Кіріспе

Көмірқышқыл газының көп мөлшері бар шарап.

Шаңдаулы шарап – құрамында көп мөлшерде көмірқышқыл газы бар, сондықтан ол көпіршікті болады. Бұл шарапты шампан деп атау жиі кездеседі, бірақ Еуропалық Одақ елдері бұл атауды Францияның Шампан аймағында ғана өндірілген өнімдерге заңды түрде резервтейді. Шаңдаулы шарап көбінесе ақ немесе розе түсті болады, бірақ итальяндық Брачетто, Бонарда және Ламбруско сияқты қызыл шараптардың да мысалдары бар, сондай-ақ Австралияның Шараз шарабы да бар. Шаңдаулы шараптың тәттілігі өте құрғақ брут стильдерінен бастап тәттірек «ду» түрлеріне (француз тілінде «қатты» және «жұмсақ» деген мағынаны білдіреді) дейін өзгеруі мүмкін. Бұл шараптардың көпіршікті болу қасиеті көмірқышқыл газының мөлшеріне байланысты және табиғи ашытудың нәтижесі болуы мүмкін, атап айтқанда, дәстүрлі әдіспен бөтелкеде немесе қысымға төтеп беруге арналған үлкен резервуарда (Шармат процесіндегідей) немесе кейбір арзан шаңдаулы шараптарда көмірқышқыл газын тікелей енгізу арқылы пайда болады. Еуропалық Одақ елдерінде «шампан» сөзі заң бойынша Францияның Шампан аймағынан шыққан шарапқа ғана қолданылады. Француз тіліндегі «Mousseux» және «Crémant» терминдері Шампан аймағында жасалмаған шараптарды білдіреді, мысалы, Оңтүстік Францияда өндірілетін Blanquette de Limoux. Шаңдаулы шараптар бүкіл әлемде өндіріледі және көбінесе жергілікті атауымен немесе айманымен белгіленеді, мысалы, Италиядан Prosecco, Franciacorta, Trento DOC, Oltrepò Pavese Metodo Classico және Asti (италиялық шаңдаулы шарапқа арналған жалпы термин – spumante), Португалиядан Espumante, Испаниядан Cava және Оңтүстік Африкадан Cap Classique. Орталық және Шығыс Еуропада шаңдаулы шараптар 19 ғасырдың басынан бері өндіріліп келеді. «Шампан» аймағында бұл шараптың танымалдылығы ғасыр соңында арта түсті, осы кезде Жозеф Тёрли Франция әдістерін үйреніп, Венгрияда өндіріс бастады (ол Реймсте шәкірт болған). Törley қазіргі таңда Еуропадағы ең ірі шаңдаулы шарап өндірушілерінің біріне айналды. Америка Құрама Штаттары бүгінде шаңдаулы шараптың маңызды өндірушісі болып табылады, онда көптеген штаттарда өндіріс орындары бар. Соңғы кезде Ұлыбритания шарапшылары ұзақ үзілістен кейін шаңдаулы шарап өндіруді қайта бастады.

