Берлиндегі Мюггель мұнарасының тарихы

Кіріспе

Берлиндегі көрікті жер

Мюггель-мұнарасы (Müggelturm) – Германияның оңтүстік-шығысындағы Берлиндегі Кёпениктегі танымал демалыс орны. Ол Мюггельзе көлінің оңтүстігінде, Мюггельберг төбелеріндегі Кішкентай Мюггельберг (Kleiner Müggelberg) төбесінде орналасқан. Берлиндегі ең биік табиғи нүкте – жақын орналасқан Ұлы Мюггельберг, биіктігі 115 метр.

Қол жеткізу

Мюггельтурм ауданына бұрынғы Мариенлуст мейрамханасынан оңтүстікке қарай Дахме өзені бойында баспалдақпен (374 саты) аяқталатын жаяу жолмен, немесе солтүстік-шығыстағы Мюггельзее көлінен тағы бір баспалдақпен (111 саты) көтерілуге болады. Мюггельхаймер дамбы көшесінен мұнараға дейін жол салынған (Мюггельтурмға қарайтын жол деп аталады), бірақ көліктерді платоға жеткенше бірнеше жүз метр бұрынғы тұраққа қалдыру қажет.

Ертедегі мұнаралар

1880 жылы Карл Шпиндлер, Кёпениктегі кір жуу және бояу зауытының иесі В. Шпиндлер (және Берлин ауданы Шпиндлерсфельдтің атымен аталуы), Клейнер Мюггельбергте 10 метрлік ағаштан жасалған қарау мұнарасын, Шпиндлертурм деп белгілі болған, салдырды. Биіктігі төмен болғандықтан, көрініс шектеулі болды, сондықтан ол көп келушілерді тартпады. 1889 жылы Шпиндлер мұнараны 27 метрге дейін кеңейтуге 40 000 марка жұмсады, архитектурасы пагоданы еске түсіретін болды. 1890 жылдың 1 сәуірінде жұртшылыққа ашылған мұнараның негізі 5 метрлік квадратты құрады, мейрамханадан 4,2 метр және көру платформасында 2,8 метрге дейін тарылды. Мұнара да ағаштан салынған және шифермен жабылған. Архитекторы Макс Якоб, ал алғашқы мейрамхана басқарушысы Карл Штрейххан болды. Үлкен мұнара мен оның мейрамханасы тез арада танымал демалыс орнына айналды. Жақсы күндері жоғарғы платформадан 50 шақырымға дейін панорамалық көрініс ашылып, аймақтың орманды және көлді ландшафты мен Берлиннің көкжиегін қамтыды. Бірінші жылында шамамен 52 000 келуші болды. 1924 жылы архитектор Вальтер Вихельхаус мұнараны сатып алып, келесі жылдары Клейнер Мюггельбергте жаңарту жұмыстарын жүргізді. Ол жаңа мейрамхана, ас үй және жеке пәтер сияқты бірнеше ғимараттар салды. Бұл жаңа ғимараттарды қазу кезінде тарихқа дейінгі жәдігерлер табылды. 1926 жылы мұнараның алдында үлкен залмен жаңа терраса салынды. Мұнда Вихельхаус пен Маркиш мұражайы "Мюггель аймағы мен Мюггель тауларының тарихы" атты жинақты көрсетті, онда Мюггель аймағынан табылған тарихқа дейінгі артефакттар жиналған. Келушілер тас дәуірі, қола дәуірі және темір дәуіріндегі жергілікті тұрғындардың мәдениеті туралы, сондай-ақ Дахме-Спре аймағында өмір сүрген венд тайпасы Спреванен туралы білуге мүмкіндік алды. Көрмедегі ең танымал экспонат – мамонттың тісі болды. Көрменің тағы бір бөлігі Клейнер Мюггельбергте бұрын үлкен зал болғандығын көрсетті, ол, мүмкін, Спреванендер үшін діни құлшылық орыны болған. 1928 жылы Клейнер Мюггельбергке екі баспалдақ салынды. 1942 жылы мұражайдың жәдігерлері Шметтерлингхорст мейрамханасына көшірілді, онда оларды мейрамхана иесі Бюттнердің әлемге әйгілі көбелектер жинағымен бірге тамашалауға болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалау салдарынан екі жинақ та жойылды. 1945 жылы Кеңес әскері Берлинге жақындаған кезде мұнара әскери нысан деп жарияланды және радио байланыс мұнарасы ретінде, сондай-ақ артиллерия бөлімшелерінің бақылау пункты ретінде пайдаланылды. Жақын орналасқан Гроссер Мюггельбергтегі Бисмарк қарауындай, Мюггель мұнарасын да неміс әскері Кеңес әскері жеткенге дейін жарылғызуға ниеттенген. Мұнара мейрамханасының иесі Вальтер Вихельхаус жарылғыш заттарға қосылған электр кабелін кесіп, осы қиратпауға қол жеткізді. Соғыстан кейін мұнара жанында қайтадан мейрамхана ашылды, ал 1956 жылы HO Köpenick Мюггель мұнарасының аумағын басқаруды өз міндетіне алды. 1957 жылдың қаңтар айында Мюггель мұнарасы нашар күйіне байланысты жабылды, ал келесі айда Берлин әкімшілігі мұнараны жаңа негізбен және болаттан жасалған конструкциямен нығайту туралы шешім қабылдады. Жаңарту жұмыстарының аясында мейрамхананы кеңейту жоспарланған, бірақ 1958 жылдың 19 мамырында мұнара толығымен өртенді, себебі жөндеу кезінде жүргізілген дәнекерлеу жұмыстарынан туған болуы мүмкін.

