Кіріспе

Солтүстік Ирландиядағы бейбітшілік шекаралары Солтүстік Ирландиядағы ұлтшыл және юнионисттік аудандарды бөліп тұратын тосқауылдар.

Бейбітшілік шекаралары немесе бейбітшілік қабырғалары – Солтүстік Ирландиядағы негізінен ирланд республикашыл немесе ұлтшыл католик аудандары мен негізінен британдық лоялист немесе юнионисттік протестант аудандарын бөліп тұратын тосқауылдардың сериясы. Олар Белфаст және басқа да қалалардағы қалалық интерфейс аймақтарында салынған. Бейбітшілік қабырғаларының көп бөлігі Белфастта орналасқан, бірақ Солтүстік Ирландияда 32 шақырымнан астам қабырғасы бар басқа да аймақтарда да кездеседі.

Тарих

Белфастта 1920-шы жылдары (Баллимакаретте) және 1930-шы жылдары (Сейлортаунда) уақытша бейбітшілік қабырғалары салынғанымен, "Тұрақсыздықтар" дәуірінің алғашқы бейбітшілік желілері 1969 жылы азаматтық наразылықтар мен 1969 жылғы Солтүстік Ирландия толқулары басталга́ннан кейін салынды. Олар бастапқыда уақытша құрылыстар ретінде салынған, бірақ тиімділігіне байланысты кеңейіп, ұзынырақ, көбірек және тұрақтырақ болды. Бастапқыда аз болған олар жылдар өтке́н сайын көбейіп, 1990 жылдардың басында 18-ден 2017 жылдың соңына қарай кем дегенде 59-ға жетті. Олардың жалпы ұзындығы 34 шақырымнан асады, олардың көп бөлігі Белфаст қаласында орналасқан. 1998 жылғы Ұлы жұма келісімінен бері олардың саны мен биіктігі артты. Белфаст қаласындағы 97 бейбітшілік желісінің және оған байланысты құрылыстардың (мысалы, қақпалар мен жабық жолдар) үштен екісі қаланың солтүстігінде және батысында орналасқан. Бұл Белфасттың ең кедей және қиын жағдайдағы аудандары. Сектанттық зорлық-зомбылық кезінде қайтыс болғандардың 67%-ы осы "қосылыс құрылымдарының" біріне жақын жерде қаза тапқан. Бейбітшілік желілерінің мақсаты – католиктердің (көпшілігі өзін ирландтық ұлтшылдар деп санайды) және протестанттардың (көпшілігі өзін британдық одақтастар деп санайды) арасындағы қауымдық зорлық-зомбылықты азайту. Кейбір желілерде күндіз өтуге мүмкіндік беретін, бірақ түнінде жабылатын қақпалар бар (кейде полиция күзетімен). Соңғы жылдары олар туристер үшін де қызығушылық тудырып отыр. Қара таксилер қазір туристерді Белфасттың бейбітшілік желілері, қақтығыс орындары және әйгілі қабырғалық суреттері арқылы жүргізеді. Соңғы жылдардағы ең маңызды бейбітшілік желілері Батыс Белфасттың Фолс Роуд және Шэнкхилл Роуд аудандарын, ұлтшыл Шорт Стрэндті Шығыс Белфасттың Клуан Плейс ауданынан, одақтас Коркрэйн Роудты және Портадаундағы Обинс Драйвты, Дерридегі Фаунтейн Эстейт пен Бишоп Стрит аудандарын бөліп тұрады. 2008 жылы бейбітшілік желілерін қалай және қашан жою туралы қоғамдық пікірталас басталды. Белфаст қалалық кеңесі 2011 жылдың 1 қыркүйегінде бейбіт қабырғаларды жою стратегиясын әзірлеуге келісті. 2011 жылдың соңында бірнеше жергілікті қоғамдық бастамалар нәтижесінде бірқатар қосылыс құрылымдары сынақ мерзіміне ашылды. 2012 жылы жарияланған зерттеуде тұрғындардың 69%-ы бейбіт қабырғалар әлі де қажет деп санайтынын көрсетті, себебі зорлық-зомбылық болуы мүмкін. 2012 жылдың қаңтарында Халықаралық Ирландия қоры бейбіт қабырғаларды жоюға жұмыстануға ниеттенген жергілікті қоғамдық ұйымдарды қолдау үшін "Бейбіт қабырғаларды қаржыландыру" бағдарламасын іске қосты. 2013 жылдың мамырында Солтүстік Ирландияның атқарушы органы 2023 жылға дейін барлық бейбітшілік желілерін өзара келісім бойынша жоюға міндеттенді. 2017 жылы Белфаст интерфейс жобасы "Қосылыс кедергілері, бейбітшілік желілері және қорғаныс архитектурасы" атты зерттеу жариялады, онда Белфаст қаласында 97 жеке қабырға, кедергі және қосылыс анықталды. Бұл құрылымдардың даму тарихын Peacewall мұрағатында табуға болады. 2017 жылдың қыркүйегінде Солтүстік Ирландияның Әділет министрлігі Солтүстік Ирландияның атқарушы органының 2023 жылға дейін барлық қосылыс құрылымдарын жою міндеттемесін орындау үшін құрылған "Интерфейс бағдарламасын" жариялады. Бұл міндеттеме "Бірге: Біріккен қоғам құру стратегиясы" аясында жүзеге асырылады. 2019 жылдың қыркүйегінде Белфаст қаласында бейбітшілік желілерінің 50 жылдығына арналған бірқатар іс-шаралар өтті. Олардың ішінде бейбітшілік желілерінің өткені мен болашағын талқылау үшін өткізілген халықаралық конференция және басқа да іс-шаралар болды.