Кіріспе

Ховик үйі – Англияның Нортумберленд аймағында орналасқан мезолиттік ескерткіш. Ол кездейсоқ археологтың Ховик ауылына жақын, құмды тік жардан кремнезные құралдардың эрозияға ұшырап шығып жатқанын байқағанда табылды. Зерттеулер нәтижесінде негіздерінде көмір іздері бар үлкен тіреу қазбалары, бірнеше кішірек тесіктер (кейбіреулері ойыстың сыртынан бұрышпен жасалған) және үйдің ішінде көмір, күйген жаңғақ қабықтары мен сүйек сынықтарынан толған шағын ошақтар анықталды. Көміртек радиолық талдауы күйген жаңғақ қабықтарының б.з.д. 7600 жылға дейін салынғанын және шамамен 100 жыл бойы пайдаланылғанын көрсетті, осылайша бұл орын "Британиядағы ең көне үй" деп аталды. Бірақ 2010 жылы Солтүстік Йоркширдегі Стар Каррдағы одан да көне "ғимарат құрылымының" табылуы туралы хабарлама осы атаққа күмәндік тудырды. Кейбір ошақтарда тек жаңғақ пісірудің іздері болды, ал қабықтардың көп саны мұнда тамақ көп мөлшерде пісірілгенін, мүмкін, аштыққа дайындалып сақталғанын көрсетеді. Тіреу қазбаларының үлкендігімен байланысты айқын құрылыс ескеріліп, мезолиттік кезеңде күтілгендей, уақытша немесе маусымдық пайдаланылмаған, үйдің тұрақты түрде мекенделгені туралы қорытынды жасалды. Осы кезеңнен басқа да бірнеше жерлерде, соның ішінде Крамондта күйген жаңғақ қабықтары табылған, бірақ олардың кішірек тесіктері уақытша лагерьдің қалдықтары деп түсіндірілді. Бұл аңшы-жинақшылардың тұрақты мекені болған деген болжам Ховик жерінің табиғи ресурстары жыл бойы өмір сүруге мүмкіндік беретінін растайтын талдаулармен қолдалады. Оның жағажайға жақын орналасуы жануарлар, құралдар үшін кремень, құрылыс және отын үшін ағаш, балық, етесіздер, теңіз құстары мен олардың жұмыртқалары, моллюскалар және сол кезде қол жетімді жақын жердегі тұщы су көзімен қамтамасыз етті. Бұл кезеңдегі көптеген ескерткіштер жағалауда орналасқан, бірақ мұндағы ерекше жағдайлар және Йоркширдегі Стар Каррдағы 100 миль қашықтықтағы рәсімдік ритуалдың дәлелдері мезолиттік аңшы-жинақшылардың тұрақты елді мекендер құруға қабілетті екенін көрсетеді.