Канадтық Арктика экспедициясының 1913 жылғы «Karluk» кемесінің қазасы. Мұзға тұрып, апатқа ұшырап, 11 адам қаза болды. Арктика тарихы, құтқару операциясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1913 жылы Канада Арктика экспедициясының флагманының жоғалуы
1913 loss of flagship of the Canadian Arctic Expedition
1913–16 жылдардағы Канада Арктика экспедициясының флагманы «Карлук» кемесінің соңғы саяхаты Арктика теңіздерінде кемеден айрылумен және оның 25 адамдық экипажының шамамен жартысының қаза болуымен аяқталды. 1913 жылдың тамызында, бұрын кит аулауға пайдаланылған «Карлук» бригантинасы Гершель аралында кездесу орнына бағытталғанда мұзда қамалып қалды. Бофорт және Чукчи теңіздерінде ұзақ ағысқа түскеннен кейін, 1914 жылдың қаңтарында кеме қиратылып, суға батып кетті. Одан кейінгі айларда экипаж бен экспедиция қызметкерлері аман қалу үшін күресті, бірінші кезекте мұзда, содан кейін Врангель аралының жағалауында. Барлығы 11 адам құтқарылғанға дейін қайтыс болды. Канада Арктика экспедициясы канадалық антрополог Вильхьяльмур Стефанссонның басшылығымен ұйымдастырылды және ғылыми және географиялық мақсаттарды көздеді. «Карлук» мұзда қамалғаннан кейін Стефанссон шағын топпен кемені тастап, карибу аулауға бара жатқанын мәлімдеді. Мұз «Карлукты» батысқа қарай сүйреп әкетті. Құрлыққа жеткен соң Стефанссон экспедицияның ғылыми мақсаттарына толыққанды берілді, ал кемеде қалған экипаж бен қызметкерлерді капитаны Роберт Бартлетттің қарауына қалдырды. Кеме батқаннан кейін Бартлетт 129 шақырым қашықтықтағы Врангель аралына қарай мұз үстінен жорық ұйымдастырды. Жағдай қиын және қауіпті болды; аралға жеткенге дейін төрт адамнан тұратын екі топ жоғалып кетті. Бартлетт пен оның ілесушісі, інуит Катактовик, Сибирь жағалауына көмек іздеп, мұзды теңізден аттанды. Жергілікті халықтың көмегімен екеуі Аляскаға жетті, бірақ мұз жағдайының нашарлығы құтқару операциясын тоқтатты. Врангель аралында қалғандар аң аулау арқылы аман қалды, бірақ азық-түлік жетіспеді және ішкі келіспеушіліктер туды. 1914 жылдың қыркүйегінде құтқарылғанға дейін партияның тағы үш мүшесі қайтыс болды, екеуі аурудан, біреуі зорлық-зомбылық салдарынан көз жұмды; 14 адам құтқарылды. Тарихшылар Стефанссонның кемені тастап кету туралы шешімін әртүрлі бағалайды. Саяхаттан аман қалғандардың кейбіреуі оның олардың қиын жағдайларына және жолдастарының қазасына бейжай қарағанын сынады. Ол ресми айыптаудан құтылды және Канада үкіметінің экспедицияның жалпы басқаруына қатысты күмәніне қарамастан, экспедициядағы кейінгі жұмысы үшін көпшілік тарапынан құрметке ие болды. Бартлетт «Карлукты» мұзға кіргізгені үшін адмиралтейство комиссиясы тарапынан сынға ұшыраса да, халық және оның бұрынғы «Карлук» кемесінің экипажы оны батыр ретінде құрметтеді.
The last voyage of the Karluk, flagship of the Canadian Arctic Expedition of 1913–16, ended with the loss of the ship in the Arctic seas, and the subsequent deaths of nearly half her complement of 25. In August 1913, Karluk, a brigantine formerly used as a whaler, became trapped in the ice while sailing to a rendezvous point at Herschel Island. After a long drift across the Beaufort and Chukchi seas, in January 1914 the ship was crushed and sunk. In the ensuing months, the crew and expedition staff struggled to survive, first on the ice and later on the shores of Wrangel Island. In all, eleven men died before rescue. The Canadian Arctic Expedition was organised under the leadership of Canadian anthropologist Vilhjalmur Stefansson, and had both scientific and geographic purposes. Shortly after Karluk was trapped, Stefansson left the ship with a small party, claiming that he intended to hunt for caribou. The ice then carried Karluk westwards. Upon reaching land Stefansson devoted himself to the expedition's scientific objectives, leaving the crew and staff on board the ship to their own devices under the charge of its captain, Robert Bartlett. After the sinking, Bartlett organised a march across the ice to Wrangel Island, 80 mile (129 km) away. Conditions were difficult and dangerous; two four man parties were lost before the island was reached. From the island, Bartlett and an Inuk companion, Kataktovik, set out across the frozen sea for the Siberian coast, in search of help. Assisted by local populations, the pair eventually reached Alaska, but sea ice conditions prevented any immediate rescue mission. On Wrangel Island, the stranded party survived by hunting game, but were short of food and troubled by internal dissent. Before their eventual rescue in September 1914, three more of the party had died, two of illness and one in violent circumstances; 14 were rescued. Historians have divided views on Stefansson's decision to leave the ship. Some of the voyage's survivors were critical of his seeming indifference to their ordeal and the loss of their comrades. He escaped official censure, and was publicly honoured for his later work on the expedition despite the Canadian government's reservations about its overall management. Although Bartlett was criticised by an admiralty commission for taking Karluk into the ice, he was hailed as a hero by the public and by his former Karluk shipmates.