Тарих

Шараптың көпіршік пайда болуы тарих бойы байқалған және ежелгі грек және рим жазушылары да оны атап өткен, бірақ осы құпия көпіршіктердің пайда болу себебі түсініксіз болды. Уақыт өте келе, оны ай фазаларымен, сондай-ақ жақсы және жаман рухтармен байланыстырды. Шампан аймағындағы тыныш шараптың аздап жылтылдауы орта ғасырларда байқалды, бірақ бұл шараптың кемшілігі саналды және алғашқы Шампан шарап жасау кезеңінде одан бас тартты, бірақ Limoux сияқты басқа тарихи шарап өндіру аймақтары үшін мақтан тұтатын нәрсе болды. Dom Pérignon бастапқыда Hautvillers аббаттығындағы басшыларынан көпіршіктерді жоюды тапсырды, өйткені бөтелкелердегі қысым олардың көпшілігінің жертөледе жарылуына себеп болды. Кейіннен, 18 ғасырдың басында шарап өндірісі артып, шарап қоймаларындағы жұмысшылар өздігінен жарылатын бөтелкелерден зардап шекпеу үшін бейсболшылардың маскасына ұқсас ауыр темір маска киюге мәжбүр болды. Бір бөтелкенің жарылуы тізбекті реакцияны тудыруы мүмкін, сондықтан жертөлелердегі бөтелкелердің 20-90% тұрақсыздықтан зардап шекті. Сол кездегі белгісіз ашыту және көміртегі газының құпия жағдайы кейбір сыншыларды осы көпіршікті өнімді "Ібіліс шарабы" деп атауға итерді. Британдықтар шампан шараптарының жылтылдауын алғашқылардың бірі болып байқады және оның неге көпіршіктер тудыратынын түсінуге тырысты. Шарап көбінесе Англияға ағаш шарап шелектерінде тасымалданды, онда сауда үйлері шарапты сату үшін бөтелкеге құятын. 17 ғасырда ағылшын шыны өндірісі көмірмен қыздырылатын пештерді пайдаланып, француз шынысына қарағанда мықтырақ және берік шыны бөтелкелерді өндірді. Ағылшындар сонымен қатар римдіктердің қолданған, бірақ Батыс Рим империясы құлағаннан кейін ғасырлар бойы ұмытылған тығындарды қайтадан пайдаланды. Шампан аймағының суық қыстарында температура мұздай болып төмендеп, ашыту процесі уақытынан бұрын тоқтатылып, қант пен ұйқыдағы ашытқы қалдыратын. Шарап Англияға жеткізіліп, бөтелкеге құйылғанда, ауа райы жылыған кезде ашыту процесі қайта басталып, тығынмен жабылған шарап көмірқышқыл газынан қысымды жинақтай бастады. Шарап ашылғанда, ол көпіршіктерге толы болды. 1662 жылы ағылшын ғалымы Кристофер Меррет шараптағы қанттың оны қалай жылтыратып, көпіршіктер тудыратынын және шарапты бөтелкеге құюдан бұрын қант қосып, кез келген шарапты жылтыратуға болатынын түсіндірген мақала жариялады. Бұл шараптың көпіршіктену процесін түсінудің алғашқы белгілі мысалы және тіпті британдық саудагерлер француз шампандықтары әдейі жасамай тұрып "көпіршікті шампан" өндіргенін көрсетеді.

Өндіріс

Көпіршікті шарап жасаудың жүзім өсіру және шарап жасау тәсілдері, айқын ерекшеліктермен бірге, тыныш шараптарды өндіруге көп ұқсастықтары бар. Жүзімдікте жүзім қышқылдығы жоғары болғанда ерте жиналады. Австралия сияқты аймақтарда шарапшылар жүзімді 17-20° брикс (ерітіндідегі қант мөлшері) деңгейінде жинауға тырысады. Тыныш шарап өндірісінен айырмасы, жоғары қант деңгейі қолайлы емес, көпіршікті шарап өндіруге арналған жүзімнің өнімділігі жоғары болуы мүмкін. Таниндер мен басқа да фенолды қосылыстардан сақтану үшін шаралар қолданылады, сондықтан көптеген премиум өндірушілер механикалық жинаудың тәуекеліне бармай, қолмен жинауды таңдайды, себебі бұл жидектердің жарылуына және қабық пен шырын арасында мацерация процесін жеделдетуіне әкелуі мүмкін. Жүзімді жылдам қысу үшін қыспақхана көбінесе жүзімдікке жақын орналасқан. Пино Нуар сияқты қызыл шарап жүзімдері ақ көпіршікті шараптарды өндіруде қолданылуы мүмкін, өйткені олардың шырыны бастапқыда мөлдір болады және кейін жүзім қабығындағы түсті пигменттердің әсерінен қызыл түске боялады. Розе көпіршікті шараптар мен кейбір Блан де Нуар (қара жүзімнен жасалған ақ шарап) өндірісінде терімен біршама байланыс қажет болса да, көпіршікті шарап өндірушілер көбінесе терімен байланысты шектеу үшін қатаң сақтық шараларын қолданады. Шараптың көбіктілігі немесе "муссы", сондай-ақ көпіршіктердің орташа мөлшері мен тұтқырлығы шараптың сапасына және қолданылатын шыны түріне байланысты өзгеруі мүмкін. Шарап сарапшысы Том Стивенсон бұл санды 250 миллионға тең деп есептейді.