In 1880, Carl Spindler, owner of the Köpenick laundry and dyeworks W. Spindler (and source of the name of the Berlin district Spindlersfeld), had a 10 m high wooden lookout tower, known as the Spindlerturm, built on the Kleiner Müggelberg. Because of its low height there was not much of a view and it accordingly attracted few visitors. In 1889 Spinder spent 40,000 marks to extend the tower, now 27 metres high, and choosing an architecture reminiscent of a pagoda, It opened to the public on 1 April 1890 and had a quadratic base of 5 m per side tapering to 4.2 m above the restaurant and 2.8 m at the viewing platform. This tower was also a wooden construction and had a shingled facing. The architect was Max Jacob; and the first restaurant manager was Carl Streichhahn. The enlarged tower and its restaurant rapidly became a popular excursion destination. From the platform at the top a panoramic view extended as far as 50 km on clear days and included the region's forest and lake landscape and the Berlin skyline. There were some 52,000 visitors already in its first year of operation. In 1924 the architect Walter Wichelhaus purchased the tower and in the following years carried out structural improvements on the Kleiner Müggelberg. He constructed several buildings which included a new restaurant, a kitchen, and an apartment for himself. During excavation work for these new outbuildings prehistoric relicts were found. In 1926 a new terrace with a large hall at the side was built in front of the tower. Here Wichelhaus and the Märkisches Museum displayed a collection entitled “Geschichte des Müggellandes und der Müggelberge” (“History of the Müggel Area and the Müggel Hills”) with prehistoric artifacts from the Müggel region. Visitors could learn something about the culture of the local inhabitants during the stone age, Bronze Age and Iron Age, as well as about the Sprewanen, a Wendish tribe which lived in the Dahme Spree region. A famous exhibit item was a molar from a mammoth. Another part of the exhibit provided the evidence that there was formerly a large hall on the Kleiner Müggelberg which probably served as a place of ritual worship for the Sprewanen. In 1928 two stairways were constructed up the Kleiner Müggelberg. In 1942 the museum's artifacts were moved to the Schmetterlingshorst restaurant, where they could be viewed there together with the world famous butterfly collection of the restaurant's owner, Büttner. Both collections were destroyed in bombing raids during World War II. In 1945 as the Soviet army approached Berlin the tower was declared a military object and used as a radio transmission tower as well as an observation post for artillery units. As was the case with the Bismarck vantage point on the neighboring Großer Müggelberg, the Müggel tower was to be blown up by German troops before the arrival of the advancing Soviet army. The tower restaurant proprietor Walter Wichelhaus prevented this destruction by cutting the electrical cable leading to the explosives. After the war a restaurant was again provided for visitors, and in 1956 HO Köpenick took over operation of the Müggel Tower grounds. In January 1957 the Müggel Tower was closed because its dilapidated state made it unsafe; the following month the Berlin magistrate decided to stabilize the tower with a new foundation and the addition of a steel truss construction. As part of this work the restaurant was to be enlarged, but on the afternoon of 19 May 1958 the tower burned down completely, the probable cause being welding activities during the renovation.

