Кіріспе

Американдық математик Джон Григгс Томпсон (13 қазан 1932 жылы туған) – Флорида университетіндегі американдық математик, шекті топтар саласындағы еңбектерімен белгілі. Ол 1970 жылы Филдс медалімен, 1992 жылы Вольф сыйлығымен және 2008 жылы Абель сыйлығымен марапатталды.

Өмірбаян

Томпсон 1955 жылы Йель университетінен бакалавр дәрежесін, ал 1959 жылы Чикаго университетінен докторлық дәрежесін Сондерс Мак Лейннің ғылыми жетекшілігімен алды. Чикаго университетінің математика факультетінде біраз уақыт жұмыс істегеннен кейін, ол 1970 жылы Кембридж университетінің математика кафедрасының Роуз Болл профессоры қызметін қабылдау үшін көшті, соңынан Флорида университетінің математика кафедрасына аспирантуралық зерттеу профессоры болып ауысты. Қазіргі уақытта ол Кембридж университетінің таза математика бойынша зейнеткер профессор және Флорида университетінің математика профессоры. 2008 жылы ол Жаку Титспен бірге Абель сыйлығымен марапатталды.

Академиялық мансап

Томпсонның докторлық диссертациясы жаңа техникаларды енгізді және шамамен алпыс жыл бойы шешілмей келген шекті топтар теориясындағы мәселенің шешімін қамтыды: Фробен ядроларының нильпотенттігі. Бұл жетістік туралы «Нью-Йорк Таймс» газетінде хабарланды. Томпсон шекті қарапайым топтарды жіктеудегі прогрестің маңызды тұлғасы болды. 1963 жылы ол Уолтер Фейтпен бірлесіп барлық неабелдік шекті қарапайым топтардың жұп ретте екенін дәлелдеді («Жұп емес рет туралы мақала», Pacific Journal of Mathematics журналының толық санына сыйды). Бұл еңбегі 1965 жылы Америка математикалық қоғамының алгебра саласындағы Коул сыйлығымен марапатталды. Оның N-топтарына арналған мақалалары әрбір өзгеше шешімді кіші топтың нормализаторы шешімді болатын барлық шекті қарапайым топтарды жіктеді. Бұл, қосымша нәтиже ретінде, барлық ең кішкентай шекті қарапайым топтарды (әрбір дұрыс емес кіші топтың шешімді қарапайым топтарды) жіктеуді де қамтиды. Бұл жұмыс шекті қарапайым топтарды жіктеудегі кейінгі дамуларға әсер етті және 1970 жылы Рихард Брауэр Томпсонның Филдс медаліне берген цитатында осы жұмыстарға сілтеме жасады (Математиктердің халықаралық конгресінің материалдары, Ницца, Франция, 1970). Томпсон тобы Th – 26 спорадикалық шекті қарапайым топтардың бірі. Томпсон кері Галуа мәселесіне де маңызды үлес қосты. Ол шекті топтың Галуа тобы болуының шартын анықтады, бұл, әсіресе, монстр қарапайым тобының Галуа тобы екенін көрсетеді.

Марапаттар

1971 жылы Томпсон АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1982 жылы ол Лондон математикалық қоғамының Аға Бервик сыйлығымен марапатталды, ал 1988 жылы Оксфорд университетінен ғылым докторының құрметті дәрежесін алды. 2000 жылы Томпсон АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталды. Ол Корольдік қоғамның мүшесі және 1985 жылы оның Сильвестр медалімен марапатталды. Ол Норвегия ғылым және әдебиет академиясының мүшесі болып табылады.