Өмірбаян
Канадалық Арктикалық экспедициясы – АҚШ-та тұратын, Канадада туған, исландиялық тегі бар антрополог Вильхьялмур Стефанссонның ойы болды. Ол 1906 және 1912 жылдар аралығында Канаданың шалқары Арктикасында инуиттердің өмірін зерттеді. Оның далалық жұмысы «сары эскимостар» деп аталған Мыс инуиттерінің өмірі мен мәдениеті туралы ең алғашқы толыққанды мәліметтерге әкелді. Стефанссон Арктикадағы зерттеулерін жалғастыру мақсатымен тағы бір экспедиция жоспарымен үйіне оралды және Вашингтондағы Ұлттық географиялық қоғамнан (NGS) және Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайынан 45 000 АҚШ доллары (2010 жылы шамамен 750 000 АҚШ доллары) көлемінде қаржылық қолдау алуға уәде алды. Бірақ ол әлем картасында бос орын болып белгіленген Бофорт теңізінде географиялық зерттеулерді де қамтитын жоспарларын кеңейткісі келді. Осы мақсаттарға жету үшін оған қосымша қаржы қажет болды, сондықтан ол көмек сұрау үшін Канада үкіметіне жүгінді. «Жоғары Арктика» деп белгіленген аймаққа Канада ғана емес, сонымен қатар Норвегия мен АҚШ-тың да егемендік талаптары болды. Канада үкіметі американдық қаржыландырылған экспедиция Бофорт теңізінде жаңадан ашылған кез келген жерге АҚШ-тың заңды талап етуіне мүмкіндік береді деп алаңдады. Сондықтан, 1913 жылдың ақпанында Оттавада Канада премьер-министрі Роберт Борден Стефанссонмен кездескенде, экспедицияның барлық қаржылық жауапкершілігін өз мойнына алуға ұсыныс жасады. Американдық демеушілер, егер Стефанссон 1913 жылдың маусым айына дейін экспедицияны бастамаса, NGS шарты бойынша қоғам экспедицияға қатысты құқықтарын қайтарып алатыны туралы келісімге келді. Бұл қысқа мерзімді міндеттеме болды және солтүстікке сапарға дайындық жұмыстарын асықтыруға себеп болды.
The Canadian Arctic Expedition was the brainchild of Vilhjalmur Stefansson, a US based, Canadian born anthropologist of Icelandic extraction who had spent most of the years between 1906 and 1912 studying Inuit life in the remote Arctic Canada. His fieldwork had resulted in the first detailed information on the life and culture of the Copper Inuit, the so called "blond Eskimos". Stefansson had returned home with plans for another expedition to continue his Arctic studies, and obtained promises of financial backing totalling US$45,000 (around US$750,000 in 2010) from the National Geographic Society (NGS) in Washington and the American Museum of Natural History in New York. However, he wanted to extend his plans to include geographical exploration in the Beaufort Sea, then a blank space on the world's maps. For these expanded aims he needed more money, and approached the Canadian government for assistance. The area known as the "High Arctic" was subject to claims of sovereignty not only from Canada, but also from Norway and the United States. The Canadian government was concerned that an American financed expedition would give the United States a legal claim to any new land discovered in the Beaufort Sea, so when the Canadian prime minister Robert Borden met Stefansson in Ottawa in February 1913 he offered to assume financial responsibility for the entire expedition. The American sponsors agreed to withdraw, subject to an NGS condition that the Society could reclaim its rights to the expedition if Stefansson failed to depart by June 1913. This created a narrow deadline and hurried preparations for the journey north,
Мақсаттар мен стратегия
Канада үкіметінің қаржылық қатысуы экспедицияның басымдықтарының этнологиялық және ғылыми зерттеулердің бастапқы мақсатына қарағанда географиялық зерттеулерге қарай бұрылуын білдірді. Канаданың Victoria Daily Times газетіне жазған хатында Стефансон осы екі мақсатты атап өтті. Басты нысан – «Аляска мен Солтүстік полюс аралығында орналасқан, картада ақ дақтармен көрсетілген шамамен бір миллион шаршы шақырымдық аумақты» зерттеу еді. Экспедиция сондай-ақ Арктиканы ең толық ғылыми тұрғыдан зерттеуді мақсат тұтқан. Солтүстік партияның кемесі «Карлук» Канада жағалауынан солтүстікке қарай жүзіп, құрлық тапқанға дейін немесе мұз тоқтағанға дейін ілгерілейтін еді. Ол кездесетін әрбір жерді зерттейтін, әйтпесе мұздың бойымен шығысқа қарай жылжып, Банкс аралында немесе Принц Патрик аралында қыстауға тырысатын еді. Егер кеме мұзға қалып, итермелеуге мәжбүр болса, партия Арктика ағымдарының бағытын зерттейтін және океанографиялық зерттеулер жүргізетін еді. Осы уақытта Рудольф Андерсон тобы «сары шашты эскимостарды» антропологиялық тұрғыдан зерттеуді, Арктика флорасы мен фаунасының түрлерін жинауды, геологиялық зерттеулер жүргізуді және