Кава

Кава – испандық шараптың бір түрі (көбінесе Каталонияда, сондай-ақ Валенсия, Ла-Риоха, Арагон, Экстремадура сияқты басқа да аймақтарда), ақ немесе қызыл шарап, негізінен Каталонияның Альто-Пенедес аймағында, Барселонадан оңтүстік-батысқа қарай 40 км жерде, шампан әдісімен, бірақ шампан жасау үшін қолданылатын жүзімдерден өзгеше жүзім сорттарымен өндіріледі. Кава – грек термині, ол «жоғары сапалы» дастархан шарабы немесе шарап погребін білдіреді, ал латын сөзі «cava» ағылшын тілінде «үңгір» деген мағынаны білдіреді. Кава өндірісінің бастапқы кезеңдерінде үңгірлер шарапты сақтау немесе ескірту үшін пайдаланылған. Бүгінде кава каталондық және испандық отбасылық дәстүрлермен байланысты, оны түрлі мерекелерде (крещение, тойлар, банкеттер, кешкі ас және кештер) жиі ішеді. Кава шарабын 1872 жылы Жозеп Равентос жасаған. Пенедестің жүзімдіктері филлоксера жұқпасынан зардап шекті, және қызыл жүзімдердің орнына көптеген ақ жүзімдер өсірілетін жүзімдіктер отырғызылды. Шампан аймағының табысын көргеннен кейін, Равентос аймақтың дамуына себеп болған құрғақ шарап жасауға шешім қабылдады. Бұрын бұл шарапқа испанша шампан (ЕО заңнамасы бойынша қазір рұқсат етілмейді) немесе сөйлеу тілінде «шампанья» деп аталатын. Кава шараптың құрғақтығының әртүрлі деңгейлерінде өндіріледі: brut nature, brut (extra dry), seco (құрғақ), semiseco (жартылай құрғақ) және dulce (тәтті). Испанияның шығу тегі туралы заңдарына сәйкес, кава алты шарап аймағында өндірілуі мүмкін және дәстүрлі әдіспен, екінші ашытуды қолдана отырып жасалуы керек, сонымен қатар Макабеу, Пареллада, Харело, Шардоне, Пино Нуар және Субират жүзімдерінің іріктемесі қолданылады. Шардоне шампанның дәстүрлі жүзімі болғанымен, 1980 жылдарға дейін кава өндірісінде қолданылмаған. Италияда ішімдік шараптар кеңінен өндіріледі, бірақ әлемдік нарықта ең көп таралған итальяндық ішімдік шараптар – Венетодан Просекко, Ломбардиядан Франчакорта, Пьемонттан Асти және Эмилиядан Ламбруско. Тренто DOC да танымал. Франчакорта шараптары дәстүрлі әдіспен жасалса да, көптеген итальяндық ішімдік шараптар, әсіресе Асти және Просекко, Шарма әдісімен жасалады. Асти – Асти провинциясындағы Москато жүзімінен жасалған сәл тәтті шарап. Шараптың алкоголь құрамы шамамен 8% және жаңа, жүзімдік дәмдерімен ерекшеленеді. Moscato d'Asti – Астидің аздап көпірген, frizzante стиліндегі нұсқасы; ол тәттірек және алкоголь құрамы одан да аз, әдетте шамамен 5,5%. Франчакорта аймағы Брешиядан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, және итальяндық ішімдік шарап өндірісінің ең үлкен бөлігі осы аймақта шоғырланған. Негізінен Шардоне және Пино Бланкодан жасалған, Franciacorta DOCG таңбасымен сатылатын шараптың құрамында Пино Нероның 15%-дан аспауы керек. Франчакорта шараптары 30 және 18 ай бойы шөпте сақталып, тозған шараптар болып табылады. Franciacorta Satèn, Blanc de blancs, 6 атмосфераның орнына 4,5 атмосфералық қысыммен жасалады, бұл жұмсақтықты күшейту үшін жасалған. v. f. q. p. r. d. (Vini frizzanti di qualità prodotti in regioni determinate): белгілі бір аймақтарда өндірілген сапалы көпірген шараптар осылай таңбаланады.

