Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германиядағы тас құрылым
Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі метеорологиялық кеме
Rock formation in Germany
the WWII weather ship
Экстернштейн – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінің Липпе ауданындағы Хорн-Бад-Майнберг қаласының жанындағы Тютобург орманында орналасқан ерекше құмтас тас формациясы. Бұл құрылым – айналағы орманды төбелерден тік көтерілетін бірнеше биік, тар тасты бағаналардан тұратын тас. 1564 жылы Герман Хамельманнға ұсынылған идеяға орай, халық арасында кең таралған дәстүр бойынша Экстернштейн – ежелгі сакстардың қасиетті орны, ал Ирминсуль бейнесінің Шарльмен тарапынан қиратылған жері деп есептеледі; алайда, бұл кезеңдегі пайдалануды растайтын археологиялық деректер жоқ. Тастар орта ғасырларда шөлмек ретінде пайдаланылған, ал кем дегенде орта ғасырдың гүлдену кезеңінде христиан ғибадатханасының орны болған. Экстернштейндегі бейнелеу – кресттен түсудің ортағасырлық суреті. Бұл орынның 8-10 ғасырларда христиандық құлшылық үшін қолданылғаны әлі де даулы мәселе болып қана қоймайды.
The Externsteine is a distinctive sandstone rock formation located in the Teutoburg Forest, near the town of Horn Bad Meinberg in the Lippe district of the German state of North Rhine Westphalia. The formation is a tor consisting of several tall, narrow columns of rock which rise abruptly from the surrounding wooded hills. In a popular tradition going back to an idea proposed to Hermann Hamelmann in 1564, the Externsteine are identified as a sacred site of the pagan Saxons, and the location of the Irminsul idol reportedly destroyed by Charlemagne; there is however no archaeological evidence that would confirm the site's use during the relevant period. The stones were used as the site of a hermitage in the Middle Ages, and by at least the high medieval period were the site of a Christian chapel. The Externsteine relief is a medieval depiction of the Descent from the Cross. It remains controversial whether the site was already used for Christian worship in the 8th to early 10th centuries.
Геология
Экстернштейндер Тютюбогер орманының солтүстік-шығыс беткейінде орналасқан. Олар – тау жыныстары аз аймақтағы құмтастың табиғи шөгіндісі. Бұл құрылым бірнеше жүз метрге созылады. Ол орман ішінде, көбінесе топырақпен жабылған тастардан басталады және 13 көзге түсетін, көбінесе дербес тұрған тік бағаналар тізбегімен аяқталады. Ғылыми мақсаттар үшін олар солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай I–XIII ретімен нөмірленген, ең ірілері I–V. Ең үлкені – I (Ia және Ib бөлімдерінен тұрады), сонымен қатар Grottenfels деп те аталады, себебі оның ішінде үңгір бар. Келесісі, II, Turmfels (мұнара) деп белгілі және айналасынан биікке көтеріледі. III тасы Treppenfels (басқыш) деп аталады. III және IV тастардың арасында үлкен кеңістік бар. Соңғысы Wackelsteinfelsen деп те аталады, себебі оның үстінде еркін қозғалған тас (қазір бекітілген) орналасқан. Алайда, жоғарғы палеолиттің соңы мен каролинг кезеңінің (9 ғасыр) арасында бұл жерде қоныс болғанын растайтын археологиялық дәлелдер табылмаған. 1990 жылдары 1934/35 жылдары жасалған қазбаларда табылған заттар талданды. Табылған заттардың анықтамасы мезолиттік Ахренбург мәдениетіне (жоғарыда қараңыз) немесе ортағасырлық кезеңге жатқызылды, ал қола немесе темір дәуірінде адамдар болғанын көрсететін нақты дәлелдер жоқ: табылған барлық керамикалық және металл бұйымдар каролинг кезеңінен кейінгі, ал кейбір тас заттар Ахренбург мәдениетіне жатқызылды.
The Externsteine are located on the northeastern slope of the Teutoburger Wald. They are a natural outcropping of sandstone in a region that is otherwise largely devoid of rocks. The formation stretches for several hundred metres. It starts inside the forest with some rocks that are mostly covered by soil. It terminates in a series of 13 highly visible and mostly free standing pillars. For scientific purposes, these have been numbered I XIII from northwest to southeast with the most imposing being stones I V. The largest is rock I (subdivided into Ia and Ib), also known as the Grottenfels due to its cave. The next one, II, is also known as Turmfels (tower) and rises above the surrounding area. Rock III is called Treppenfels (stairs). A large gap separates rocks III and IV. The latter is also known as Wackelsteinfelsen due to a loose boulder (now fixed in place) at its top. However, no archaeological evidence has been found that would substantiate use of the site between the end of the Upper Paleolithic and the Carolingian period (9th century). In the 1990s, artefacts found in the excavation conducted by in 1934/35 were analyzed. Attribution of objects found was either to the Mesolithic Ahrensburg culture (see above) or to the medieval period, with evidence of occupation in the Bronze or Iron Age conspicuously absent: All the ceramic and metal items found were younger than the Carolingian period, some stone artefacts were attributed to the Ahrensburg culture.
