Кіріспе
Шараптың ақаулары көбінесе тосқауылдан трихлоранизолдың (TCA) болуымен байланысты. Тосқауылдың бұзылуы – 2,4,6 трихлоранизолдың (TCA) болуынан туындайтын шараптың жағымсыз иіс пен дәмге ие болуы, бұл химиялық қосылыс ең күшті жағымсыз дәмдердің бірі болып табылады және «табиғи түрде тамақ/сусындарда, әсіресе шараптарда пайда болатын» және осы өнімдердің сапасын айтарлықтай төмендететін зат. Тосқауылдың бұзылуы – шарап бөтелкесінде кездесетін жағымсыз иіс немесе дәмдердің жиынтығы, әсіресе бөтелкеге құйылғаннан, ескіргеннен және ашылғаннан кейін ғана анықталатын бұзылу. Қазіргі зерттеулер басқа факторлар да бұзылуға себеп болуы мүмкін екенін көрсеткенімен, оның ішінде ағаш бөшкелер, сақтау жағдайлары және тосқауылдар мен шарапты тасымалдау, тосқауыл әдетте жауапты деп есептеледі, ал ашылғанда бұзылған шарап «тосқауылды» немесе «корки» деп аталады. Тосқауылдың бұзылуы шараптың бағасы мен сапасына қарамастан әсер етеді. Тосқауылдың бұзылуының басты себебі – шарапта 2,4,6 трихлоранизол (TCA) немесе 2,4,6 триброманизол (TBA) химиялық қосылыстарының болуы, олар көп жағдайда тосқауылдан өтеді, бірақ тосқауыл арқылы да өтуі мүмкін. TCA табиғи түрде кездеспейді; ол кейбір саңырауқұлақтар хлорланған фенол қосылыстарымен өңделгенде пайда болады, бұл ағаш өңдеуде қолданылатын микробқа қарсы заттардың түрлері. Осы қосылыстар класы тосқауылдарда кездесетін көңкектерге байланысты мәселеге жауапты басты фактор; осы қосылыстың өте аз мөлшері, нанограммдармен өлшенгенде, осы ақауға себеп болуы мүмкін. TCA бар тосқауыл шарабының ерекше иісі бар, ол көне газетке, ылғал итке, ылғал матаға немесе ылғал жертөлеге ұқсас сипатталады; тосқауыл шарабының көбісінде шараптың табиғи хош иісі айтарлықтай төмендейді, ал өте бұзылған шарап зиянсыз болса да, дәмсіз болады. Адамның TCA-ны анықтау шегі триллионнан бір бөлікпен өлшенеді, бірақ бұл адамның сезімталдығына байланысты бірнеше есе өзгеруі мүмкін, сонымен қатар иіс сезу жүйесінің TCA-ға өте жылдам бейімделуі анықтау шегін қиындатады, сондықтан иіс әрбір келесі иіс алуда аз байқалады.
Cork taint is a broad term referring to an off odor and off flavor wine fault arising from the presence of 2,4,6 trichloroanisole (TCA), a chemical compound that represents one of the strongest off flavors, and one "generated naturally in foods/beverages", in particular wines, that considerably reduces the quality of these products. Cork taint is characterized by a set of undesirable smells or tastes found in a bottle of wine, especially spoilage that can only be detected after bottling, aging and opening. Though modern studies have shown that other factors can also be responsible for taint—including wooden barrels, storage conditions and the transport of corks and wine—the cork stopper is normally considered to be responsible, and a wine found to be tainted on opening is said to be corked or "corky". Cork taint can affect wines irrespective of price and quality level. The chief cause of cork taint is the presence of the chemical compounds 2,4,6 trichloroanisole (TCA) or 2,4,6 tribromoanisole (TBA) in the wine, which in many cases will have been transferred from the cork, but which also can have been transferred through the cork rather than from it. TCA is a compound which does not occur naturally; It is created when some fungi are treated with chlorinated phenolic compounds, which are types of antimicrobial agents used in the processing of wood. This class of compounds is a chief factor responsible for the problem associated with mold liable to be found in corks; very small amounts of this compound, on the order of nanograms, can be responsible for this defect. Corked wine containing TCA has a characteristic odor, variously described as resembling a moldy newspaper, wet dog, damp cloth, or damp basement; in almost all cases of corked wine, the wine's native aromas are reduced significantly, and a very tainted wine is quite unpalatable, although harmless. While the human threshold for detecting TCA is measured in the single digit parts per trillion, this can vary by several orders of magnitude depending on an individual's sensitivity, where the detection limit is also complicated by the olfactory system's particularly quick habituation to TCA, making the smell less obvious on each subsequent sniff.