Бүгінгі мұнара

Сол жылы «Berliner Zeitung» газеті жаңа ғимаратты салу бойынша архитектуралық конкурс жариялады, оған 32 жоба түсті. Бұл жобалар 1958 жылдың тамызында Кёпеник қалалық әкімдігінде, ал бір айдан кейін Фридрихштрассе вокзалындағы газет павильонында жұртшылық назарына ұсынылды. Конкурсқа келгендердің кітапқа жазған пікірлері қазылар алқасының таңдауын растады. Берлиндегі Kunsthochschule Weißensee студенттерінен құралған ұжым, оның басшылары Йорг Штрайтпарт, Зигфрид Вагнер және Клаус Вайсхаупт, конкурсты жеңіп алды және өзгертілгеннен кейін жаңа құрылыстың негізін құрады. Алғашқы жобада мұнара дөңгелек пішінде болуы жоспарланған, бірақ шығындарды ескере отырып, қазіргі шаршы пішінге өзгертілді. Құрылысқа алғашқы тас 1959 жылдың 6 қазанында салынды, ал 1960 жылдың 20 тамызында шатыр жабылды. Мұнара 1961 жылдың 31 желтоқсанында, Жаңа жыл қарсаңында ашылды. Жаңа Мюггель мұнарасын салуға жұртшылықтың белсенді қатысуы мен қайырымдылықтары зор үлес қосты. Германия Демократиялық Республикасының «Ұлттық құрылыс» (Nationale Aufbauwerk) атты ерікті еңбек және қайырымдылық акциясы аясында халық 130 000 марка және 3 700 сағат еңбек жұмсады. 29,61 метр биіктігіндегі, темірбетоннан салынған мұнарада панорамалық терезелері бар тоғыз қабат және 126 сатықпен көтерілуге болатын платформа бар. Оның қосалқы құрылыстарымен бірге бұл мұнара бұрынғы ғимараттың эклектикалық стилінен өзгеше, заманауи архитектуралық шешімді көрсетеді және социалистік классицизм стиліндегі ГДР архитектурасының ерте үлгісі болып табылады. Гастрономиялық аймақта мейрамхана, шарапхана және күн террасалары бар. Жаңа мұнара Берлин тұрғындары үшін тарту орталығына айналып, жылына орташа есеппен 240 000 адамды қабылдады. Әсіресе, Пентикост сияқты мерекелерде мұнара мен мейрамхана аймағында көп адам жиналатын. Аймақты күтіп ұстауға жеткіліксіз көңіл бөлінуі салдарынан мәселелер әлі де бар. 1996 жылы мұнараның өзі Еуроодақтың 1 миллион DM қаржысымен толықтай жөнделді, бірақ тағы да жұмыс істеуге қажеттілік бар. Мейрамханадағы гүл терезесінде Берлин және Германияның геодезиясы үшін маңызды «Мюггельберг – 1-дәрежелі триангуляциялық нүктесі» орналасқан, ол Берлиннің топографиялық карталары үшін координаттар желісінің нөлдік нүктесін анықтайды. Бұл тас Мюггельхаймда туған және Орталық Еуропаның бойлық және ендік координаталарын анықтаумен аты шыққан Иоганн Якоб Баерге (1794–1885) арналған ескерткіш есептеледі. Ол Мюггельберг төбелерін және Берлин қаласының өлшемдерін пайдаланып, Копениктің Святого Лаврентия шіркеуінің және Гозен тауларының биіктігі сияқты жақын маңдағы жерлердің биіктігін анықтады. Тас және оның геодезиялық нүкте ретіндегі нақты орналасқан жері қорғалып, Берлин Сенатының (Senatsverwaltung für Stadtentwicklung) келісімінсіз жылжытылмайды.