Сект

Сект – неміс тілінде көпіршікті шарапты білдіретін термин. Өндірілген секттің көп бөлігі (шамамен 95%) Шармат әдісімен, ал қалған премиум сект – дәстүрлі әдіспен жасалады. Инъекция әдісімен жасалған арзан көпіршікті шарапты сект деп атауға болмайды, оны «Schaumwein» (неміс тілінде «көбік шарап») деп атайды, ал жартылай көпіршікті шарап – «Perlwein». ЕО Сотының (Еуропалық Одақ Сотының) ережесіне сәйкес, «Sekt» және «Qualitätsschaumwein» (жақсы сапалы көпіршікті шарап) терминдері бірдей. Сапалы көпіршікті шараптардың сипаттамаларында кем дегенде 10% алкоголь және бөтелкедегі қысым сияқты нақты талаптар қарастырылады. PSR (белгілі бір аймақтарда өндірілген) сапалы көпіршікті шараптар үшін қосымша географиялық көрсеткіштер (жинақталған шараптар) және жүзімнің сипаттамалары (жүзімдік шараптар) рұқсат етіледі. «Сект» шараптарының 90 пайызы Италия, Испания және Франциядан импортталған шараптардан жасалады. «Deutscher Sekt» деп белгіленген сект тек неміс жүзімінен, ал «Sekt b.A.» (bestimmter Anbaugebiete, Qualitätswein b.A. сияқты) – Германиядағы 13 сапалы шарап аймақтарының бірінен алынған жүзімнен жасалады. Жоғары сапалы секттер көбінесе Рислинг, Пино блан, Пино гри және Пино нуар жүзімдерінен жасалады және олардың көп бөлігі экспортталмай, жергілікті тұтынуға бағытталған. Мұндай секттер көбінесе жүзімнің өскен ауылы мен жүзімдіктері көрсетілген жүзімдік жылға сәйкес келеді. Шағын партияларда өндірілетін премиум сект «Winzersekt» (шарапшының секты) деп аталады, себебі оны әдетте өз жүзімдіктері бар өндірушілер шығарады, ал ірі сект өндіруші компаниялар (Sektkellereien) өндірісі үшін жүзімді немесе негізгі шарапты көп көлемде сатып алады. Австрияда оған сәйкес термин – Hauersekt. Германияда шарап өндірісі 1826 жылы Georg Christian Kessler (1787–1842) Esslingen am Neckar қаласында G. C. Kessler & Co. компаниясын құрған кезде басталды. Ол бұрын 1807–1826 жылдары Veuve Clicquot шампан үйінде жұмыс істеген. 19 ғасырда неміс өндірушілері шараптарын атау үшін «Mousseux», «Sect» немесе «Champagne» (немесе Champagner) сөздерін қолданды, бірақ «Sekt» термині мен жазуы 1805 жылдан бастап (Weltsekttag қараңыз) және 18 ғасырдың соңынан бастап шарап саудагерлері, шарапшылар және энофилдерге арналған техникалық нұсқаулықтарда пайда бола бастады. 1919 жылғы Версаль келісімі Германияға осы атауды қолдануға тыйым салды, тіпті Еуропалық Одақ ережелері Шампан аймағынан тыс жерлерде оны қолдануға тыйым салғанға дейін. «Sekt» бастапқыда 1825 жылы Берлинде пайда болған, бірақ 1890 жылдары кеңінен қолданыс тапқан, шарапқа арналған бейресми неміс атауы болды. Германия ұзақ уақыт бойы «Sekt» атауын неміс тілі ресми тіл болып табылатын елдердің шараптары үшін ғана резервтеуге тырысты, бірақ 1975 жылы Еуропалық Сот осы ережелерді жойды. 1970 жылдардағы тағы бір заңдық шешім ірі өндірушілердің «Sekt» өндірісіне монополиясын жойып, шарап өндіру кооперативтері мен жеке шарапшыларға өздерінің шараптарын өндіруге және сатуға мүмкіндік берді. Осы екі шешімнің нәтижесінде «Sekt» атауын әртүрлі сапалы шараптарға қолдану мүмкін болды. «Sekt» әдетте тығынды қысымнан сақтап тұру үшін музеткамен (қауіпсіздік қақпағы) бірге келеді. Сондай-ақ, ол 2005 жылдан бері бір бөтелке үшін 1,02 еуроға тең шарап салығын да қамтиды. Бұл салықты 1902 жылы император Вильгельм II Императорлық теңіз флотын кеңейту үшін енгізді. Немістер де Қырымнан алынған де (көбінесе қызыл) сияқты кейбір ұқсас шетелдік шараптарды «Sekt» деп атайды. Австрияда «Sekt» көбінесе «Шампан» әдісімен Welschriesling және Grüner Veltliner жүзімдерінен жасалады, бұл шарапқа алтын түс береді. Жасыл қызыл шараптар Blaufränkisch жүзімінен жасалады. Австриядағы алғашқы көпіршікті шарап өндіруші Роберт Альвин Шлюмбергер 1846 жылы Vöslauer weißer Schaumwein (Vöslau ақ шарапы) деген атпен алғашқы шарапты ұсынды. Ол 1843 жылы Шлюмбергер сатып алған Бад-Вослаудағы жүзімдіктерде өсетін Blauer Portugieser жүзімінен жасалды және шампан шарабы бірден сәттілікке ие болды. Штутгартта туған Шлюмбергер 1842 жылы Венаға көшіп кетер алдында Шампан үйі Ruinart-та жұмыс істеген. Француздық рецепт бойынша «Sekt» өндірісін бастаған алғашқы мекеме 1825 жылы Пресбургте (Братислава) Иоганн Фишер мен Майкл Шёнбауэрдің қолында құрылды. Кейіннен Хьюберт отбасынан шыққан Хьюберттің есімімен Хьюберт J. E. деп аталатын компания 1877 жылы компанияны Иоганн Фишерден сатып алды және бүгінгі күнге дейін сект өндірісін жалғастыруда.