жаңа сауда жолдарын табу үмітімен ашық су арналарын іздеуді жалғастыра беретін еді. Стефансон, кемеге мінуге бірнеше апта қалғанда тым алаңдап, командасына жоспарларын көп айтпады және мұндай алаңдаушылықты «әдепсіздік және сенімсіздік» деп есептеді. Стефансон мен ғалымдар арасында басшылық тізбегі туралы даулар болды; Канада геологиялық қызметі экспедицияға төрт ғалым жіберген еді және олардың Стефансонға емес, оларға есеп беруін қалаған. Оңтүстік партиясының жетекшісі Рудольф Андерсон Стефансонның барлық жеке экспедициялық күнделіктерді жариялау құқығына талап етуіне байланысты отставкаға кетумен қорқытты. Ғылыми командаға өз салаларындағы ең беделді адамдар кірді, олардың арасында АҚШ, Дания, Норвегия және Франция, сондай-ақ Ұлыбритания мен оның Доминиондарының өкілдері болды. Дегенмен, олардың тек екеуі ғана бұрын полярлық тәжірибесі болды: экспедицияның медициналық қызметкері Алистер Форбс Маккей 1907–09 жылдары сэр Эрнест Шеклтонның «Нимрод» экспедициясымен Антарктидаға барған және Оңтүстік магниттік полюстің орнын анықтаған үш адамның бірі болды. «Нимродтың» тағы бір қатысушысы, 46 жастағы Джеймс Мюррей Стефансонның океанографы болды. Жастар ғалымдардың арасында Уильям Лэрд Маккинлей (1889–1983), Глазгодан 24 жастағы ғылым оқытушысы, британдық зерттеуші Уильям Спирс Брюс ұсынған, және Бьярн Мамен (1893–1914), 20 жастағы шаңғы шебері, Норвегияның Кристианиясынан, ғылыми тәжірибесі болмаса да, орманшы ретінде қабылданды. Бартлеттке «Карлук» экипажының құрамын іріктеуге уақыт болмады, сондықтан ол Британдық Колумбиядағы Эскималттағы Корольдік теңіз күштерінің кеме жасау орнынан асығыс жиналды.
The Canadian government's financial involvement represented a shift in the expedition's emphasis, towards geographical exploration rather than the original purpose of ethnological and scientific studies. In a letter to the Canadian Victoria Daily Times, Stefansson set out these separate aims. The main object was to explore the "area of a million or so square miles that is represented by white patches on our map, lying between Alaska and the North Pole". The expedition also aimed to be the most comprehensive scientific study of the Arctic ever attempted. The Northern Party's ship, Karluk, would proceed north from the Canadian coast until it either found land or was stopped by ice. It would explore any land it encountered; otherwise it would follow the ice edge eastward and attempt to winter at either Banks Island or Prince Patrick Island. If the ship was trapped in the ice and forced to drift, the party would study the direction of Arctic currents and carry out oceanographic research. Meanwhile, Rudolph Anderson's party was expected to continue with the anthropological studies of the "blond Eskimo", to collect varieties of Arctic flora and fauna, to carry out geological research, and to seek open water channels in the hope of establishing new trade routes. Stefansson, who was largely absent in the hectic weeks immediately before sailing and who revealed few of his plans to his team, dismissed such concerns as "impertinent and disloyal". There were disputes between Stefansson and the scientists over the chain of command; the Canadian Geological Survey, which had provided four scientists to the expedition, wanted these men to report to them rather than to Stefansson. Southern Party leader Rudolph Anderson threatened to resign over Stefansson's claim to the publication rights of all private expedition journals. The scientific team, made up of some of the most distinguished men in their fields, included representatives from the United States, Denmark, Norway and France, as well as from Britain and its Empire. Only two, however, had previous polar experience: Alistair Forbes Mackay, the expedition's medical officer, had visited Antarctica with Sir Ernest Shackleton's Nimrod expedition in 1907–09, and had been one of the party of three to discover the location of the South Magnetic Pole. Another Nimrod veteran, the 46 year old James Murray, was Stefansson's oceanographer. Among the younger scientists were William Laird McKinlay (1889–1983), a 24 year old science teacher from Glasgow who was recommended by the British explorer William Speirs Bruce, and Bjarne Mamen (1893–1914), a 20 year old skiing champion from Christiania, Norway, who was taken on as a forester, despite lacking scientific experience. Bartlett did not have time, however, to select Karluk's crew, which was hurriedly assembled from around the Royal Navy Dockyard at Esquimalt in British Columbia.
