Кіріспе

Жаңа Зеландияның Уайкато аймағындағы қоныс

Еуропалық қоныстану

XIX ғасырда Тирау, сол кезде Оксфорд деп аталған, бастапқыда қалашық ретінде жоспарланған. Бірақ, кәсіпкер Роуз отбасы аймақтағы кең аумақты жерлерді сатып алып, сұраныс артып кеткенде үлкен пайда табу мақсатымен жоспар өзгертілді. Кейін Оксфорд ауылдық сервистік қалаға айналды. Оксфорд Роял қонақ үйі 1881 жылдың 15 сәуірінде ашылды. Маусым айында дүкен ашылды, алайда 1881 жылдың қыркүйегіне қарай Оксфордта тек қонақ үй мен дүкен ғана болды. 1882 жылы қалашықта 94 учаске сатылымға қойылды. 1886 жылғы халық санауы бойынша Оксфордта 48 адам, 1891 жылғы санауда 27 адам, ал 1911 жылғы санауда 127 адам тұрды.

Атауы

Оксфорд 1881 жылы Маклин және компаниясы сатқан кезде ұсынылған қалашыққа берілген атау еді. Бұл Кембридж қаласымен туысқан қала ретінде танылуы мүмкін. Оксфорд 1896 жылғы 23 мамырда Тирау деп атын өзгертті. Кентерберидегі Оксфордпен шатасуды болдырмау үшін Пиако округі кеңесінен жаңа атау сұралған еді. Олар оңтүстіктегі төбенің аты болған Тирауды таңдады. 2019 жылға дейін бұл атау үлпі жазусыз жазылып келді, кейін Жаңа Зеландия географиялық кеңесі Tīrau атауын ресми деп бекітті.

Темір жол станциясы

Оксфорд теміржол станциясы Кинлиф тармағының Окоройр жолын кесіп өтетін жерде орналасқан. Тегераң аңғары мен Роторуа теміржолы компаниясы оны 1886 жылғы 8 наурызда, дүйсенбі күні ашты. Алғашқы пойыз Оксфордтан сағат 7:50-де шығып, 16:35-те 133 миль (214 км) қашықтықтағы Оклендке жетті. Морринсвилл 48 шақырым қашықтықта орналасқан. Оксфорд 1886 жылғы 21 маусымға дейін бірнеше ай бойы соңғы станция болды, содан кейін желі Путарру мен Личфилдке қарай ұзартылды. Пойыз қызметі басталғаннан бастап аптасына үш күні Роторуадағы Охинемутуға автобус қатынайтын. Жаңа Зеландия теміржол департаменті 1886 жылғы 1 сәуірде желіні өз басқаруына алды. Тамыз айына қарай 50 тонна сыйымдылығы бар 23 фут х 15 фут көмір сақтағышы, 2 коттедж, 60 фут (18 м) х 30 фут (9 м) жүк сақтағышы, айналмалы платформа және станция бастығының үйі салынды. 1895 жылы станция бастығы Путарруға көшірілді, ал Тирау флагстанция деңгейіне төмендетілді. Дегенмен, 1896 жылы Тирауда 4-сыныпты станция, платформа, шаралар кіреберісі, жүк түсіру алаңы, мал айдау алаңы, 4 орындық локомотив депосы, дәретханалар және 26 вагонға арналған өткізу тізбегі (1964 жылы 70 вагонға дейін кеңейтілді) болды. 1898 жылы локомотив депосын Грэмстаунға көшіру ұсынылды, бірақ содан кейін онда екі қабатты депо салынды. 1911 жылы қой айдау алаңдары да пайда болды. 1895 жылы 330, ал 1896 жылы 308 болды, осы жылдары негізгі импорт көмір, ал экспорт ағаш және қой болды. Станция 1886 жылғы 8 наурызда Тирау деп қайта аталды. 1963 жылы қараңғы Хантли кірпішінен салынған, қоймасы, кеңсесі, күту залы және екі вагонына арналған платформасы бар жаңа станция шамамен 4800 фунт стерлингке салынды. 1989 жылы станция тозығы жеткен, бірақ әлі де төменгі платформасы сақталған. Бұл NZHPT II санаттағы (1985 жылғы 5 қыркүйекте тізімге енгізілді, тізім нөмірі 4230) кірпіштен салынған су мұнарасы. Сумен жабдықталу толық болмағандықтан станцияның ашылуы бір аптаға кейінге шегерілді. Тегераң аңғары мен Роторуадағы басқа станциялар сияқты, су Орака өзенінен Блейк гидравликалық сорғысы арқылы кірпіштен салынған резервуарға жеткізілді. Fonterra әлі де Tīrau зауытынан, онда өте үлкен анаэробты дигестор орнатылған, теміржол арқылы жүк тасымалдауды жүзеге асырып келеді.

