Кіріспе

Ежелгі ағылшын қойшы иттері – Англияда мал өріп жүретін иттердің ерте түрлерінен пайда болған ірі тұқым. Бұл тұқымның бұрынғы атаулары: шопан иті. "Бобтейл" (немесе "Бобтейл") деген лақап аты осы тұқымның иттерінің дәстүрлі түрде құйрықтарын қысқарту салтынан туындаған. Ежелгі ағылшын қойшы иттерінің жүні өте ұзын болып өседі, олардың бетін және көздерін жабатын түктері болады және егер щеткаланбаса, түк түсірмейді.

Сыртқы келбеті

Ежелгі ағылшын қойшы иті - ірі тұқымды ит, оны ұзын, қалың, шала сұр және ақ түсті, беті мен көзін жабатын, ұзын жүнімен бірден тануға болады. Құлақтары басына жапсырысқан күйде болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, осы тұқымның құйрығы жиі қысқартылып (соның салдарынан панда сияқты артқы жағы пайда болар еді), бірақ қазір құйрықты Ежелгі ағылшын қойшы иті де көп кездеседі, себебі көптеген елдерде косметикалық мақсатта құйрық қысқаруға тыйым салынған. Иттің құйрығы болғанда, ол ұзын түкті (жапырақтанған), төмен орналасқан және әдетте төмен қарап іледі. Ежелгі ағылшын қойшы итінің иығы белден төмен орналасқан, ал жүрісі артынан "аюдай домалап" жүреді. Шоқтығы кем дегенде 61 см (24 дюйм) болу керек, аналықтары аталықтарынан сәл кішірек. Күшіктер қара-ақ түсте туылады, ал олардың түк қырылғаннан кейін ғана көк немесе күміс түсті, ұзын жүні пайда болады. Ежелгі ағылшын қойшы иті тек щеткамен тарағанда ғана түлейді.

Қону

Көптеген елдерде құйрық қысқаруға тыйым салынғандықтан, құйрығы қысқартылмаған Ескі ағылшын қойшы иті көбірек кездесе бастады. Кеннел клубы (Ұлыбритания) және Австралияның Ұлттық Кеннел Кеңесінің тұқымдық стандарттары (заңды түрде) қысқартылған немесе қысқартылмаған жануарларға ешқандай артықшылық бермейді, және екеуі де көрмеге қатысуға болады. Американдық Кеннел Клубының тұқымдық стандартында "құйрық табиғи түрде туылмаған жағдайда денеге жақын қысқаруы керек" делінген.

Тарих

Ежелгі ағылшын қойшы иті Англияның мал өсірушілердің иттерінен шыққан. 1771 жылы Гейнсбороу салған суреттегі құлақтары салбыраған шағын ит, кейбіреулердің пікірінше, ежелгі ағылшын қойшы итінің ерте түрі болуы мүмкін. 19 ғасырдың басында Англияның оңтүстік-батыс округтерінде Смитфилд немесе Котсвольд Кор деп аталатын қысқа құйрықты малшы иті байқалды және ол олардың атасы болуы мүмкін. Көптеген әуесқойлар бүгінгі тұқымды шығару үшін қолданылған бастапқы тұқымның арасында шашықты колли болғанына келіседі. Кейбіреулер орыс овчаркасы осы тұқымның тегінде болған деп болжайды. Ежелгі ағылшын қойшы иті алғашқыда "Қойшы иті" деп аталды және 1873 жылы Англияның Бирмингем қаласында өткен көрмеде тұңғыш рет көрсетілді. Бар болғаны үш иттің қатысқанымен, судья олардың сапасы нашар екенін айтып, тек екінші орынға ғана лайық деп тапты.

