Либерализм және либертариандық
-
Классикалық либерализм: Еркіндік пен экономикалық тәуелсіздік идеологиясы
Классикалық либерализм: экономикалық еркіндік, жеке басқа құрмет, мемлекеттік реттеуді азайту. Еуропа, Австралия және АҚШ-тағы либерализмнің түсінігі.
-
Барлық адамның теңдігі идеясы
Теңдік идеясы: Эгалитаризм – барлық адамның құндылығын мойындайтын, әлеуметтік теңдікті, құқықтарды қолдайтын философия. Әділеттілік пен құқықтар туралы көзқарас.
-
Гюстав де Молинари: Бельгиялық саяси экономист және еркін нарық теориясының негізін қалаушысы
Гюстав де Молинари (1819-1912) – бельгиялық экономист, либерализм теориясының қайта жаратушысы. Еңбектерінде мемлекеттік реттеуге сын, еркін нарық пен эволюциялық дамуды зерттеген.
-
Жеке тұлғаның құндылығы және жекешелік принциптері
Жекелеушілік – адамның қадір-қасиеті мен тәуелсіздігін бағалайтын философия. Мемлекеттен гөрі жеке мүдделерді, дербестікті қолдайды. Гуманизммен байланысты.
-
Айн Рэндтің «Объективизм» философиясы
Объективизм – философия Айн Рэнд, ставящая разум, личное счастье и продуктивность во главу угла. Основы, принципы и ключевые идеи системы.
-
Еркіндік Механизмі
"Еркіндік механизмі" Д.Фридманның 1973 ж. жарық көрген еңбегі. Анархо-капитализм, мемлекетсіз қоғам, жеке кәсіпкерлік, құқық және еркіндік тақырыптарын қамтиды.
-
Әлеуметтік келісім: Саяси философия тұжырымы
Әлеуметтік келісімшарт – мемлекет билігінің заңдылығын, жеке адамның құқықтарын, табиғи және заңи құқықтар арақатынасын қарастыратын саяси философия концепциясы.
-
Идеология: Пайымдар мен құндылықтар жүйесі
Идеология – адам немесе топтың наным-сенімдері мен құндылықтары жүйесі. Саяси, экономикалық, діни көзқарастарды қамтиды. Мағынасы, тарихы туралы біліңіз.
-
Саяси көзқарас тесті: Онлайн бағалау құралы
Саяси көзқарасыңызды анықтаңыз! «Саяси Компас» сайты 62 сұрақ арқылы экономикалық және әлеуметтік саясат бойынша идеологияңызды бағалайды. Тесттен өтіңіз!
-
Таңдаудың бастапқы позициясы және беймәлімдік көлемі
Әділетті қоғам құру үшін Джон Ролз ұсынған «білімсіздік пердесі» тұжырымдамасы. Қоғамдық келісімдерді объективті талдауға көмектеседі. Философия, әлеуметтану.
-
Либертариандық көзқарас және иммиграция: еркіндік пен мүлік құқығы тұрғысынан
Либертариандық көзқарас, иммиграция, еркіндік, мемлекеттік саясат, мүлік құқығы. Иммиграция бойынша либертариандық пікірлер мен қағидалар талқыланады.
-
Либертариандық көзқарас пен аборт мәселесі
Либертариандық көзқарас, аборт мәселесі, жеке бас бостандығы, мемлекеттік реттеудің шектелуі. Консерваторлар мен либертариандар арасындағы пікір қақтығысы.
-
Еркіндік қағидалары мен қоғамдық байланыстар
Еркіндікшілдік – мәжбүрлеусіз қарым-қатынастар, ерікті негізде мемлекет құру, бейбітшілік, құқықтар мен келісім арқылы сот жүйесін қолдау философиясы.
-
Әділет теориясы: Джон Ролздің саяси философиясы
Джон Ролздың «Әділет теориясы» (1971) – әлеуметтік әділет, этика, саяси философия бойынша маңызды еңбек. Үлестірімді әділеттің негізгі принциптерін қарастырады.
