Кіріспе

Лиер (нем. Lier, дыбысталуы: [ljɛʁ]) – Бельгияның Антверпен провинциясында орналасқан муниципалитет, Антверпен қаласының шетінде деп санауға болады. Ол Лиер қаласының өзінен және Конингсхойкт ауылынан тұрады. Қала орталығы Нете өзенімен қоршалған, оның айналасында қала дамыған. 2018 жылы Лиердің жалпы халқы 35 712 адамды құрады. Жалпы ауданы 49,70 км², халық тығыздығы (ХТ) шаршы километрге 720 адам. Лиер сыраларымен (соның ішінде Caves сырасы), қасиетті Гуммаруспен және Лиерс Влаайкес торттарымен әйгілі. Бұл жерде Van Hool компаниясының әлемдік бас кеңсесі де орналасқан, ол автобус және коуч өндірушісі болып табылады. Лиердің екі маңызды футбол клубы – K. Lyra Lierse және Lierse Kempenzonen (бұрын KFC Oosterzonen деп аталған, ол 2018 жылы Лиерге көшіп келді).

Этимология

Лиер атауының этимологиясы әлі де талқыланып жатыр. Ол, ең болжамдысы, Нете өзеніне және оны қоршаған лайлы топыраққа сілтеме жасайды. Лиердің латынша атауы Лира, оның жұрнағы (ара) герман немесе кельт тілдеріндегі өзен сөзінен туындаған болуы мүмкін. Балама ретінде, оның шығу тегі герман тіліндегі Ледо немесе Леди сөздері болуы мүмкін, олардың екеуі де өзендердің қосылған жеріне жақын жерді білдіреді (осы жағдайда Кіші және Үлкен Нете). Басқа түсіндірмелер қазіргі голланд тіліндегі laar (орман ішіндегі кеңістік) немесе liere (парапет) сөздерін қамтиды. Сондай-ақ, швед тіліндегі leira сөзімен ұқсастығы бар, ол лайлы жағажайды білдіреді, немесе исланд тіліндегі leir сөзі, ол сазды білдіреді. Тағы бір ерекше түсіндірме – герман тіліндегі hieura сөзі, ол төбелі жер бедерін білдіреді.