Денсаулық

Ұлыбританиядағы тұқымдық клуб мүшелері арасында жүргізілген сауалнамада өмір сүру ұзақтығы 10,75 жыл екені анықталды. Ежелгі ағылшын қойшы иті аллергиялық тері ауруларына және демодекозға бейім. Солтүстік Америкадағы 27 ветеринариялық оқу орталығына қараған миллионнан астам науқасты қамтыған американдық зерттеуде Ежелгі ағылшын қойшы итінің жамбас дисплазиясына бейім екендігі көрсетілді, тексерілген иттердің 11,1%-ында бұл жағдай анықталды, ал жалпы көрсеткіш 3,52% болды. Америкада 2 жастан асқан иттердің жамбасын 1 миллионнан астам рет тексеру нәтижесінде, аурудың таралу деңгейі 17,8% құрады. Асқазанның кеңеюі және бұрылуы (GDV) диагнозы қойылған 1934 жағдайды қарастырған зерттеуде Ежелгі ағылшын қойшы итінің GDV-ға бейім екендігі анықталды, оның мүмкіндігі 4,8 есе жоғары. Ұлыбританиядағы сауалнамада Ежелгі ағылшын қойшы итінің өлімінің 7%-ы GDV-ге байланысты екені көрсетілді. Англияда жүргізілген 369 жағдайды зерттеуде жүрек кеңеюі (дилатациялық кардиомиопатия) диагнозы қойылған иттердің арасында Ежелгі ағылшын қойшы иті 9 жағдайды құрады.

Іс-шаралар

Ежелгі ағылшын қойшы иті шапшаңдық сынақтарында, бағыну жаттығуларында, ралли бағынуында, "Шутцхунд" жарысында, көрмелерде, флайболда, із кесуде және мал бағу іс-шараларында қатыса алады. Мал бағуға деген инстинкті мен үйренуге қабілеті бәсекелестіксіз мал бағу сынақтары арқылы бағаланады. Мал бағу инстинктісін көрсететін ежелгі ағылшын қойшы итін мал бағу сынақтарына қатысуға үйретуге болады.

Дулукс иттері

Ескі ағылшын қойшы иті – Dulux бояуының бренд талисманы. Ит алғаш рет 1961 жылы жарнамалық кампанияларда пайда болды. Содан бері ол Dulux телеарналарында және бояу сатылатын барлық жерлердегі жарнамаларда тұрақты және өте танымал кейіпкер болып келеді. Сөйтіп, осы нарықтардағы көптеген адамдар осы тұқымды қойшы иті деп атамай, «Dulux иті» деп атайды. Жылдар бойы әртүрлі иттер жарнамаларда пайда болды. Дегенмен, ICI жарнама агенттігі жүргізген мұқият іріктеу процесінің арқасында олардың барлығы дерлік бір-біріне ұқсайды. Бірінші Dulux иті – Шептон Дафнис Хорса, лақап аты Даш, ол сегіз жыл бойы Тоттенхемдегі Ева Шарпқа тиесілі болды. Оның ізбасары, Фернвилл Лорд Дигби – ең танымал Dulux иті, сонымен қатар оның иелері Синтия мен Норман Харрисонды да әйгілі етті. Дигбиді жарнама түсірілімі кезінде жұлдыз сияқты күтіп, оны жүргізушісі бар көлікпен студияға апарып отырды. Барбара Вудхаус Дигбиді және оның үш дублерін жаттықтыруға тартылды, олар нақты трюктерді немесе қимылдарды түсіру қажет болғанда қолданылды. Дигбидің танымалдылығы оны 1973 жылғы британдық комедиялық фильмдегі «Дигби, әлемдегі ең үлкен ит» рөліне ие етті. Гамбит – тағы бір Dulux иті, ол 1980 жылы Philips Video және оның жаңа буын бейнежазбалары үшін фотосессияда пайдаланылды. Фотосессия аяқталған кезде, иттің түсірілім кезінде үнемі күтімделген жүніне толатын шаш жеткілікті болды. King Hotspur of Amblegait 1974 жылдан 1979 жылға дейін қолданылды және ICI/Dulux үшін өткізілген қоғамдық шаралармен қатар, елуден астам телебағдарламада пайда болды. Даштан басқа, барлық Dulux итері тұқымдық чемпиондар атанды, ал бесеуі «Үздік шоу» жүлдесін жеңіп алды. Dulux иті Channel 4 телеарнасының «100 ең ұлы телереклама» тізімінде 51-орынға ие болды.