Орта ғасырлар
1930 жылдары осы жерде жүргізілген археологиялық қазбалар 10-шы ғасырдың соңынан 15-ші ғасырға дейін пайдаланылғандығын көрсетті. Сонымен қатар, II жартасының шығысындағы құрғақ тас қабырға (қазіргі күні жоқ) ортағасырлық құжаттардағы ғимараттармен байланысты болуы мүмкін. Кейбір қосымша жазбалар әлі күнге дейін фотосуреттерде сақталған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыста жазбаша материалдардың жоғалуына байланысты оларды контекстке қою мүмкін емес. Үңгірлердегі термолюминесценциялық талдау осы тұжырымдарды растайды. Басты және қосымша камералардағы соңғы үлкен оттар 14-ші немесе 15-ші ғасырларда пайдаланылған (біреуі 11/12-ші ғасырларда). Куппельгроттегі соңғы үлкен от 10-шы ғасырда болған. Бір (өте сенімсіз) нәтиже тіпті 8-ші ғасырға көрсетсе де болады (нақты нәтиже: 735 жыл, қателік маржасы +/- 180 жыл). Дегенмен, тастар туралы алғашқы айғақ 1129 жылға жатқан құжатта кездеседі, онда "Холцхаузен немесе Эгестеринштейн" шаруашылығы туралы сөз болады. Шаруашылыққа иелік еткен Верден аббаттығының аббаты осы жерден өтіп, сол жерде қонаққа тоқтаған. Бұл жерде Экстернштейнде діни қызмет өткізілген болуы мүмкін. 1093 жылға жатқан құжатта одан бұрынғы айғақ бар, бірақ ол тек 1374 және 1380 жылдардағы екі көшірмеде сақталған. Онда Падерборн аббаттығының аббаты Ида есімді саксон ақсүйек әйелінен Хольцхаузендегі шаруашылықты, соның ішінде Агистерштейнді сатып алғаны жазылған. Тарихшылар бұл оқиғаға сенімді, себебі 16-шы ғасырда аббаттық әлі де Хольцхаузенде шаруашылыққа ие болған. Алайда, үңгірдің басты бөлмесіндегі жазуда 1084-тен 1127 жылдарға дейін Падерборн епископы болған Генриконың 1115 жылы қасиетке бергені туралы айтылады. Бұл қайшылық тудырады, себебі жергілікті діни орынды аббат немесе епископ басқаруы керек. Дегенмен, тарихшылар аббаттық Экстернштейнді өзіне қарамастан, епископтың қарамағына қалдырғанын болжайды. Әсіресе, Экстернштейндегі рельеф өнер тарихшылары арасында пікірталас тудырады. Бұрын ол Каролингтер дәуірінен (9-шы ғасыр) шыққан деп кеңінен қабылданса, 1950 жылдан бері ғалымдар оны 12-ші ғасырға жатқызады. Стильдік тұрғыдан алғанда, тарихшылар бүгінде рельефті 1160-1170 жылдар аралығында жасалған деп есептейді. 13-шы ғасырдың басында аймақтың уақытша басқаруы аббаттықтан Липпе үйіне көшті. 1366 жылдан бастап Абдингофтың Экстернштейндегі шағын шіркеуді басқаруы жақсы құжатталған. Бұл 17-шы ғасырға дейін жалғасты. Онда 1385 және 1469 жылдары ермектер ретінде аталған адамдармен ермектік болды. 1385 жылғы құжатта "Жоғарғы құрбандық тақтасы" да айтылған, ол, әдетте, Хёэнкаммердегі құрбандық тақтасына сілтеме жасайды. Экстернштейнді саяхатшылар үшін қарапайым тоқтау орны ретінде және бір жағынан ермектік ретінде пайдалану мен екінші жағынан монументалды рельеф пен Аркозолиумның болуы арасындағы қайшылық әлі де бар. Бұл, мүмкін, Қасиетті қабірдің қайта құрылуы болған. Қазіргі кездегі қалдықтар Экстернштейнді Иерусалимге бара алмайтын паломниктер үшін мақсатты орын ретінде салуға тырысқандарын көрсетеді. Осы мақсатта ортағасырлық көптеген шіркеулер Қасиетті қабірдің көшірмесін жасады. Алайда, оны кім салғаны және мұндай күрделі жобаның жазбаша дәлелінің жоқтығы белгісіз. 1592 жылы жергілікті орман күзетшісі үңгірлерде тұрды. 1660 жылы Липпе графы Герман Адольф бұл аймақты аңшылық үйі және Лустшласс ретінде пайдалануға арнады. Бұл Экстернштейннің шығыс жағына қарсы салынған орталық қақпа ғимаратының екі жағындағы екі дөңгелек мұнарадан тұратын бекініс болды. Қазбадан табылған іргетастар салыстырмалы түрде жұқа қабырғаларды көрсетеді, бұл қабырғалар бекініс ретінде емес, тек сәндік болғанын көрсетеді. I жартасының жанындағы баспалдақ жоғарыдағы көру алаңына кіруге мүмкіндік берді. Осы дәуірмен байланысты платформадағы сақалды тұлға және IV жартасқа енгізілген герб. Жергілікті әуесқой тарихшы Готтильф Август Бенджамин Ширенберг (1808-1894) Хамельманн айтқан "мәжүси тәңірді" алғаш рет саксондық Ирминсулмен сәйкестендірген. Алғашқы археологиялық қазба жұмыстары 1881 және 1888 жылдары жүргізілді, бірақ нәтижелер шектеулі болды. Густав Ширенберг 1881 жылы Тейтобург орманы шайқасының дәлелін іздеді. 