Кіріспе

Контейнерді жабу үшін қолданылатын конустық тығын.

Тосқауыл, тығын немесе корк – бұл бөтелке, түтік немесе шелек сияқты контейнерді жабуға арналған цилиндрлік немесе конустық жабу.

Сипаттама

Құйма немесе бөтелке қақпағынан айырмашылығы, олар контейнердің ішкі көлемін өзгертусіз сыртынан жабады, құйма контейнерге ішінара немесе толықтай салынып, тығын ретінде қызмет етеді. Құйма – "барабан немесе бөшкедегі тесікті жабуға арналған тығын немесе жабын" деп анықталады. Стальной барабанды жабу үшін қолданылса, "тығын" деп аталады. Шыны тығын көбінесе "тегіс шыны қосылысы" (немесе "қосылыстың конустық бөлігі") деп аталады, ал ағаш тығын жай ғана "тығын" деп аталады. Шарап бөтелкелеріне қолданылатын тығындар, олар қандай материалдан жасалған болса да, "тығын" деп аталады. Күнделікті өмірде кездесетін тығынның мысалы – шарап бөтелкесінің тығыны. Егер бөшкедегі тесіктерді жабу үшін қолданылса, тығын "құйма" деп аталады. Басқа құймалар, әсіресе химиялық бөшкелерде қолданылатындар, металдан жасалуы және бұрандалы қосылыс арқылы бекітілуі мүмкін.

Жерленген шыны буыны

Жерленген шыны қосылыстар (немесе жерленген шыны тығындар) зертханалық шыны ыдыстарда, бастысы, олардың химиялық реакцияға түспеу қасиетіне байланысты жиі қолданылады. Зертханаларда қолданылатын кейбір тығындарда шыны немесе резеңке түтіктерді салуға арналған тесіктер болады. Мұндай тесіктер көбінесе реакция колбада немесе сынақ түтігінде жүргізілгенде, оның қосалқы өнімдерін немесе нәтижесін жинау қажет болғанда пайдаланылады. Мысалы, егер суды сынақ түтігінде қайнатып, оның буын жинағыңыз келсе, онда тесігі бар тығынмен сынақ түтігін жаба аласыз. Түтік тесікке салынып, қыздырылғанда су буы тесіктен жоғары көтеріліп, түтік арқылы өтіп, таңдалған жинау камерасына жетеді. Тығын мен түтік дұрыс орнатылса, су буы ауаға тарамайды, себебі бұл құрылым герметикалық болады.

Резеңкеден жасалған шұңқырлар

Химияда қатты резеңкеден жасалған тығындар коррозияға ұшырамайтын газдармен жұмыс істелетін кішкентай тәжірибелік құрылғыларда жиі қолданылады. Кейбір химиялық тығындар бір немесе бірнеше тесігі болуы мүмкін, сонда шыны түтік немесе зертханалық воронка тығын арқылы ыдысқа немесе басқа құралға салынуы мүмкін. Резеңке тығын колбаны жабу үшін қолданылуы мүмкін, себебі пайдаланушы колбаны шайқап араластыруды немесе ішіндегі заттардың сыртқа шығуына жол бермеуді қажет етуі мүмкін. Барлық жағдайларда тығын тәжірибелік ортаны герметикалық жауып, сұйықтар мен газдардың шығуына (немесе кіруіне) мүмкіндік бермейді. Температура, механикалық беріктік немесе еріткіштерге төзімділік талаптары жоғарырақ болатын жағдайларда, стандартталған шыны тығындар мен жалғауыштар артықшылыққа ие. Гутта-перчадан жасалған бөтелке тығындары – химиялық тұрақтылығы жоғары және термопластикалық қасиеттері бар табиғи резеңке, Gutta Percha компаниясының алғашқы өнімі болды, бұл компания су асты телеграф кабельдерін жасауымен көбірек танымал.