-
Қоғамға дейінгі адам өмірінің гипотетикалық жағдайы
Қоғамға дейінгі адам өмірі: табиғи жағдай теориясы, әлеуметтік келісім, мемлекет құру себептері. Саясат, этика, құқық бойынша маңызды түсініктер.
-
Әділеттілік ретінде теңдік: Саяси емес, метафизикалық емес
Джон Ролздың 1985 жылғы «Әділеттілік теңдік ретінде: Саяси емес метафизикалық» мақаласы. Әділеттілік, еркіндік, тең мүмкіндік және айырмашылық принципі талданды.
-
Әкелік қамқорлық және жеке бас бостандығының шектеулері
Әкелік қамқорлық – адамның еркіндігін шектеу арқылы оның қадір-қасиетін көтеру. Әлеуметтік және саяси контекстте мағынасы теріс бағаланады. Балаларға қатысты тәрбие.
-
Саяси спектрдің екі өлшемді диаграммасы
Нолан кестесі: Саяси көзқарастарды экономикалық және жеке бостандық екі ос бойынша талдайды. Либертариандықтан тыс саяси кеңістік, Eysenck және Christie-Meltzer жұмыстары.
-
Еркіндік пен детерминизм: Үйлесімділік және қайшылық мәселесі
Еркіндік пен детерминизм арасындағы қайшылық: үйлесімділік және үйлесімсіздік туралы философиялық көзқарас. Таңдау еркі бар ма? Біліңіз!
-
Мақсатқа жету мүмкіндігі және еркіндік түрлері
Позитивті еркіндік: мақсатқа жету мүмкіндігі, әлеуметтік кедергілерден босану. Теңсіздік, үкіметте қатысу, жеке даму – маңызды аспекттер.
-
Экономикалық еркіндік және меншік құқығының ролі
Экономикалық еркіндік: экономикалық шешімдерді қабылдау құқығы, еркін нарық, жеке меншік, таңдау мүмкіндіктері. Саясат пен экономикада маңызды.
-
Жершілдік және еркіндік идеологиясы
Геолибертариандық – еркіндік пен жерге қатысты салық салуды біріктіретін саяси-экономикалық идеология. Жерден түсетін кіріске салық салу, минималды үкіметтік басқару.
-
Жекешелік: Ұғым, принциптер және саяси көріністері
Жеке меншік құқығы, жеке мүдделерге баса назар аудару – приваттизм. Анархо-капитализмнен жеке мүлікке дейін, экономикалық еркіндік пен бәсекелестікті қолдайды.
-
Басқалардың араласуынан бостандық
Теріс еркіндік: адамдардың араласуынан босату. Бұл сыртқы шектеулерден еркіндік, өзіңді дамыту мүмкіндігінен ерекшеленеді. Философиялық түсініктерді қарастырады.
-
Әлеуметтік ұйымдастыру принципі: Субсидиарлық
Субсидиарлық қағидаты: мәселелерді ең тиімді жергілікті деңгейде шешу. Үкімет, саясат, басқару, әскери салаларда қолданылады. Түсінігін біліңіз!
-
Нарық анархизмі: еркін нарық пен әлеуметтік өзгерістер
Нарық анархизмі: еркін нарық пен мемлекетсіздік идеологиясы. Өзара көмек, жекешілдік анархизм негізінде, корпоративтік құқықтарға қарсы, халықтық бастамаларды қолдайды.
-
Америкалық «Ақылды пайдалану» қозғалысы: жеке меншік және үкіметтік реттеуге қарсы коалиция
АҚШ-тағы «Ақылды қолдану» қозғалысы – жеке меншік құқығын кеңейту, мемлекеттік реттеуді азайтуды жақтаушылардың одағы. Табиғатты пайдалану, жерді қорғау мақсатында!