That same year the Berliner Zeitung launched an architectural competition for a new construction, which attracted 32 designs. These were exhibited to the public in August 1958 in the Köpenick city hall and a month later in the newspaper's pavilion at the Friedrichstraße train station. The opinions expressed by visitors in a book made available for the purpose confirmed the choice of the jurors. The proposal by a student collective from the Kunsthochschule Berlin Weißensee headed by Jörg Streitparth, Siegfried Wagner and Klaus Weißhaupt won the competition and after modification it formed the basis of the new construction. An oval ground plan was originally intended for the tower, but this was changed to today's quadratic form for reasons of cost. The foundation stone was laid on 6 October 1959 and on 20 August 1960 the topping out ceremony was celebrated. The tower was opened on New Year's Eve, 31 December 1961. The construction of the new Müggel Tower was significantly supported by public involvement and donations. As part of the German Democratic Republic's initiative calling for voluntary, charitable work (“Nationale Aufbauwerk”), the public contributed 130,000 Marks and 3,700 hours of work. The 29.61 m high tower of reinforced concrete has nine storeys with panorama windows and a platform which can be reached via 126 steps. Along with its auxiliary buildings it reflects a modern approach in contrast to the eclecticism of the previous construction and is an early example of DDR architecture in the style of socialist classicism. The gastronomy area includes a restaurant, a wine tavern and sun terraces. The new tower again became a centre of attraction for Berlin's populace, with an average of 240,000 visitors annually. Especially on holidays such as Pentecost there were large crowds in the tower and gastronomy area. A lack of maintenance effort continues to plague the area. In 1996 the tower itself was fully renovated with EU financing amounting to one million DM, but more work remains to be done. In a restaurant flower window can be found the triangulation point “1st order Müggelberg,” which is important for Berlin and German geodesy as it defines the zero point of the coordinate network for Berlin topographical maps. The stone is also a memorial to Johann Jacob Baeyer (1794–1885) who was born in Müggelheim and is known for his role in determining central European longitude and latitude degree coordinates. He also used the Müggelberg hills along with measurements of the city of Berlin to determine the elevation of the immediate surroundings, such as the height of Köpenick's St. Laurentius church and the Gosener mountains. Since the stone and its precise location as a surveying point is protected, it cannot be moved without the consent of the Berlin Senate (Senatsverwaltung für Stadtentwicklung).

1990 жылдан кейінгі жағдай және жаңа пайдалану тұжырымдамалары

1995 жылы Берлин қаласы бұл аумақтың иесі болды, содан бері Кёпеник ауданы басқарып келеді. Сол жылы Кинайер Мюггельбергтегі ғимарат ескерткіш ретінде тіркелді. 2000 жылдан бері аумақты дамыту және күтіп ұстау үшін инвестор табу мақсатында бірнеше тендер жарияланды. Ұсыныстарға қонақ үй, мейрамхана салу, су және электрмен жабдықтау жүйелерін жаңарту кірді, бірақ түрлі себептермен ешқайсысы қабылданбады. 2007 жылы мүлік Крефельд қаласынан келген инвесторға сатылды.