Пецге

Венгрияда көпірген шараптың аналогы – пезсгё. Венгрияда көпірген шарап өндірісінің бастауы 19 ғасырдың бірінші жартысына дейін барып жетеді. Көпірген шарап өндірушілердің алғашқы шарап заводтарын 1825 жылы Иоганн Фишер мен доктор Майкл Шёнбауэр Позони (қазіргі Братислава, Словакия) маңында (Орталық Еуропадағы алғашқысы) және 1835 жылы Эш эс Тарса құрды. Бірнеше онжылдықтан кейін негізгі өндірушілер Буда төбелеріне және Будафокқа көшіп, жаңа өндіріс орталығын құрды, ол қазірге дейін сақталған «Венгр шампаны» деп аталады. 19 ғасырдың соңында ең маңызды екі шарап заводы – 1882 жылы Реймстен Будафокқа көшіп келген Йозеф Тёрлей эс Тарса және 1886 жылы құрылған Луи эс Сезар Франсуа болды. Кеңес кезеңінен кейін Венгрияның шарап секторы қайта жанданды. Жаңа және ескі шарап заводтары ұмытылған тамырларын іздеп жүр. Венгрияның көптеген көпірген шараптары шармат және трансвазе әдістерімен, ал шамалы, бірақ тұрақты өсіп келе жатқан бөлігі дәстүрлі, шампан әдісімен жасалады. Өндірісте қолданылатын жүзім сорттары халықаралық сорттар, мысалы, Шардоне, Пино Нуар, Рислинг, Мускат Оттонель, Мускат Люнель немесе Олацризлинг, Кекфранкос, Фурминт, Киралилеанка, Харслевел, Кекниел және Юхфарк сияқты жергілікті сорттар болуы мүмкін.

Советское Шампанское қаласы

Кеңес Одағында көпіршікті шарап "Совет Шампаны" немесе "Советское Шампанское" деген атпен өндірілді. Осы сорттың көп бөлігі тәтті болып келді. Бұл атау бұрынғы Кеңес Одағы құрамына кірген Грузия, Армения, Беларусь, Молдова, Ресей және Украина сияқты бірнеше елде өндірілген көпіршікті шараптарға да қолданыла берді. Аталған есімнің қалыптасу себебі, "Советское Шампанское" Кеңес заманында салтанатты өнімдердің бірі саналғандығында. Көбінесе атаулар нақты елдерге бейімделіп өзгертілді, мысалы, "Грузин Шампаны". Бүгінде "Советское Шампанское" құрғақ немесе жартылай құрғақ стильде шығарылуы жиі кездеседі. Бұл өнімдер халықаралық деңгейде танымал, сондықтан Еуропа нарықтарында ресейлік құрғақ және жартылай құрғақ түрлерін, ал АҚШ-та молдавандық мускат жүзімінен жасалған жартылай тәтті шарапты тұрақты түрде табуға болады.

