Кіріспе

Рашт аңғары (Раштская долина;) Тәжікстанда орналасқан және Республикалық бағынысты аймақтың маңызды бөлігін құрайды, оның ішінде Лакш, Рашт, Роғун, Тавилдара, Тоҷикобод және Нурабад аудандары кіреді. Тарихи тұрғыдан Рашт аңғары Каротегин немесе Каратегин деп аталған. 1992-1997 жылдардағы Тәжікстан азамат соғысы кезінде бұл аймақ Эмомали Рахмон үкіметіне қарсы күштердің бекінісі болды және көптеген шайқастардың ошағына айналды. 1998 жылы Гарм ауданында Тәжікстандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының бақылаушылар миссиясының төрт мүшесі қаза болды. 1920 жылдардан 1955 жылға дейін Рашт аңғары Ғарм облысының құрамында болды.

Тарих

Каротегин – Рашт аңғарының тарихи атауы және қазіргі Тәжікстанның құрамына кіретін, Кеңес Одағына дейінгі Орталық Азиядағы тарихи саяси аймақ. Каротегин аймағы Гарм деп те аталатын, бірақ Гарм – сонымен қатар қаланың және Гарми этностық тобының да атауы. Каротегин әр түрліше жазылады: Қаратагин, Қаратегин, Қаратигин, Каротегин, Каратigin және Karateghin.

Каротегин аймағының солтүстігінде Самарқан мен Коқан, шығысында Ферғана, оңтүстігінде Дарваз, ал батысында Хиссар және басқа Бохара провинциялары орналасқан. Жергілікті тұрғындар дәстүрлі түрде қалың жүн мата мен мохаир тоқыған, сонымен қатар сапалы оқ ату қарулары мен басқа да қару-жарақ жасаған. Әр түрлі аймақтарда алтын кенін өндірген, ал тауларда тұз кеніштері болған. 1911 жылғы мәліметтерге сәйкес, Вахш өзенінің оң жағалауындағы төбеде орналасқан Гарм қаласының халқы шамамен 2000 адамды құрады. 1911 жылы аймақтың жалпы халқы 60 000-ға жуық болды, оның бес бөлігін тажиктер, ал қалғанын – қазіргі Тәжікстанның Джиргатол ауданында тұратын қырғыздар құрады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Каротегин халқы үшін мамыр және қыркүйек айларынан басқа уақытта көршілес аймақтармен байланыс орнату қиын болды.

Қаратэгін-Қырғыз Конфедерациясы

Қаратэгин қырғыз конфедерациясы – Тәжікстанның Қаратэгин облысында құрылған, қырғыздар жетекшілік еткен тайпалар одағы. Бұрын Моңғолияның Қарақұрым және Керулен аймақтарында тұрған он екі мың қырғыз отбасы XVI ғасырда Қаратэгин облысына қоныс аударған.

Өмірбаян

1636 жылдың 12 қаңтарында қаратегин би тайпасының он екі мұсылман емес қырғызы Ауғанстанның солтүстігіндегі Балх қаласына қоныстануға тырысты. Бірақ, қаланың терең ислами дінге берілгендігіне байланысты олар көп ұзамай өз жерлеріне қайтуға әрекет етті. Бұхара хандығының ханы Надыр Мұхаммед хан, қаратегинді басып алу үшін Ферғана әкімі Хажи Аталикті сол аймаққа жіберді. Осылайша, қаратегин Бұхара хандығының бір бөлігіне айналып, қырғыз саяхатшыларына қоныстануға рұқсат берілді. Кейіннен бұл қырғыздар ислам дінін қабылдады. Соңынан қырғыз тайпасы Кулоб қаласына шабуыл жасады. Сол кезде қалада Дормон өзбектері тұрған, бірақ олар соғыста жеңіліп, Ауғанстанның Балх қаласына қашып кетті. Қырғыздар өз аумағын Ауғанстанның солтүстік шекарасына дейін кеңейтті.