1888 жылы Конрад Мертенс басқарған Вестфелльский Альтертумсферин Қасиетті қабірдің мүмкін қайта құрылуын зерттеді. Бүгінде қорық шамамен 500 мың шаршы метрді құрайды және "Тейтобург орманы" табиғи қорығының бір бөлігін құрайды. Вильгельм Тёдт Экстернштейнді зерттеуге қызығушылық танытты, ол оны орталық саксон ғибадатханасының орны, Ирминсулдың орны және ежелгі күн сағаты деп санады. 1920 жылдардың ортасынан бастап ол оны "германдық Стоунхендж" деп атап, танымал етуге тырысты. Тёдт Экстернштейнді зерттеген 40-тан астам жарияланымға, соның ішінде он бір маңызды монографияға сілтеме жасады, олардың көпшілігін ол ескірген деп есептеді. 1932 жылы аймақ үшінші рет қазылды, бірақ "мәдени қалдықтар" табылған жоқ. Нацистер билікке келгеннен кейін Тёдтқа осы жерде қосымша қазба жұмыстарын жүргізуге және 1934/35 жылдары Рейхсарбейтсдиенстің жұмысын басқаруға жауапкершілік жүктелді. Тёдт Экстернштейннің Карлмен жойылғанға дейін обсерватория ретінде қызмет еткенін ойлады. Ол туристік инфрақұрылымды (трамвай, қонақүйлер) бұзуды және жақын жерде "қасиетті тоғай" немесе Хайлигтум құруды бастады. Жобаға серб әскери тұтқындары жұмылдырылды.
Archaeological excavations at the site in the 1930s produced evidence for use from the late 10th to the 15th centuries. In addition, a drystone wall east of rock II (not extant today) could be linked to buildings here mentioned in medieval documents. Some additional records still exist today in photographs, but they can not be put into context due to the loss of written materials in World War II. Thermoluminescence dating in the caves support the findings. In the main and side chamber, the last large fires were used in the 14th or 15th century (one as early as the 11/12th century). In the Kuppelgrotte these tests have shown the last large fire to have burned in the 10th century. One (highly uncertain) result possibly even pointed to the 8th century (actual result: 735 with a margin of error of +/ 180 years). However, the first mention of the stones is in a document dated to around 1129, which refers to a farm "Holzhausen or Egesterenstein". The abbot of Werden Abbey, which owned the farm, had been passing through and was housed there. It is possible that mass was celebrated at the Externsteine at that point. A potential earlier mention occurs in a document dated 1093, but this is only extant in two copies from 1374 and 1380. It records the purchase of a farm at Holzhausen including an Agisterstein by the abbot of the (abbey) at Paderborn from a female Saxon noble called Ida. This is deemed plausible by historians since in the 16th century the abbey still had a farmstead at Holzhausen. However, the inscription in the main chamber of the grotto mentions a consecration in 1115 by Henrico, which is deemed to be a reference to , bishop of Paderborn from 1084 to 1127. This implies a contradiction, since either the abbot or the bishop would be in charge of any local place of worship. Historians have suggested, though, that this may be an indication that the abbey did not in fact claim the Externsteine for itself thus leaving them to fall into the bishop's purview. In particular, the Externsteine relief has been the subject of debate among art historians, formerly widely accepted as of Carolingian origin (9th century), scholarly consensus has placed it in the 12th century since the 1950s. From a stylistic point of view, historians today place the relief in the period 1160 to 1170. In the early 13th century, temporal control of the area passed from the abbey to the House of Lippe. From 1366, the ecclesial control of Abdinghof over a chapel at the Externsteine is well documented. This lasted into the 17th century. It involved a hermitage at this location, with individuals named as hermits in 1385 and 1469. The document from 1385 also mentions an "Upper Altar", likely referring to the altar in the Höhenkammer. There remains a contradiction between the use of the Externsteine as a simple roadhouse for travellers and as an hermitage on the one hand and the presence of the monumental relief and the Arcosolium on the other. These may indeed have been a reconstruction of the Holy Sepulchre. The remains visible today indicate the possibility that the Externsteine were intended as a destination for pilgrims unable to travel to Jerusalem. To that end many medieval churches created Holy Sepulchre (copy). However, it is