Кемелер
Карлукты Педерсен таңдап алды, ал Стефансон оны 10 000 АҚШ долларына сатып алды. Педерсен Стефансонға қол жетімді төрт кемеден «Карлук» кемесі «біздің мақсатымызға ең сенімді және ең жақсы бейімделген» екенін айтты, бірақ Бартлетт Арктикада ұзақ қызмет етуге оның жарамдылығына күдікпен қарады. Кеме 29 жыл бұрын салынған бригантина болатын, ұзындығы 39 метр, ені 7 метрді құрады. Ол Алеут аралдарындағы балық аулау өнеркәсібі үшін салынған (карлук – алеут тілінде «балық» деген мағынаны білдіреді) және кейіннен кит аулауға бейімделген, сонда оның қабырғалары мен түбі австралиялық темір ағашпен қапталған. Арктикада 14 рет кит аулаған, оның ішінде алты қыстаған болатын, бірақ ол ұзақ мұз қысымына төтеп беруге және мұзды бұзу үшін жеткілікті қуатты қозғалтқышы болмаған. Маккинлейдің сөзіне қарағанда, экспедицияның атқарылуындағы шатастықтан кейін, адамдар мен жабдықтарды тиісті кемелерге орналастыруға ешқандай әрекет жасалмады. Осылайша, Оңтүстік топқа тағайындалған Анри Бьюхат пен Даймонд Дженнес антропологтары өз жабдықтары Аляскада болса, «Карлук» кемесімен бірге саяхаттады. Маккинлей өзі, «Карлук» бортында магниттік бақылаушы ретінде, жабдықтарының көп бөлігі Аляскада екенін анықтады. Стефансон кемелер Гершель аралына жеткенде бәрі реттеледіне сендірді. «Егер Гершель аралына жетпесек, көмекке үміт жоқ», - деп жазды Маккинлей.
Karluk had been chosen by Pedersen and bought by Stefansson for the bargain price of US$10,000. Stefansson was advised by Pedersen that, of four ships that were available, Karluk was "the soundest and best adapted for our purpose", but Bartlett had deep reservations about her fitness for prolonged Arctic service. The ship, a 29 year old brigantine, was 129 feet (39 m) in length with a beam of 23 feet (7 m). She had been built for the Aleutian fishing industry (karluk is the Aleut word for "fish") and later converted for whaling, when her bows and sides had been sheathed with Australian ironwood. Despite 14 arctic whaling voyages, including six overwinterings, she had not been built to withstand sustained ice pressure, and lacked the engine power to force a passage through the ice. In the confusion surrounding the expedition's departure, McKinlay notes, no attempt was made to align men or equipment to their appropriate ships. Thus anthropologists Henri Beuchat and Diamond Jenness, both designated for the Southern Party, found themselves sailing with Karluk, while their equipment was on board Alaska. McKinlay himself, aboard Karluk as magnetic observer, discovered that most of his equipment was with Alaska. Stefansson insisted that all would be sorted out when the ships reached their Herschel Island rendezvous. "Heaven help us all if we failed to reach Herschel Island", McKinlay wrote.
Гершель аралына қарай
Карлук 1913 жылғы 17 маусымда Эскимальттан Аляскаға қарай солтүстікке қарай жүзіп кетті. Алғашқы мақсаты Беринг теңізі жағалауындағы Ном қаласы болды. Бастапқыда рульдік механизмдермен және қозғалтқыштармен мәселелер туды, олардың екеуіне де үнемі назар қажет болды. 2 шілдеде Карлук Беринг теңізіне тұманды, көлікті және температураның күрт төмендеуімен жетті; алты күннен кейін ол Номға жетті, онда ол «Аляска» және Мэри Сакс кемелерімен қосылды. Номда кемелерге жүк тиеу кезінде ғалымдардың кейбіреулері жоспарларды нақтылау үшін жетекшімен кездесуді сұрады, әсіресе кестесі нақты емес болған Солтүстік топқа қатысты. Кездесу қанағаттандырмайтын болды. Стефансонның мінезі бірнеше адамды ренжітті, олардың кейбіреулері экспедицияны тастап кетуге дайын болды. Олар Стефансон Карлуктың мұзда сынып қалуын күтетіні және экипаж мүшелерінің өмірі ғылыми жұмыстардан кем маңызды екенін айтқан баспасөз хабарларын оқыған. Стефансон бұл мәселелерді түсіндірмеді, сондай-ақ Солтүстік топқа қатысты жоспарларын толыққанды түсіндірмеді. Ғалымдардың алаңдауына және наразылығына қарамастан, ешкім де жұмыстан кеткен жоқ. Порт-Кларенсте, Номнан солтүстікке қарай, 27 шілдеде Карлук солтүстікке қарай жүзіп кетуге дайын тұрғанда 28 ит кемеге алынды. 31 шілдеде олар Пойнт-Хоупқа жетті, онда екі инуит аңшысы, «Джерри» және «Джимми» кемеге қосылды. 