралды. Көкпарлылар 150 жылдан бері аралдан жоғалып кеткен еді, олардың табиғи түрде қайта оралуы попугайларды қорғаудағы маңызды оқиға болды. Аралда көптеген инвазивті өсімдік түрлері бар және оларды жою үшін DOC қызметкерлері мен еріктілердің қатысуымен ірі масштабты арамшөптерді жою бағдарламасы бірнеше жылдан бері жүргізілуде. 2017 жылы аралда Myrtle Rust табылды. Арал 1990 жылы құрылған Жаңа Зеландияның ең ірі теңіз қорығы – Кермадек аралдары теңіз қорығының бөлігі болып табылады.

The scientific categorisation of the flora and fauna of the island began in 1854 when , captained by Henry Mangles Denham, arrived to complete the charting of the island. He arrived on the 2nd and was occupied till 24 July, during which time he frequently had to move the ship on account of the rough weather experienced. William Grant Milne and John MacGillivray, naturalists on board the Herald, made a small collection of plants on Raoul. This was forwarded by Captain Denham to Sir W. Hooker, and was described by Sir Joseph Hooker in the Journal of the Linnean Society for 1857. A scientific expedition was undertaken by a group of naturalists to the Kermadec Islands in 1908. The expedition established its base at Denham Bay. During that expedition one of the naturalists, W. L. Wallace, discovered numerous new insect species including the beetle Saprosites raoulensis. Raoul is part of the Kermadec Islands subtropical moist forests ecoregion and is largely covered with closed canopy forest, predominantly of the evergreen Kermadec pōhutukawa (Metrosideros kermadecensis) and the Kermadec nikau palm (Rhopalostylis baueri, formerly described as Rhopalostylis cheesemanii). It is just far enough south that the occasional fertile coconut from Polynesia that washes up on shore and takes root will not survive in the longterm due to a lack of warmth. The island has no native land mammals and was formerly home to vast colonies of seabirds who nested in the forests. The islands may once have had a species of megapode (based on early settler records) and a subspecies of kererū. Currently, landbirds on the island include the Kermadec red crowned parakeet (Cyanoramphus novaezelandiae cyanurus), the Australasian harrier, pūkeko, tūī and several introduced species. The island forms part of the Kermadec Islands Important Bird Area, identified as such by BirdLife International because it is an important site for nesting seabirds. Polynesian visitors introduced the Polynesian rat in the 14th century and Norway rats, cats and goats were introduced by European and American visitors in the 19th and 20th centuries. The rats and cats greatly reduced the seabird colonies, which mostly withdrew to offshore islets, and exterminated the red crowned parakeet, the last confirmed record of resident parakeets for over a century being made in 1836. Although the goats did not eliminate the tree canopy as they did on other islands, they greatly reduced the understorey vegetation and were removed in 1986. The Department of Conservation eradicated rats and cats between 2002 and 2006, following which red crowned parakeets soon returned naturally, presumably from the Herald Islets, away. The parakeets had been absent from the island for 150 years and their natural return was a notable event in parrot conservation. There are numerous invasive plant species on the island and a large scale weeding programme involving teams of DOC workers and volunteers has been under way for a number of years in an attempt to eradicate them. Myrtle Rust has been found on the island in 2017. The island is part of the Kermadec Islands Marine Reserve, New Zealand's largest marine reserve, which was created in 1990.