Тарих

Лиер туралы VII ғасырдан бұрынғы жазбалар аз. Әйгілі Гумарий VII ғасырда дүниеге келіп, 714 жылдың 11 қазанында қайтыс болды. 754 жылы қасиетті деп жарияланды. 1194 жылы Лиерге қала мәртебесі берілді, ал 1212 жылы қалалық құқықтар берілді. Лиер бегинажы 1258 жылы құрылды және 1998 жылы Фламанд бегинаждерінің бір бөлігі ретінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді. Соңғы бегуин 1994 жылы қайтыс болды. 14 ғасырда герцог Ян II Мехелен қаласына қарсы күреске қосылған Лиер қаласын марапаттағысы келді. Ол қалаға университет немесе мал базары құруды ұсынды. Қалалықтар мал базарын таңдады, сол кезде герцог: «Ой, сол бақытсыз қой бастары!» деп ашуланыпты. Бүгінде Циммер мұнарасының жанындағы қоладан жасалған қойлар тобы осы шешімнің тағдырлы екенін еске салады. Университет 1425 жылы Лёвен қаласында Еуропаның алғашқы және қазіргі танымал университеттерінің бірі ретінде ашылды. «Шпакоппен» (қоймас бас) деген лақап әлі күнге дейін Фландрияда Лиер тұрғындарына қатысты қолданылады. 1496 жылы Лиерде Австрияның Максимилианның ұлы Филипп Керемет пен Кастилияның Жоаннасы үйленді. Бұл үйлену Еуропа тарихында шешуші оқиға болды, себебі осы одақтан туған Карл V (Гент, 1500) Киелі Рим империясы мен Испания империясын басқарды. Дания королі Кристиан II, оның әйелі Изабелламен бірге (Карл V-нің қарындасы және королева Елизавета ретінде танымал) 1523 жылға дейін Лиерде тұрды. Ол Даниядан жергілікті ақсүйектер тарапынан қуылғаннан кейін, інісінен әскери көмек күтіп, бекер күтті. Ол Дания және Норвегия тағына қайта оралуға тағы да тырысты, бірақ тұтқынға түсіп, қалған өмірін Данияның Сёндерборг және Калундборг қамалдарында өткізді. Изабелла 1526 жылы Звийнаарде қасарында қайтыс болды. Базар алаңындағы ерекше белгі – Лиердегі соңғы сиқыршылыққа байланысты өлім жазасы орын алған жерді көрсететін қабір тасы (1974 жылы орнатылған). 1860 жылы қазіргі қалалық ғимараттардың орнында мамонттың қаңқасы табылды. Бұл Батыс Еуропада табылған алғашқы мамонт қаңқасы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында король Альберт және оның штаб басшылары уақытша Лиерде орналасты, бірақ неміс әскерінің шабуылына байланысты Темсеге шегінді. Антверпеннің құрамдас бөлігі болғандықтан, қала неміс артиллериясының оқтарына ұшырады, ортағасырлық құрылыстардың көп бөлігі қирады. Бүгінгі күні сақталған ортағасырлық стильдегі құрылыстардың көпшілігі (қалалық әкімшілік және оның қоңырау мұнарасы) соғыстан кейін салынған көшірмелер. Лиерді әдетте «Лиерке Плезиерке» (Лиерде көңіл көтеру) деген рифмамен атайды. Бұл сөз тіркесі 1928 жылы Феликс Тиммерманс жазған кітапшадан шыққан, ол көршілерінің 50 жылдық тойын тойлауға арналған. Лиердің 1888 жылдан бері артиллерия казармасы салынғаннан бастап Бельгия армиясымен тығыз байланысы Дүниежүзілік соғыстардан кейін де жалғасты. 1955 жылдан 1997 жылға дейін казармада Корольдік кадеттер мектебі (Бельгия армиясының кадеттер мектебі) орналасқан. Бұл мектептің көрнекті түлегі – бельгиялық астронавт Франк Де Винне. 1998 жылы армия бұл жерді босатып, қала иеленді, қазір мұнда қалалық әкімдік пен полиция бөлімдері орналасқан. Қалалық әкімдіктің ауласында ғимараттың тарихын еске түсіретін екі артиллерия зеңбірегі қойылған. Лиер қаласы Бельгия армиясының екінші артиллерия полкінің (қазір артиллерия батальоны деп аталады) демеушісі болып табылады.

География

Кейбіреулер Лиерді Антверпен қала маңының бір бөлігі деп, оны жеке ауданға жатқызуға болады десе де, көбінесе Лиер бес негізгі ауданға бөлінеді: Левенсепорт, Мехельпорт, Лисп, қала орталығы және Конингсхуикт. Соңғысы – 1977 жылы әкімшілік жағынан қалаға қосылған тарихи ауыл, кіші муниципалитет ретінде. Атауы Жер ауданы (км²) Тұрғындары (01.01.2012) Лиер Орталық Конингсхуикт 49.7 34 244 30 042 4 202 Дереккөз: KEMPEN | MECHELEN

Қызықты орындар

Бегинаж (ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра орны) және Санкт-Маргарита шіркеуі, 17 ғасыр. Қасиетті Гуммарус шіркеуі, готикалық сәулет, 14 ғасыр; бас алтарь астында Нидаростың соңғы Рим католик архиепискобы Олав Энгельбрекцсонның қабірі жатыр. Тимерманс-Опсомерхус мұражайы. Stedelijk Museum Wuyts Van Campen en Baron Caroly, көркем өнер мұражайы. Қала әкімшілігі, рококо сәулеті, 18 ғасыр. Бельгия мен Францияның ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізіміне енген, 14 ғасырда салынған қоңырау мұнарасы. Циммер мұнарасында Луи Циммердің 1930 жылдары салған бірегей астрономиялық сағаты орналасқан.

Танымал мәдениетте

2004 жылы Лиер қаласы Fata Morgana телешоуының үшінші бөлімін қабылдады, онда бельгиялық атақты адамдар қала немесе елдімекенге бірнеше тапсырма берді. Тақырыбы "Лиер 2020" болды және тұрғындар барлық тапсырмаларды орындауға қол жеткізді.