Румыниялық шарап

Румынияда көбінесе көпірген шарап Панчуда жасалады. Азугада да дәл осындай дәстүрлі әдіс қолданылады, ондағы таулық климат ақ және қызыл көпірген шараптардың екінші ферментациясы үшін жер үстіне орналасқан, табиғи салқындатылатын шарап погребтеріне өте қолайлы. Қолданылатын жүзім (әрине, бұл климатта өспейді) – Шардоне және Шардоне мен Румынияның «Fetească Regală» деп аталатын қоспасы. «Rhein Azuga Cellars», қазір «Domeniile Alexandrion Rhein 1892» компаниясына тиесілі, 1892 жылы құрылған және әлі күнге дейін сол дәуірдегі бірдей әдістерді, тіпті құралдарды қолданады. 2006 жылы олар 1920-1947 жылдар аралығында осы құрметке ие болғаннан кейін, Румыния Корольдік үйінің ресми жеткізушісі атағын қайта алды. Олардың «Rhein Extra» шарабы әлі де сол ғимаратта шығарылады және 1922 жылғы қазан айында Альба-Юлияда король Фердинанд I-нің таққа отыру салтанатында ұсынылды. Көпірген шарапты өндіретін тағы бір белгілі компания – «Carastelec»; олардың тауарлық белгісі «Carassia» деп аталады, олар дәстүрлі әдісті қолданады және «Blanc de Blanc Classic Brut», «Rose Classic Brut» (Шардоне, Пино Нуар және Мюньеден), «Classic Brut» (Шардоне, Пино Нуар және Мюньеден) және «Carassia Vintage 773 Brut» шараптарын шығарады. Олардың барлық шараптары көптеген медальдармен марапатталды.

Ағылшын шараптары

Англияда өсірілген жүзімнен бөтелкеде ашытылған көпіршікті шараптарды коммерциялық өндіру 1960 жылдары басталды, бірақ Ұлыбританияда импортталған жүзімнен жасалған көпіршікті шараптардың тарихы одан да ұзақ. 1980 жылдары кейбір ағылшын шарапшылары Шампан шараптарында қолданылатын жүзім сорттарын – Шардонне, Пино ноар және Пино Мюннер – өсіре бастады, ал келесі онжылдықтарда осы сорттардан жасалған ағылшын көпіршікті шараптарының қолжетімділігі артты. Бүгінде Англияда 100-ден астам жүзімдік бар, олар көпіршікті шарап өндіреді, олардың ішіндегі ең ірілері – Найтимбер, Риджвью және Чапел Даун. 2010 жылы Шардонне және Пино ноар ағылшын жүзімдіктерінде ең көп отырғызылған екі жүзім сорты болды. Пино Мюннермен бірге осы үш сорттың отырғызылған жүзімдердің шамамен 40%-ын құрауы, ағылшын көпіршікті шараптарына қызығушылықтың айтарлықтай өскенін көрсетеді. Басқа сорттар: Auxerrois, Seyval blanc, Müller Thurgau, Reichensteiner және Bacchus. Аталған мәліметтерге сүйенсек, ағылшын шараптарының барлық түрлерінен жылына шамамен 2 миллион бөтелке өнім алынады.

Украинадағы шарап

Украинада көбінесе елдің оңтүстігінде, әсіресе Бессарабия, Причерноморск және Қырымда көпірлі шарап (ігристе вино, ihryste vyno) өндіріледі. Бұл аймақтар 46-шы солтүстік параллельге жақын орналасқан, дәл Франциядағы Шампань сияқты, бұл ең жоғары сапалы шарап өндіруге мүмкіндік береді. Транскарпатия да Украинадағы маңызды шарап өсіру аймағы болып табылады. Украинадағы жүзімнің сорттық алуандығы халықаралық және жергілікті сорттармен ұсынылған. Ең танымал жергілікті сорт – Шабо жерінде өсірілетін Телти Курук. Ең көп егілген таңдаулы сорттар – Одеский Чорный (Алибернет) және Сухолиманский Билый, ал Саперави, Алиготе, Ркацители, Каберне Совиньон, Шардоне және Рислинг – ең танымал халықаралық сорттар. Украинадағы ең танымал көпірлі шарап өндірушілерінің бірі – Artwinery, ол Шығыс Еуропада дәстүрлі (Шампан) әдісімен жасалған көпірлі шараптардың ең ірі өндірушісі. Украинаның тағы бір танымал шарап зауыты – Shabo, оның жерінің жанында 1,4 гектар аумақты алып жатқан және өндірістің барлық кезеңдерінде сапаны қамтамасыз ететін көпірлі шарап үйі бар.