2 тамызда, Пойнт-Бэрроудан шамамен 40 шақырым қашықтықта Карлук мұзға еніп, көп ұзамай тұтқындалды және үш күн бойы батысқа қарай жай ғана иіліп, Смит мүйісінің ашық суларына жетті. Осы уақытта Стефансон мұз үстімен Пойнт-Бэрроуға сапар шекті. Ол 6 тамызда Смит мүйісінде кемеге қайта қосылды, ол өзімен бірге шығысқа қарай өтуге рұқсат қажет болған тәжірибелі аң аулаушы Джек Хэдлиді алып келді. Стефансонмен ұзақ жылдар бойы таныс болған Хэдли кеме журналына ағаш шебер ретінде тіркелді. Смит мүйісінде екі инуит аңшысы, Кералук және Катактовик, экспедицияға қосылды, сонымен қатар Кералуктің отбасы – әйелі Керук және олардың екі кішкентай қызы Хелен мен Мугпи де болды. Саяхат барысында Бартлетт аймақтағы мұздың мөлшеріне алаңдап, кеменің мұртындағы латуньді қорғағыштар зардап шеккенін байқады. Келесі бірнеше күнде Карлук алға жылжуға тырысты, Бартлетт кемені жағалаудан солтүстікке қарай, ашық су арналарын бағыттап жүрді. Осы кезеңде маңызды ғылыми жұмыстардың бірі Мюррейдің арктикалық теңіз жануарларының көптеген түрлерін жинаған тереңдік зерттеулері болды. 13 тамызда Бартлетт олардың орналасқан жерін Пойнт-Бэрроудан шығысқа қарай 235 миль (378 км) деп есептеді, Гершель аралына дейінгі қашықтық та осыған тең болды. Бұл кеменің ең шығысқа қарай жеткен нүктесі болды, себебі сол жерде ол мұзда қамалып, батысқа қарай баяу қозғала бастады; 10 қыркүйекте Карлук Пойнт-Бэрроуға қарай шамамен 100 миль (161 км) кері шегінді. Осыдан кейін Стефансон Бартлеттке осы жылы одан әрі ілгерілеудің үміті жоқ екенін және Карлуктың мұзда қыстауына мәжбүр боларын хабарлады.
Karluk left Esquimalt on 17 June 1913, sailing north towards Alaska. The immediate destination was Nome, on the coast of the Bering Sea. There was trouble from the beginning with the steering gear and with the engines, both of which needed frequent attention. On 2 July Karluk reached the Bering Sea in mist, fog and rapidly falling temperatures; six days later she arrived at Nome where she joined Alaska and Mary Sachs. While the ships were being loaded in Nome, some of the scientists pressed for a meeting with the leader to clarify plans, particularly with regard to the Northern Party whose schedule was vague. The meeting was unsatisfactory. Stefansson's attitude offended several of the men, some of whom threatened to leave the expedition. They had read press reports in which Stefansson had apparently said that he expected Karluk to be crushed, and that the lives of the staff were secondary to the scientific work. Stefansson would not explain these matters, nor give further details of his plans for the Northern Party. Despite the scientists' alarm and dissatisfaction, none resigned. At Port Clarence, just north of Nome, 28 dogs were taken on board before Karluk sailed north on 27 July. On 31 July they reached Point Hope, where two Inuit hunters, known as "Jerry" and "Jimmy", joined the ship. On 2 August, about 25 mile (40 km) from Point Barrow, Karluk thrust her way into the ice but was soon trapped, and drifted slowly eastward for three days before reaching open water off Cape Smythe. Meanwhile, Stefansson had left to travel over the ice to Point Barrow. He rejoined the ship at Cape Smythe on 6 August, bringing with him Jack Hadley, a veteran trapper who required passage east. Hadley, a long time acquaintance of Stefansson's, was entered in the ship's books as carpenter. At Cape Smythe two more Inuit hunters, Keraluk and Kataktovik, joined the expedition, together with Keraluk's family—wife Keruk and their two young daughters Helen and Mugpi. As the voyage proceeded, Bartlett became increasingly anxious about the extent of ice in the area, and noted that the brass stemplates on the ship's bow had already been damaged. Over the next few days Karluk struggled to make headway, as Bartlett took the ship northwards away from the coast, following channels of open water. The only scientific tasks of substance that could be carried out during this period were Murray's dredging operations, through which he collected many species of Arctic sea life, and the regular depth soundings. On 13 August Bartlett calculated their position as 235 mile (378 km) east of Point Barrow, with a similar distance to travel to Herschel Island. This proved to be the ship's farthest point east, as at that position she became firmly trapped in the ice and began to move slowly westward; by 10 September Karluk had retreated nearly 100 mile (161 km) back towards Point Barrow. Shortly afterwards, Stefansson informed Bartlett that all hopes for further progress that year had ended, and that Karluk would have to winter in the ice.
