Джамбаттиста Базиле – италияндық ақын, ертегілер жинақшысы (1566-1632). «Пентамерон» еңбегі еуропалық ертегілердің бастау көзі. Тарих, поэзия, мәдениет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық ертегі жинақшысы (1566–1632)
Italian fairy tale collector (1566–1632)
Джанбатиста Базиле (Giugliano in Campania, – 1632 жылдың ақпаны) – итальяндық ақын, сарай адамы және ертегі жинақшысы. Оның жинақтарында көптеген белгілі (және одан да сирек кездесетін) еуропалық ертегілердің ең алғашқы жазылған нұсқалары бар. Ол, ең алдымен, Il Pentamerone деп аталатын неаполитан ертегілері жинағын жазғанымен танымал.
Giambattista Basile (Giugliano in Campania, – February 1632) was an Italian poet, courtier, and fairy tale collector. His collections include the oldest recorded forms of many well known (and more obscure) European fairy tales. He is chiefly remembered for writing the collection of Neapolitan fairy tales known as Il Pentamerone.
Өмірбаян
Неапольде орта тапқа жататын отбасында дүниеге келген Базиль, түрлі итальян князьдерінің, соның ішінде Венеция дожының әскері мен сарайында қызмет еткен. Венецияда ол өлең жазуды бастады. Кейін Неапольге оралып, Авеллино князі Дон Марино II Караччолоның қамқорлығымен сарайда қызмет етті, оған 1618 жылы жазған "L’Aretusa" идилиясын арнады. Өмірінің соңында ол "Граф" Conte di Torone шеніне жетті. Базильдің әдебиеттегі ең алғашқы жұмысы 1604 жылы, досы неаполитан жазушысы Джулио Чезаре Кортезедің "Vaiasseide" еңбегіне жазған алғы сөз болып табылады. Келесі жылы оның "Smorza crudel amore" вилланелласы музыкаға алынды, ал 1608 жылы "Il Pianto della Vergine" поэмасын жариялады. Ол, ең алдымен, "Ло кунто де ли кунти оверо ло траттенемиенто де пеццерилле" ("Әңгімелердің әңгімесі, немесе кішкентайларға арналған ойын-сауық") атты неаполитан ертегілер жинағын жазғаны үшін еске алынады, бұл жинақ "Il Pentamerone" деп те белгілі. Оның қарындасы Адриана 1634 және 1636 жылдары Италияның Неаполь қаласында оны екі томдық түрде, Жаян Алесио Аббатутис псевдонимимен жариялады. Кейін бұл жинақ Пентамерон деп аталды. Біраз уақыт назардан тыс қалғанға қарамастан, ағайынды Гриммдер оны алғашқы ұлттық ертегілер жинағы деп жоғары бағалағаннан кейін бұл туынды үлкен назар аударды. Бұл ертегілердің көптегені – ең көне сақталған нұсқалар. Олардың ішінде Рапунцель мен Золушканың еуропалық нұсқалары бар, ал Золушканың қытайлық нұсқасы б.з. 850-60 жылдарына дейін сақталып қалған. Пентамерон ертегілерінің оқиғалары Базиликатаның ормандары мен сарайларында, әсіресе Ацеренца қаласында өрбиді.
Born in Naples into a middle class family, Basile was a soldier and courtier to various Italian princes, including the doge of Venice. In Venice he began to write poetry. Later he returned to Naples to serve as a courtier under the patronage of Don Marino II Caracciolo, prince of Avellino, to whom he dedicated his idyll L’Aretusa (1618). By the time of his death he had reached the rank of "Count" Conte di Torone. Basile's earliest known literary production is from 1604 in the form of a preface to the Vaiasseide of his friend the Neapolitan writer Giulio Cesare Cortese. The following year his villanella Smorza crudel amore was set to music and in 1608 he published his poem Il Pianto della Vergine. He is chiefly remembered for writing the collection of Neapolitan fairy tales titled Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille (Neapolitan for "The Tale of Tales, or Entertainment for Little Ones"), also known as Il Pentamerone published posthumously in two volumes by his sister Adriana in Naples, Italy in 1634 and 1636 under the pseudonym Gian Alesio Abbatutis. It later became known as the Pentamerone. Although neglected for some time, the work received a great deal of attention after the Brothers Grimm praised it highly as the first national collection of fairy tales. Many of these fairy tales are the oldest known variants in existence. They include the earliest known European versions of Rapunzel and Cinderella with the Chinese version of Cinderella dating from 850–60 AD. Tales of Pentamerone are set in the woods and castles of the Basilicata, in particular the city of Acerenza.
Танымал мәдениетте
2015 жылғы "Ертегілер әңгімесі" фильмі оның ертегілер жинағынан шабыттанған экрандық бейімдеуі болып табылады.
The 2015 film Tale of Tales is a screen adaptation loosely based on his fairy tale collection.