-
Азаматтық еркіндіктер саясатының бағыты
Азаматтық еркіндік – жеке құқықтарды, сөз бостандығын қорғайтын саяси идеология. Мемлекеттік биліктің адам өміріне араласуын шектеуді жақтайды.
-
Зардап келтірмеу принципі
Зиян келтірмеу принципі: Жеке адамның іс-әрекеттері тек басқаларға зиян тигізбеу үшін шектелуі керек. Мілль, азаматтық құқықтар, үкімет өкілеттігі.
-
«Сол және Оң: Либертариандық ойлар журналы»
«Left and Right» журналы (1965-1968) – Мюррей Ротбард құрған еркіндікшіл журнал. Саяси сол және оң қанаттар арасындағы идеологиялық айырмашылықтар талданған.
-
Қайта қалпына келтірілген Конституция: Бостандыққа деген үміт
Рэнди Барнеттің «Жоғалған Конституцияны қайта жаңғырту» кітабы – АҚШ Конституциясының түсіндірмесі, еркіндік философиясы, түпнұсқа мағынасы туралы. 📚⚖️
-
Бостандық құрылымы: Әділет және заң үстемдігі
Рэнди Барнеттің «Бостандық құрылымы» кітабы заң мен саясаттағы либертариандық теорияны ұсынады. Әділеттілік, құқықтық тәртіп, жеке сот жүйесі талқыланады.
-
Өзімшілдік: Мағынасы, көзқарастар мен салдары
Өздік пайдаға ұмтылу – өзгелерді ескермей, тек қана өзінің мүддесін ойлау. Алтруизмге қарсы, психология, философия, экономикада талқыланады.
-
"Еркіндік туралы" еңбегі
Джон Стюарт Миллдің «Еркіндік туралы» еңбегі: қоғам мен мемлекеттегі жеке бас бостандығы, утилитаризм, көпшілік билеушілігінің қаупі талданған. Кітапты оқыңыз!
-
Либералды демократиядағы ой-пікір еркіндігінің негізі
Азат ой-пікір, либералды демократиядағы идеялар бәсекесі арқылы шындықты табу қағидатын қарастырады. Мильтон, Милль еңбектерінен тамыр алады.
-
Өзіңнің денеңе меншік құқығының ұғымы
Өзіңнің денеңе құқық: Әр адамның өзінің денесін бақылауға, өмірін өз еркімен шешуге толық құқығы бар. Бұл қағида жеке бас бостандығының негізі.
-
Құлдыққа Сая Олжалай (Quldıqqa Saya Oljalay)
Фридрих Хайектің «Құлдыққа жол» кітабында орталық жоспарлаудың қауіптерін, жеке бас бостандығының жоғалуын, тоталитаризмді талдайды. Экономикалық еркіндік туралы!
-
Ричард Мейбери: Американдық либертариан жазушысы және «Табиғи құқық» идеологы
Ричард Мейбери – американдық либертариан жазушысы, экономист. «U.S. & World Early Warning Report» авторы, экономика, құқық тарихы туралы кітаптар жазды.
-
Либералды консерватизм: Саяси идеологиясы
Либералды консерватизм: экономикалық еркіндік, мемлекеттік реттеу, құқықтық тәртіп. Саяси философия, либерализм мен консерватизмнің үйлесімі.
-
Нидерландтағы либерализм: тарихы мен қазіргі жағдайы
Нидерландтағы либерализмнің тарихы, саяси ағымдар, 1848 жылғы Конституция, солшыл және оңшыл либералдық партиялар, экономикалық либерализм туралы ақпарат.
-
Анархия, Мемлекет және Ұтопия
Роберт Нозиктың «Анархия, Мемлекет және Ұтопия» кітабы – саяси философиядағы маңызды еңбек. Мінималды мемлекет, құқықтар, табиғи құқық туралы ойлар.