Батысқа қарай
19 қыркүйекте Карлук мұзға қоршалып, көбінесе қозғалмай тұрғанда Стефанссон жаңа ет тапшылығы мен мұзда ұзақ уақыт қалу мүмкіндігін ескере отырып, Колвилл өзені аймағында карибу және басқа да аңдарды іздейтін шағын аңшылық топқа жетекшілік ететінін жариялады. Ол өзімен екі инуит – "Джимми" мен "Джерри", экспедиция хатшысы Бёрт Макконнелл, фотограф Джордж Уилкинс және антрополог Даймонд Дженнесс-ті алатын болды. Стефанссон шамамен он күнге кететінін күтті; Бартлеттке жазбаша нұсқау берілді, егер кеме қазіргі орнынан орын ауысса, ол "кеменің қайда екенін көрсететін бір немесе бірнеше белгілерді орнату үшін жағаға топ жіберуі керек" делінді. Алты адам ертесі күні жолға шықты. 23 қыркүйекте қыраудан кейін Карлук тұтқындалған мұздық қозғала бастады, жақын арада кеме Гершель аралынан және Стефанссон тобынан алыстап, күніне шамамен бір күндей батысқа қарай жылдамдықпен қашықтады – бірақ Стефанссон тобына қайта орала алмайтыны анық болды. Маккинлей жазбаларында және кейінгі хаттарында Стефанссонның кемеден кетуі оны тағдырына қалдырумен тең екенін айтты. Экспедиция тарихшысы С. Е. Дженнесс (Даймонд Дженнестің ұлы) бұл пікірге қарсы шығып, Стефанссон мен аңшылық топ мүшелері Карлук кемесінде құнды мүлік қалдырғанын атап өтті; Дженнесс сапардың себебі жас қызметкерлерді оқыту болуы мүмкін деп болжайды. Антрополог Гисли Палссон экспедиция туралы жазғанда Бартлетт пен экипаж ашуы түсінікті болғанымен, Стефанссон әдейілеп адамдарды тастап кеткенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ екенін мәлімдеді. Палссонның пікірінше, Стефанссон Карлук мұзда ұзақ уақыт қалуы мүмкін болғанда қырықпайды болдырмау үшін жаңа етпен қамтамасыз етуге тырысқанда жауапкершілікпен әрекет еткен. Тарихшы Ричард Диубальдо: "Дәлелдер бұл әдеттегі аң аулау сапары болғанын көрсетеді" және "оның [Стефанссонның] кемеден кетпеуді қалағанына күшті дәлелдер бар" деп жазды. Ұдайы қар мен қалың тұман Бартлеттке Карлуктың орнын дәл анықтауды қиындатты, бірақ 30 қыркүйекте ауа райының қысқа үзілісі кезінде олар тамыздың басында болған Пойнт Барроу маңындағы Купер аралы деп ойлаған жерді көрді. 3 қазан күні экипаж бен қызметкерлердің уайымы артты, өйткені Пойнт-Барроу 8 шақырым қашықтықта болды, сондықтан Карлук 30 жыл бұрын Арктика мұздарында айлар бойы жүзіп, соңынан экипажының көп бөлігі қаза болған американдық кеме "Джаннет" тағдырын қайталауы мүмкін деген қорқыныш пайда болды. Бартлетт Шеклтонның "Нимрод" экспедициясының екі қарт теңізшісі Мюррей мен Маккейдің капитанның басшылығына ашық наразылық білдіргенін білді. Олар қолайлы уақытта кемеден шығып, өздері құрлыққа қарай баруды жоспарлап отырды. Ауа райы нашарлаған сайын Бартлетт кеменің салмағын азайту және қажет болған жағдайда кемені жеделдетіп тастау үшін жабдықтар мен азық-түліктерді мұзға көшіруге бұйрық берді. Маккинлейдің айтуынша, азық-түлік қоры құбылқы аулау арқылы – күніне екі-үш құбылқы – және қараша айының ортасында кемеге жақын жерде кездескен бір ақ аю арқылы толықтырылды. 15 қарашада Карлук 73° солтүстік еніне жетті, бұл оның ең солтүстік нүктесі болды, содан кейін Сібір жағалауына қарай оңтүстік-батысқа қарай жылдамдықпен қозғалды. Желтоқсанның ортасында оның орны Врангель аралынан 225 шақырым қашықтықта екені есептелді. Бартлетт Карлук қыстан аман қалмайтынына көз жеткізгенімен, Рождествоны мерекелеуге белсенді күш жұмсалды – әшекейлер, сыйлықтар, мұз үстінде спорттық жарыстар және той дастарқаны ұйымдастырылды. Олар сол кезде Врангель аралының шығысындағы тасты форпост – Геральд аралының солтүстігіне қарай 80 шақырым жерде болды; 29 желтоқсанда алыста жер көрінді, бірақ бұл Геральд аралы ма, әлде Врангель аралы ма екені белгісіз болды. Жерді көру қысқа уақытқа көңіл күйді көтерді, бірақ Жаңа жылда мұз жарыла бастады және қысымды жоталар пайда болды. Маккинлей жазғандай, келесі бірнеше күнде "мұздың сықырлауы, барабан қағуы, қауіпті дыбыстары күшейіп, жақындады".