Жақында болған тарих

1991 жылы жергілікті кәсіпкер Генри Клотхер қаланың салыстырмалы түрде арзан жылжымайтын мүлігі мен жоғары трафигін пайдаланып, бұрынғы Rose Bros. азық-түлік дүкенінің ғимаратында антикварлық дүкен ашты. Оның табысының арқасында 1990 жылдар бойында және одан кейін де көптеген басқа да кәсіпкерлер осы үрдісті жалғастырды. Тирау антиквариат, коллекциялық заттар және басқа да ерекше тауарлар іздеушілер үшін танымал сауда орталығына айналды. 2005/06 жылдары Оңтүстік Вайкато аудандық кеңесі Тирау бөлімі атынан, қауымдастықпен бірлесіп, Тираудың болашағына қатысты тұжырымдамалық жоспарды әзірлеуде. Бұл жоба Тираудың соңғы он жылдағы сәтті трансформациясын және оны 2002 жылғы Жергілікті Өзін-Өзі Басқару Заңының әлеуметтік, экономикалық, экологиялық және мәдени тұрғысынан жаңа бағыттарымен байланыстырады.

Мара

Жергілікті Папараму Марае және Те Апунга үйі Нгати Мотай және Нгати Те Апунга ірулеріне тиесілі Нгати Раукава хапуымен байланысты.

Туризм

Қала қазір танымал туристік аялдамаға айналған және толқынды темірден жасалған көптеген өнер туындыларымен ерекшеленеді. Шіркеу мен көптеген дүкендерде жергілікті суретші Стивен Клотхердің толқынды темірден жасалған мүсіндері орналасқан, ал екі ірі ғимарат толығымен осы материалдан салынған: алып ит пішіндес ақпараттық орталық және оған жақын орналасқан қой мен қошқар ғимараты. Бұл Тірау қаласына "Дүниежүзінің толқынды темір астанасы" деген атақ алып келді. Қаланың оңтүстік жағында 2000 жылы ашылған үлкен ойыншық мұражайын Роторуа немесе Таупо қалаларынан қалаға келе жолда анық көруге болады. Тірау сүт зауыты – Жаңа Зеландияда спорттық қосымшалар өндірісінде қолданылатын маңызды құраулы – лактальбуминнің жалғыз өндірушісі.

Үкімет

Тірау жергілікті түрде Оңтүстік Вайкато аудандық кеңесімен басқарылады. Елдік деңгейде Тірау жалпы округ және маори округінің құрамына кіреді.

Көлік

Royal Hotel 1882 жылдан бастап Кембриджтен аптасына екі рет автобустар қатынайтын. 1924 жылы AARD Хамильтон мен Роторуа қалалары арасында Тірау арқылы тұрақты автобус маршрутын іске қосты. 2018 жылы Тірау статистикалық аймағындағы адамдардың 47%-ы жұмысқа көлікпен барып, 30%-ы үйде жұмыс істейтінін, 4%-ы жаяу, ал 0,5%-ы велосипедпен баратынын мәлімдеді. Urban Connector автобусы күніне екі рет Токоруа мен Тірау қалалары арасында Путаруру және Личфилд арқылы қатынайды. Тірау қаласына сондай-ақ Окленд, Гисборн, Гастингс және Веллингтон қалаларына бағытталған InterCity автобустары да қызмет көрсетеді.

Білім

Тірау бастауыш мектебі – Тіраудағы жалғыз мектеп. Ол 1-6 сыныптарды қамтитын бастауыш мектеп, және соңғы мәлімет бойынша оқушысы бар. Ең жақын орта мектеп – Путаруру қаласындағы, Тіраудан оңтүстікке қарай орналасқан Путаруру колледжі.