unclear who could have built it here and why there is no written evidence of such a relatively elaborate undertaking. Around 1592, the Count's local forest warden lived in the caves. Circa 1660, Herman Adolph, Count of Lippe designed the area for use as a hunting lodge and Lustschloss. This was a fortress of two squat round towers flanking a central gatehouse, built against the eastern side of the Externsteine. The excavated foundations show relatively thin walls, indicating that these walls were never intended as fortifications but were just ornamental. A stairwell next to rock I gave access to a viewing platform on top. Likely associated with this era is the bearded figure on the platform and the coat of arms inserted into rock IV. Local amateur historian Gotthilf August Benjamin Schierenberg (1808–1894) seems to have been the first to identify the "pagan idol" mentioned by Hamelmann with the Saxon Irminsul. The first archaeological excavations were performed in 1881 and 1888, with limited results. Gustav Schierenberg was looking in vain for evidence of the Battle of the Teutoburg Forest in 1881. In 1888, the Westfälischer Altertumsverein under Konrad Mertens was looking at the possible reconstruction of the Holy Sepulchre. Today the preserve measures approximately , and forms part of the ‘Teutoburg Forest’ nature reserve, Externsteine. Wilhelm Teudt was particularly interested in the Externsteine, which he suggested was the location of a central Saxon shrine, the location of Irminsul and an ancient sun observatory. Since the mid 1920s he had popularized them by calling them the "Germanic Stonehenge". Teudt could refer to a total number of more than 40 publications on the Externsteine, including eleven substantial monographs, most of which he considered outdated. In 1932, the area was excavated (for the third time) by but no "cultural remains" were discovered. After the Nazis came to power, Teudt was put in charge of additional excavations at the site and appointed to head the work done there by the Reichsarbeitsdienst in 1934/35. Teudt thought that the Externsteine had served as an observatory until its destruction by Charlemagne. He initiated the demolishing of tourist infrastructure (tramway, hotels) and the creation of a "sacred grove" or Heiligtum nearby. The SS used Serbian prisoners of war for the project.
Бүгін
Бүгінде жыл сайын жарты миллионнан бір миллионға дейін адам тастарды аралайды, бұл Экстернштейнді Вестфалиядағы ең көп келініші бар табиғи қорықтардың біріне айналдырады. Бұл орын түрлі неопаган және ұлтшыл қозғалыстар үшін де қызығушылық тудырады. Халық арасында "мәсіхші емес қасиетті орын" ретінде танылғандықтан, жазғы күн тоғысы мен Вальпургис түнінде жеке жиналыстар мен тойлар жиі өткізіледі. Бұл тенденция 1980-ші жылдардан бері байқалып келді, бірақ 2000-шы жылдардың соңында келушілердің саны артып, 3500-ден астам адам жиналды. Липпе (Landesverband Lippe) муниципалитеттері 2010 жылы лагерь құруға, алкоголь ішуге және ашық от жағуға тыйым салып, орынға жақын тұрақтарды жапты. Өкілдердің бірі бұл шешімнің "эзотериктер, друидтер және растаушыларға" қарсы емес, керісінше, көп мөлшерде ішімдік ішетін үлкен топтарға қарсы екенін мәлімдеді. 2006 жылдан бері Экстернштейн – (ұлттық геотоп) мәртебесіне ие.
Today, between a half to one million people annually visit the stones, making the Externsteine one of the most frequently visited nature reserves in Westphalia. The site also remains of interest to various Neo Pagans and nationalist movements. Because of its reputation as "pagan sacred site" in popular culture, there have often been private gatherings or celebrations on the day of summer solstice and Walpurgis Night. The trend had been visible since the 1980s, but the growing number of visitors came to be seen as a problem in the late 2000s, with more than 3,500 on the site. The municipalities of the Lippe (Landesverband Lippe) reacted by prohibiting camping, alcohol consumption and open fires on the site in 2010 and closed the parking at the site. A spokesman emphasized that the decision was not directed against "esotericists, druids and dowsers", but against large scale parties of binge drinkers. Since 2006 the Externsteine site has been a (national geotope).