On 19 September, with Karluk ice bound and largely stationary, Stefansson announced that in view of the shortage of fresh meat and the likelihood of a long sojourn in the ice, he would lead a small hunting party that would search for caribou and other game in the area of the Colville River. He would take with him the two Inuit "Jimmy" and "Jerry", the expedition secretary Burt McConnell, the photographer George Wilkins, and the anthropologist Diamond Jenness. Stefansson expected to be gone for about ten days; Bartlett was instructed by letter that, if the ship should move from its present position, he should "send a party ashore, to erect one or more beacons giving information of the ship's whereabouts." The next day the six men departed. On 23 September, following a blizzard, the ice floe in which Karluk was trapped began to move, and soon the ship was travelling at between a day—but to the west, steadily further from Herschel Island and from Stefansson's party who, it soon became clear, would not be able to find their way back to the ship. In an unpublished journal and later correspondence, McKinlay suggested that Stefansson's departure amounted to abandoning the ship to its fate. The expedition's historian S. E. Jenness (son of Diamond Jenness) rejects this view, pointing out that Stefansson and the hunting party members had left valuable property aboard Karluk; a possible motive for the trip, Jenness surmises, was to train the younger staff. The anthropologist Gísli Pálsson, writing of the expedition, asserts that while the anger of Bartlett and the crew is understandable, there is no evidence that Stefansson deliberately abandoned the men. It is arguable, Pálsson says, that Stefansson acted responsibly in attempting to secure a supply of fresh meat which would counter the possibility of scurvy, should Karluk be trapped in the ice for a long time. The historian Richard Diubaldo writes "The evidence suggests that this was a normal hunting trip" and " there is strong evidence to suggest he [Stefansson] wished he had never left [the ship]". The constant snow and thick mists made it difficult for Bartlett to calculate the Karluk's position accurately, although during a brief break in the weather on 30 September they glimpsed land which they took to be Cooper Island, in the vicinity of Point Barrow where they had been at the start of August. On 3 October the anxiety of crew and staff increased when, with Point Barrow just 5 mile (8 km) distant, There were fears among some that Karluk would repeat the experience of the Jeannette, an American vessel that 30 years previously had drifted in the Arctic ice for months before sinking, with the subsequent loss of most of her crew. Bartlett became aware that Murray and McKay, the two veterans of Shackleton's Nimrod expedition, were openly contemptuous of their captain's leadership. They were making plans to leave the ship at an appropriate time, and head for land on their own. As the weather grew worse Bartlett ordered supplies and equipment to be transferred onto the ice, both to lighten the ship and as a precaution should it be necessary to abandon the vessel in a hurry. Food supplies were augmented by seal hunts—two or three seals a day was the average bag, according to McKinlay—and by a single polar bear that had wandered near the ship in mid November. On 15 November Karluk reached 73°N, the most northerly point of its drift, and then began moving south west, in the general direction of the Siberian coast. By mid December the estimated position was 140 mile (225 km) from Wrangel Island. Despite the bleak outlook—Bartlett was privately convinced that Karluk would not survive the winter— a determined effort was made to celebrate Christmas, with decorations, presents, a programme of sports on the ice, and a banquet. By then they were just 50 mile (80 km) north of Herald Island, a rocky outpost east of Wrangel Island; on 29 December land was visible in the distance, though whether this was Herald Island or Wrangel Island was not clear. The sighting of land briefly raised morale, but in the New Year the ice began breaking up and forming pressure ridges. Over the next few days, wrote McKinlay, "the twanging, drumming, ominous ice sounds got louder and nearer."
Суға бату
1914 жылдың 10 қаңтарында ерте таңертең Маккинлей былай деп жазды: «Мұз кемені шауып келгенде, бүкіл кеме қатты дірілдеді». Бартлетт кемесін құтқару үмітімен, палубада жиналған қарды алып тастау арқылы оны жеңілдетуге бұйрық берді. Маккинлейдің айтуынша, ауа райы одан нашаррақ болу мүмкін емес еді, бірақ экипаж бен команда түн бойы қараңғыда және қатты қарда жұмыс істеді, мұзда бұрыннан сақталған азық-түлік пен жабдықтарды көбейтіп қосты. Бартлетт соңғы сәттерге дейін кемеде болды, кеменің виктороласында дауыспен музыка ойнатып, әр пластинканы тыңдаған соң өртеп жіберді. 11 қаңтарда сағат 15:15-те Бартлетт Шопеннің Аза тұру маршын кемеге соңғы құрмет ретінде қойып, кемеден түсті. «Карлук» бірнеше минут ішінде мұздың тар жарығынан батып кетті, оның мачталары сынды. Маккинлей қиын жағдайда қалған топты санап шықты: 22 ер адам, бір әйел, екі бала, 16 ит және бір мысық.
