Кіріспе

Еуропадағы либерализмге шолу. Осы тақырыпқа жалпы шолу және толыққанды талқылауды «Либерализм» мақаласынан табуға болады. Жалпы алғанда, Еуропадағы либерализм – жеке бостандықтардың кең дәстүрін және конституциялық шектеулермен, демократиялық жауапкершілікпен қамтамасыз етілген үкіметті қолдайтын саяси қозғалыс. Классикалық либерализмнің еуропалық нұсқалары орталық бағытты қозғалыстар мен партияларда, сондай-ақ орталық сол және орталық оң партияларында кездеседі. Еуропадағы либерализм шамамен «әлеуметтік» және «консервативтік» деп екі топқа бөлінеді. Бұл либерализмді «қазіргі заманғы» (жалпы либералдық) және «классикалық» (немесе либертариандық) деп бөлудің американдық тәсілінен өзгеше, бірақ екі топ еуропалық әріптестерімен ұқсас. Еуропадағы либерализмнің көп бөлігі консервативтік немесе классикалық, ал еуропалық әлеуметтік либерализм мен прогрессивизм радикализмге, сол қанаттағы классикалық либералдық идеяға қатысты.

Идеология

Еуропалық либерализм негізінен классикалық (практикалық тұрғыдан алғанда, экономика саласындағы либерализм), әлеуметтік және консервативті-либерализмге бөлінеді. АҚШ-та "либералдар" деп аталатын адамдар көбінесе үлкен үкіметті, кейбір түрдегі қорғаушылық саясатты және экономикаға араласуды жақтайды, кейде оларды социал-демократтар немесе тіпті солшылдар деп те атайды. Ал еуропалық либералдар әдетте шектеулі үкіметті, еркін сауданы және экономикалық либерализмді қолдайды.

Еуропалық Одақ

Еуропалық либералдар көбінесе Еуропалық Одақты қолдайды. Мысалы, Францияның қазіргі президенті Эммануэль Макрон, ол ұлтшыл, Еуропаға қарсы, «Ұлттық Бірігу» деп аталатын, қанаты оң партиядан келген Марин Ле Пенге қарсы үгіт жүргізді. Гай Верхофштадт (Бельгияның бұрынғы премьер-министрі), Вивиан Рединг (Еуропалық комиссияның қазіргі вице-президенті) және Маттео Ренци (Италияның бұрынғы премьер-министрі) сияқты белгілі еуропалық либералдар Еуропалық Одақтың болашақта федералдануын жақтайды.

Әлеуметтік мәселелер

Еуропалық либералдар арасында "классикалық либералдар" және "әлеуметтік либералдар" мәдени либерализмді қолдайды (мысалы, ЛГБТ құқықтары мәселелері, оның ішінде бір жынысты некелер, кейбір есірткілерді заңдастыру, иммиграцияны жеңілдету және т.б.), бірақ көптеген "консервативті либералдар", оның ішінде ордолибералдар, христиан демократтары және кейбір аграрлық партиялар мәдени мәселелерде орташа немесе консервативті ұстанымды қабылдайды. (Мысалы, Финляндияның Keskusta, немесе "Орталық партиясы" – скандинавиялық аграрлық партия – осы тұрғыдан консервативті либерализмді ұстанады.)