Америка шараптары

АҚШ-та өндірілетін көпіршікті шараптар méthode traditionnelle және charmat әдістерімен де жасалуы мүмкін. Андре сияқты төмен бағалы шараптар көбінесе соңғы әдісті қолданады, ал премиум класты шараптар бірінші әдісті пайдаланады. Калифорнияда сапалы көпіршікті шарап өндіру тарихы Сонома округіндегі Орыс өзені аңғарына дейін жетеді, онда 1892 жылы Корбель ағайындылары (1852 жылы Богемиядан эмиграциялаған) шарап өндіруді бастады. Алғашқы шараптар Рислинг, Мускатель, Траминер және Шасселас жүзімдерінен жасалды. Шетелдік әсердің көмегімен, Калифорния шараптарының жалпы сапасы Шардоне, Пино Нуар, Пино Менье және Пино Блан сияқты дәстүрлі көпіршікті шарап жүзімдері өндіріске енгізілгеннен кейін жақсарды. АҚШ-тың AVA талаптары мен шарап заңдары шараптың қант мөлшерін және тәттілігін реттемейді, бірақ көптеген өндірушілер еуропалық стандарттарды ұстанады, мысалы, Brut шарабында 1,5%-дан кем қант, ал Doux шарабында 5%-дан жоғары қант болады. Калифорнияда шарап өндірісі өскен сайын, Шампан аймағының ең танымал шампан үйлерінен шетелдік инвестициялар келіп, аймақта шарап заводтарын құрды. Оларға Moët et Chandon-ның Domaine Chandon, Louis Roederer-дің Roederer Estate және Taittinger-дің Domaine Carneros кіреді. Көптеген американдық премиум шарап өндірушілері дәстүрлі өндіріс әдістерін қолданса да, олардың шарап жасау техникаларында шараптың дәміне елеулі әсер ететін айқын айырмашылықтар бар. Шампанда куве ассамблясында 30-дан кем емес, кейде 60-қа дейін шараптар болады, олар 4-6 жылдық әртүрлі өрістерден алынған жүзімдерден жасалады. Калифорнияда кувелер әдетте 1-2 жылдық өрістерден алынған шамамен 20 шараптан тұрады. Премиум шампан шығарылу алдында 7 жыл немесе одан да көп уақытқа дейін ескіруі мүмкін. АҚШ-та ең төменгі талаптар жоқ, ал ескіру мерзімі 8 айдан 6 жылға дейін өзгеруі мүмкін. Калифорниялық көпіршікті шараптардың тағы бір ерекшелігі – Калифорнияның қолайлы климаты, ол жыл сайын өнімді өндіруге мүмкіндік береді. Нью-Йорк штатындағы Фингер-Лейкс шарап өнеркәсібінің өсуі және аймақтың Рислинг шараптарының табысы осы әдіспен (méthode champenoise) көпіршікті шарап өндіретін өндірушілердің санының артуына әкелді, олар негізгі немесе 100% Рислингтен жасалған. Фингер-Лейкс өндірушілері, мысалы, Glenora және Casa Larga, дәстүрлі Шардоне және Пино Нуар сияқты басқа жүзімдерден де méthode champenoise көпіршікті шараптарын өндіреді.