-
Жеке құқықтар, демократия және заң алдындағы теңдік идеологиясының қайта жаңғыртушылары
Либерализм: тарихы, негізгі идеялары – жеке құқықтар, демократия, заң алдындағы теңдік. Просвещение дәуірінен бастау алып, қазіргі ойшылдарға дейін.
-
Еуропадағы либерализм: шолу және ағымдар
Еуропадағы либерализм: саяси қозғалыс, жеке бостандық, демократиялық үкіметті қолдайды. Социал-либералдық және консервативтік либерализм түрлері қарастырылады.
-
Минималды мемлекет модельі
Мемлекеттің минималды түрі: қауіпсіздік пен құқықты қорғауға бағытталған, тек полиция, сот және әскерлік қызметтерді қамтитын миннархизм туралы біліңіз.
-
Либералды мемлекетте әділеттілік: Брюс Акерманның саяси философиясы
Брюс Аккерманның «Либералдық мемлекетте әділеттілік» кітабы саяси философиядағы маңызды еңбек. Либерализм, билік, әлеуметтік келісім тақырыбын қамтиды.
-
Изая Берлиннің «Еркіндіктің екі түсінігі» лекциясы
Изая Берлиннің 1958 жылғы «Еркіндіктің екі түсінігі» лекциясы: саяси философия, құндылықтар көптігі, аналитикалық философия әдістері. Басты идеялары мен маңызы.
-
Йохан Норберг: Экономикалық глобализацияны қолдайтын либерал ойшыл
Йохан Норберг – швед жазушысы, тарихшы, экономикалық глобалдануды және еркін нарықты қолдайтын либерал идеолог. Кітаптары мен зерттемелері.
-
Азаматтық Наққұлыққа Қарсылық туралы
Генри Дэвид Тороның 1849 жылғы «Азаматтық мойынсынуға қарсылық» эссесі. Үкіметке қарсы тұру, әділетсіздікке қарсы шығу, жеке бастың құқығы туралы маңызды ойлар.
-
Анархизм экономикасы: Теориялар мен практикалар жиынтығы
Анархизм экономикасы: капитализмге қарсы, мемлекетсіз социализм, өндіріс құралдарының жеке меншігін жоққа шығарады. Әртүрлі теориялар мен практикалар.
-
Анархизм мен капитализм: үйлесімділік және туындайтын мәселелер
Анархизм мен капитализм үйлесімді ме? Мақаладағы негізгі мәселелер: мемлекетсіздік, ерікті қарым-қатынастар, жеке меншік, және авторитарлық оппозиция талданды.
-
Мүліктік қоғам: Идея, тарих және саяси маңызы
Жорж Буш ұсынған "меншік қоғамы" ұраны – жеке жауапкершілік, экономикалық еркіндік, меншікке ие болу идеяларын қамтиды. Салық саясаты, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамтамасыз ету.
-
Изабель Патерсон: Канад-Америкалық еркіндікшіл жазушы және сыншының өмірі мен шығармалары
Изабель Патерсон (1886-1961) – канада-американдық либертариан жазушысы, «Машина құдайы» еңбегінің авторы. Американдық либертариандық ойдың негізін қалаушылардың бірі.
-
Айн Рэндтің обьективизмі және оның жақтастарының қозғалысы
Айн Рэндтің обьективизмі: философиясы, негізгі идеялары, тарихы және "Коллектив" тобы туралы ақпарат. Оқу және дамытуға мүдделілерге арналған.
-
Авраам Линкольн: Жаңа көзқарас және сын тұрғысынан қарау
Абрахам Линкольн туралы жаңа көзқарас: кітапта Линкольннің саясаты, Азамат соғысы себептері, нәсілшілдік көзқарастары сынға алынады. Тарихи талдау.
-
Объективизм, либертарианство және саяси идеологиялардың қақтығысы
Айн Рэндтің обьективизмі, либертариандық қозғалысқа әсері, агрессиясыздық принципінің этикалық негіздері. Саяси көзқарастар мен философиялық келіспеушіліктер.