Алдын ала
ТҚА-ның негізгі химиялық алғы құралы – TCP (2,4,6 трихлорфенол), ол өнеркәсіптік тазалауға қолданылатын еріткіш. Бактериялар TCP-ні заласыздандыра алады, атап айтқанда Pseudomonas және Stenotrophomonas, бірақ екі штамм да бір-бірісіз TCP-ні заласыздандыра алмайды. Хлорлы фенолдар гипохлор қышқылы (HOCl, хлордың белсенді формаларының бірі) немесе хлор радикалдары ағашпен (қайта өңделмеген, мысалы, бөшкелер немесе паллеттер) жанасқанда химиялық түрде пайда болуы мүмкін. Шарап өнеркәсібінде хлор немесе басқа галоген негізді дезинфекциялау заттарын қолдану пероксид немесе пероксиуксус қышқылы препараттарының пайдасына қадам-қадаммен тоқтатылуда. Хлор диоксидінің осы хлорофенолдарды спонтанды түрде өндіретіні дәлелденбеген. Хлор диоксиді шарап өнеркәсібінде салыстырмалы түрде жаңа қолданылатын зат, себебі оның айқын артықшылықтары бар және ТҚА түзілу мүмкіндігіне ешқандай дәлел табылған жоқ.
Өндіріс
Пробкадан ТСА өндірілуі немесе оның қандай да бір жолмен шарапқа өтуі күрделі процесс, бірақ көбінесе табиғи түрде ауада таралатын саңырауқұлақтар хлорфенол қосылыстарымен қарымдасқанда, оларды хлорланған анизол туындыларына айналдырады. Пробка ағаштарының сіңіретін хлорфенолдары – көптеген пестицидтер мен ағаш сақтағыштарында кездесетін өнеркәсіптік ластаушы заттар, бұл қазіргі заманда пробканың бұзылу жиілігінің артуына себеп болуы мүмкін. Хлорфенолдар сонымен қатар пробкаларды зарарсыздандыру үшін қолданылатын хлорлы ағарту процесінің нәтижесі болуы мүмкін (қазір бұл әдіс қолданылмайды); осының нәтижесінде пероксидті ағарту сияқты әдістерді пайдалану көбейді. ТСА және ТБА пробканың бұзылуының басым көпшілігіне жауап береді, бірақ пробканың әртүрлі түрлеріне себеп болатын басқа да сирек кездесетін және аз белгілі қосылыстар бар, олар: гуаякол, геосмин, 2 метилизоборнеол (MIB), октен-3-ол және октен-3-он, әрқайсысының өзіндік иісі бар, бірақ барлығы шарапта жағымсыз саналады.
Болжалған орын алуы және өнеркәсіптің реакциясы
APCOR корк индустриясы тобы 0,7–1,2% ластану деңгейін көрсететін зерттеуді келтіреді. 2005 жылы Калифорния штатының Напа қаласындағы Wine Spectator зағип дәм тату орталығында 2800 бөтелкеден жасалған зерттеуде бөтелкелердің 7% ластанған екені анықталды. 2013 жылы Корк сапасы жөніндегі кеңес 25 мыңнан астам тест жүргізді. Нәтижелер, сегіз жыл бұрынғы деректермен салыстырғанда, ТСА деңгейінің шамамен 81 пайызға төмендегенін көрсетті. Соңғы тестте табиғи корк тосқауыштардың 90 пайызы 1,0 п.п.т-ден төмен мән көрсетті, ал тек 7 пайызы 1,0–2,0 п.п.т. көрсетті. Корк және шарап жасау әдістемесін жақсарту ластануды азайтуға бағытталған, бірақ корк ластануына қатысты бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарияланымдар шарап жасау қауымдастығында дау тудырды, бір жағынан дәстүрлі корк өсірушілер, екінші жағынан жаңа синтетикалық тығындар мен бұрандалы қақпақтар өндірушілер. Дегенмен, бұрандалы қақпақтар мен синтетикалық тығындар басқа бір иіс бұзушылыққа бейім: сульфидтану. Бұл, сульфит консерванттары бар шараптардан шығатын күкірт иісін күшейтуге жеткілікті оттегінің жетіспеуінен туындауы мүмкін, бірақ бұл шараптарда сульфит негізіндегі консерванттардың артық/теңгерімсіз мөлшері болуы да ғажап емес.
Жүйелік ТСА
Жүйелік ТСА ластануы, TCA тосқауыл арқылы емес, басқа жолдармен шарап зауытына енген кезде пайда болады және бірнеше бөтелкеге ғана емес, бүкіл шарап өндірісіне әсер ете алады. Бұл шарап бөшкелері, дренаждық құбырлар, шарап погребіндегі ағаш арқалықтар немесе резеңке шлангтар TCA-мен ластанған кезде орын алады.