Канада

Канаданың көпіршікті шарап өндірушілері Оңтүстік Онтарио, Британдық Колумбия, Квебек және Нова-Шотияда орналасқан, онда өсіру жағдайлары Францияның Шампан, Прованс және Лангедок аймақтарына ұқсас. Атап айтқанда, Онтарионың апелляциялары құрғақ көпіршікті шараптардың мықты өндірушілері болып қалыптасуда, себебі олардың салқын климаттық жағдайлары тамаша, дәмді және тым көп пісіп кетпеген жүзім өндіруге өте ыңғайлы. Канадалық көпіршікті шараптар дәстүрлі түрде ішкі нарыққа бағытталған, бірақ соңғы кезде халықаралық деңгейде де танымал бола бастады. 2011 жылы L'Acadie Vineyards Францияда өткен халықаралық шарап байқауында күміс медаль жеңіп алды, ал 2012 жылы Benjamin Bridge шарапханасының 2004 жылғы Brut Reserve шарабы, танымал сыншылардың қатысуымен өткен дөңгелек үстелде Louis Roederer 2004 Cristal (шарап) шампанынан жоғары бағаланды, бұл елдің шарап индустриясына назар аударды. Онтариода көпіршікті шараптарымен танымал шарапханалардың қатарында Henry of Pelham Winery, Jackson Triggs және Inniskillin бар. Онтарио, әсіресе Ниагара түбегі, Канададағы ең ірі шарап өсіру аймағы болып табылады. Ниагара түбегіндегі шамамен 26 шарап зауыты көпіршікті шарап өндіреді, олардың жылдық өндірісі шамамен 55,000 жәшік (500,000 литр) құрайды. Көпіршікті шараптың басым бөлігі дәстүрлі әдіспен (65%) өндіріледі, ал қалған бөлігі Шарма әдісімен (35%) өндіріледі. Онтариодағы көпіршікті мұз шарабын алғаш рет канадалық шарап жазушысы Конрад Эжбич Торонтодағы үйінің жертөлесінде жасаған. Онтариоға тән және әдетте Icewine Dosage деп аталатын бұл шарап, дәстүрлі әдіспен жасалған құрғақ көпіршікті шарапқа Icewine дозасын қосу арқылы өндіріледі, ол аздап құрғақ, Icewine есімді дәммен ерекшеленеді. Тайсон Стелзердің айтуынша, "Тасмания Австралияның көпіршікті шарап астанасы ретінде сенімді түрде өз орнын сақтап тұр", онда дәстүрлі жүзім сорттары мен екінші ферментация әдісі қолданылады. Көпіршікті шараптың көп бөлігі Шардоне, Пино Нуар және мүмкін Пино Мюньеден жасалса, Австралияның ерекшелігі – Шираз жүзімінен жасалған қызыл көпіршікті Шираз шарабы. Көптеген Шираз шараптары дәстүрлі түрде сәл тәтті болады, бірақ кейбір өндірушілер оны құрғақ, толық денелі және танинді етеді.

Чили

Чили жылына шамамен 12 миллион бөтелке көпіршікті шарап өндіреді, оның ішінде тек 1,6 миллион бөтелке ғана шетел нарықтарына экспортталады. Көпіршікті шараптар 1879 жылдан бері жасалғанымен, олар әлі күнге дейін Чилидің шарап портфолиосында маңызды орын алған жоқ. Соңғы жылдары Паис жүзімінің сорты жеке немесе қоспаларда қолданылып, жақсы бағаланған заманауи шараптар жасауға мүмкіндік берді. Тұтынушылардың сұранысының өсуі және салқын климатты жүзімдердің ассортиментінің кеңеюі, құрғақтан бастап тәттіге дейінгі, blanc de blanc, blanc de noir және көпіршікті розе шараптарының көбеюіне әкелді. Вальдивиесо Чилидегі барлық көпіршікті шараптың 60%-ын өндіреді. Көп бөлігі арзан цистерна әдісімен жасалған, бірақ 20%-ы Пино мен Шардонедан жасалған өте жақсы сапалы шампан әдісімен өндіріледі. Сонымен қатар, көпіршікті Пино шарабы мен жаңадан терілген құлпынай жемісінен жасалған өнім де бар.

Оңтүстік Африка

Méthode Cap Classique немесе MCC – бұл классикалық әдіспен, яғни екінші ферментацияны бөтелкеде жүргізу арқылы жасалған кез келген көпіршікті шарап. Барлық өндірушілер МСС этикеткасында қолдану үшін міндетті түрде сақталатын ең аз мерзімде (9 ай) тұнбада болуы және қысым талаптарынан басқа, ерікті түрде сапа стандарттарын сақтайды. МСС өндірісі үшін көбінесе Шампанның Шардоне және Пино-нуар сияқты дәстүрлі сорттары қолданылады, бірақ басқа сорттардың қолданылуы да жиі кездеседі және Совиньон Блан мен Шенен Блан сияқты жергілікті МСС таңбаларын көруге болады. Көпіршікті шараптар Шармат әдісімен де жасалады, сондай-ақ қызыл көпіршікті Пинотаж да таба аласыз. Méthode Cap Classique Оңтүстік Африка шарап аймандарының жоғары температурасының әсерінен өте жемісті болады. Оңтүстік Африкадағы МСС сапасы Шампан шараптарымен салыстыруға болады.