Кіріспе

Ережеге міңсіз байланысқан, икемсіз шенеунік. "Жұмысқа лайық" адам – өзінің қызметтік өкілеттігін (көбінесе шағын) қасақана түрде жармасқандықпен пайдаланатын, немесе кедергі келтіруден немесе көмектеспеуден ләззаттанатын адам. Ол тиімділік немесе нәтижелілік есебінен ұсақ-түйек ережелерді сақтауға аса құштар адамды көрсетеді. Бұған қасақана орындау, пассивті-агрессивті мінез-құлық және микроменеджмент сияқты ұғымдар жатады, олар бөлшектерге шамадан тыс назар аудару және өкілеттігі бар адамдарға қатысты шектен тыс бақылау арқылы үдеріске кедергі келтіруі мүмкін.

Шығу тегі

"Jobsworth" – бұл британдық сөйлеу тіліндегі термин, жұмыс ортасында біреуден сұралған нәрсе жұмысын жоғалту қаупіне тұрарлық емес деген түсінікке негізделген, яғни "Мен мұны істей алмаймын, менің жұмысымды жоғалтуға тұрарлық емес". Оксфорд ағылшын сөздігі оны "Өкіметтік өкіл (әсіресе, төмен дәрежелі шенеунік), ережелер мен қағидаларды немесе бюрократиялық процедураларды ортақ сананы ескермей, тікелей ұстануға талап ететін адам" деп анықтайды. Джонатон Грин "jobsworth" терминін "маңызсыз, бірақ ережелерді орындау арқылы мәртебе алуға тырысатын адам" деп түсіндіреді. Бұл – пассивті агрессивтік кедергі келтірудің бір түрі, заңның әрпін прогреске кедергі келтіру немесе өзгерістерді болдырмау үшін қару ретінде пайдалану.

Қолданылуы

Бұл термин 1970-ші жылдардағы танымал BBC телеарнасының "That's Life!" бағдарламасында қолданылу арқылы ағылшын тілінде кеңінен тарады, онда Эстер Рантзен түрлі адамдарға қызығушылық тудыратын және тұтынушыларға қатысты тақырыптарды жариялады. Әр апта сайын "аптаның қағидаға мінсіз орайтын адамына" комиссардың бас киімі табыс етілді. Бұл термин, әсіресе Ұлыбританияда, икемсіз қызметкерлерді, ұсақ-түйек ережелерді қатаң сақтауды және артық бюрократияны сипаттау үшін қолданылады және көбінесе жағымсыз мағынада қолданылады. Осыған ұқсас мағынада "Кішкентай Гитлер" деген сленгтік тіркес те қолданылады.