-
Герберт Спенсердің «Әлеуметтік тоқырау» еңбегі
Герберт Спенсердің 1851 ж. жарық көрген «Әлеуметтік статистикасы» бақытқа қажетті жағдайлар мен эволюция, қоғамға бейімделу туралы қарастырады.
-
Либертаризм: Саяси одалар мен идеологиялық даулар
Либертариандық саяси одалар туралы пікірлер әртүрлі. Оң және сол либертариандар арасындағы даулар, paleolibertarian ұстанымдары талқыланады. Саяси альянстар мен идеологиялар.
-
Либертаризмге қатысты сынлар мен пікірлер
Либертаризм сынға ұшырады: этика, экономика, экология. Лaissez-faire капитализмі тиімсіз, жекелегендік ресурстарды қорғауға кедерілдіреді. Тартыстар мен сын.
-
Этьен Габриель Морелли: Жеке меншіксіз утопиялық қоғамның алғабастысы
Этьен Габриэль Морелли – француз философ, социализм мен коммунизм идеяларының алға басушысы. Жеке меншіксіздік, теңдік және әділетті қоғам туралы ойлары.
-
Тибор Ричард Махан: Американдық-Венгр философының өмірі мен қызметі
Тибор Ричард Махан (1939-2016) – америкалық-венгр философы, бизнес этикасы, еркін кәсіпкерлік және либертариандық ой-пікір сардары. Кітаптары мен зерттеулері.
-
Бостандық идеологиясы мен ғылыми фантастика
Либертариандық ғылыми фантастика: жеке меншік, еркіндік, мемлекетсіздік идеяларын зерттейтін ғылыми фантастика жанры. Тарихы, ерекшеліктері туралы біліңіз.
-
Роберт Нозиктың меншік құқығы туралы теориясы
Нозиктың әділеттілік теориясы: жеке меншік, иелік құқығы, тарату принциптері. Ролс теориясымен салыстыру, еркіндік пен тең мүмкіндіктер. Әділеттілік талқылау.
-
"Құрамтыл Либерализм: 'Қызыл кітап' және Либерал-демократтар"
«Қызыл кітап»: Либералдық саясатты жаңарту. Пол Маршалл және басқалардың еңбегі, Либерал-демократтардың бағытын анықтаған кілтті ойлар. Нарық шешімдері мен жеке таңдау.
-
Шарт жасау еркіндігі және келісімдер құру процесі
Келісімдерді еркін жасау – мемлекеттік шектеулерсіз шарттар құру процесі. Нарық экономикасының негізі, экономикалық еркіндік пен таңдау құқығын қамтиды.
-
Күш қолданбау принципі және еркіндік философиясы
Күш қолданбау қағидасы: еріктілік, анархо-капитализм, либертариандық идеология негіздері. Өзара келісімсіз күш қолдануға тыйым салады.
-
Эзра Гервей Хейвуд: Американдық анархист, аболиционист және әйел құқықтарының жақтаушысы
Эзра Гервей Хейвуд (1829-1893) – американдық анархист, құлдарды жоюшы, әйелдер теңдігі үшін күрескен. Капиталдың теңсіз бөлінісіне қарсы болды, жер мен үй жалдауды сынады.
-
Кеннет У. Ройс: Жеке құқық, салықтан бас тарту және бостандық идеологы
Кеннет У. Ройс (Boston T. Party) – американдық автор, еркіндікші көзқарастарды, құқық қорғау, салық төлемеу, қару саясатын қамтыған кітаптар жазады. Free State Wyoming жобасының негіздеушісі.
-
Либералдық консерватизм: Ұстанымдар мен тарихы
Либералдық консерватизм – либерализмнің оң қанаты. Экономикалық еркіндік, консервативтік құндылықтар, жеке басқа басымдық беретін саяси идеология.
-
Социалдық теңдік пен жеке бас бостандығын қолдайтын либертаризм
Социалдық теңдік пен жеке бас бостандығын қатар ұстанатын солшыл либертаризм – саяси философия. Анархизм, коммунализм, және табиғи ресурстарды тең бөлу туралы ақпарат.
-
Lockean proviso
-
Франк Ходоров: Американдық еркіндікшіл ойшылдың өмірі мен шығармалары
Фрэнк Ходоров (1887-1966) – американдық либертариан ойшыл, «Ескі Оңшылдар» тобының өкілі. Сыртқы саясатқа араласпаушы, жаңа келісімге қарсы болған. Тарих, саясат.
-
Ральф Райко: Американдық либерал тарихшының өмірі мен қызметі
Ральф Райко (1936-2016) – американдық либертариан тарихшы, еуропалық либерализм саршыны. Австрия экономикасы, Бастиат үйірмесі туралы ақпарат.
-
Мүлік құқығының теориясы
Мүлік құқығы: Propertarianism – мүліктің иелену құқығын негізгі заң ретінде қарастыратын саяси философия. Капитализм, еркін нарық, мемлекеттік монополия жою туралы көзқарас.
-
Роджер Пилон: Американдық либертариандық теоретик және құқық сардары
Роджер Пилон – американдық либертариан заң ғалымы, Cato институтының вице-президенті. Алан Гевирттің құқық теориясын дамытқан, философия ғылымдарының докторы.
-
Жасыл либертаризм: Экологиялық және еркіндік идеологиясы
Жасыл либертариандық: экологиялық тұрғыдан еркін нарық пен табиғатты қорғау идеялары. Саяси идеология, қоршаған орта мен еркіндік принципін үйлестіреді.
-
Заң алдындағы теңдік принципі
Заң алдындағы теңдік – бұл заңның барлық адамды бірдей қорғау принципі. Әділеттілік, құқықтық теңдік, іс жүзіндегі теңдік туралы маңызды ақпарат.
-
Адам Смиттің «Заңгерлік лекциялары»: Әділет, полиция, кіріс және қару туралы
Адам Смиттің «Заң, Полиция, Салық және Қару-жарақ туралы лекциялары» (1763) – «Ұлттар байлығының» бастапқы идеяларын қамтитын дәрістер жинағы. Тарих, экономика.
-
Капитализм: Белгісіз Идеал
Капитализм: белгісіз идеал – Айн Рэнд еңбектері. Настоящий капитализмнің философиясы, жеке меншік, еркін кәсіпкерлік, моральдық негіздері талданған.
-
Лауренс Лабади: Американдық жекешіл анархист және жазушы
Лоуренс Лабади (1898-1975) – американдық жекешіл анархист, жазушы. Анархизм, экономика, теңсіздік туралы еңбектері, өзіндік ойларымен таныстырыңыз.
-
Жекешілік саясаты: Либерализм, Либералдық феминизм және Анархизм
Либерализм, феминизм, анархизм саясаты: Л.С. Браунның 1993 жылғы кітабы жеке тұлғаның еркіндігін, либералдық және анархистік идеологияларды талдайды.
-
Америкалық консерватизмнің экономикалық идеологиясы
АҚШ консерватизміндегі экономикалық идеология: салық төмендету, мемлекеттік шығыстарды қысқарту, еркін нарықтар, үкіметтік қарызды азайту.
-
Таңдаудан және жағдайдан туындаған теңсіздік туралы философиялық көзқарас
Теңдік принциптері: Жарқын теңдік негіздері, таңдау мен жағдайлардың әділдікке қатысы, Джон Ролздың әділеттілік теориясы. Әділдік пен теңдік туралы көзқарас.
-
Капитализм және Азаттық: Экономикалық еркіндік туралы толғаулар
Мильтон Фридманның «Капитализм және Азаттық» кітабы – экономикалық еркіндік пен либералдық қоғамдағы капитализмнің ролі туралы маңызды еңбек. 1962 жылдан бері жарияланды.
-
Right-libertarianism
-
Issues in anarchism