Early in the morning of 10 January 1914, McKinlay records, "a severe shudder shook the whole ship" as the ice attacked the hull. Bartlett, still hoping to save his ship, gave orders to lighten her by removing all accumulated snow from the decks. Weather conditions, says McKinlay, could hardly have been worse, but the crew and staff worked throughout the night, in pitch darkness and driving snow, to add to the quantities of rations and equipment already stored on the ice. Bartlett remained on board until the last moments, playing loud music on the ship's Victrola and burning each record upon finishing it. At 3:15 p. m. on 11 January, Bartlett put on Chopin's Funeral March as a final salute to the ship, and stepped off. Karluk sank within minutes, her yardarms snapping off as she disappeared through the narrow hole in the ice. McKinlay took stock of the stranded party: 22 men, one woman, two children, 16 dogs and a cat.|group=n
Кеме апаты лагері
Бартлетттің мұзға қоймалар салу шешімі Карлуктың суға батуына дейін "Қасірет лагері" деп аталатын мұз лагерінің шамалы дайын тұрғанын қамтамасыз етті. Екі паналастыру орны салынды, біреуі - қардан жасалған иглу, үстіне канвас жабылған, екіншісі - жәшіктерден құрастырылған. Маккинлейдің сөзімен айтқанда, лагерьде "біз ұзақ уақытқа баспана ретінде пайдалана алатын, берік және ыңғайлы үйлер болды". Қоймалар көп болды, ал топ жақсы тамақтана алды. Лагерь құрылған алғашқы күндердің көп бөлігі киім мен ұйықтау құралдарын дайындауға және реттеуге кетті, Врангель аралына баруға дайындық үшін. Мұздың қозғалысы лагерьті аралға қарай баяу жылжытты, бірақ шеруді бастау үшін әлі күнге дейін жеткілікті күн сәулесі болмады. Осы іс-әрекеттердің арасында Маккей мен Мюррейге, енді антрополог Анри Бюшат қосылып, лагерьтің жалпы өміріне аз қатысып, мүмкіндігінше ерте өз бетінше кетуге бекінді. Бартлетт ақпан айының ұзақ күндізгі уақытын күтіп, шеруді бастауды жоспарлаған, бірақ Маккинлей мен Мамен оны Врангель аралында алдын ала лагерь құру үшін жол ашатын топты жіберуге көндірді. Карлуктың бірінші офицері Александр Андерсон басқаратын, Чарльз Баркер, Джон Брейди және Эдмунд Голайтлиден тұратын төрт адамнан құралған топ, 21 қаңтарда Бартлетттің нұсқауларымен Қасірет лагерінен шығып, Врангель аралының солтүстік жағалауындағы Берри-Пойнт маңында лагерь құруға бағытталды. 4 ақпанда барлаушы ретінде топпен бірге келген Бьярн Мамен Қасірет лагеріне оралып, топты Врангель аралы емес, шамамен Геральд аралынан 38 миль (61 км) қашықтықта қалдырғанын хабарлады. Бұл Андерсон тобының соңғы көрінісі болды; олардың соңғы тағдыры он жылдан кейін ғана анықталды, Геральд аралында олардың дене қалдықтары табылды.
Bartlett's decision to deposit stores on the ice ensured that an ice camp, known as "Shipwreck Camp", was more or less established by the time Karluk sank. Two shelters had been built, one a snow igloo with a canvas roof, the other constructed from packing cases. In McKinlay's words, the camp provided "substantial and comfortable houses on which we could rely for shelter for a long time." Stores were plentiful, and the party was able to eat well. Much of the time in the first days of the camp was spent preparing and adjusting clothing and sleeping gear, in readiness for the forthcoming march to Wrangel Island. The ice drift was slowly moving the camp in the direction of the island, but as yet there was insufficient daylight to attempt the march. Amid this activity Mackay and Murray, now joined by the anthropologist Henri Beuchat, played little part in the general life of the camp and expressed their determination to leave it, independently, as soon as possible. Bartlett wanted to wait for the longer daylight hours of February before attempting the march, but was persuaded by McKinlay and Mamen to send a trailbreaking group to set up an advance camp on Wrangel Island. A party of four, led by Karluk's first officer Alexander Anderson and including crew members Charles Barker, John Brady and Edmund Golightly, left Shipwreck Camp on 21 January with instructions from Bartlett to establish their camp at or near Berry Point on the north shore of Wrangel Island. On 4 February Bjarne Mamen, who accompanied the party as a scout, returned to Shipwreck Camp and reported that he had left the group a few miles short of land that was evidently not Wrangel Island, and was probably Herald Island, 38 mile (61 km) from their intended destination. This was the last sighting of Anderson's party; their ultimate fate was not established until ten years later, when their remains were found on Herald Island.
Врангель аралына аттан
Бартлетт Андерсонның тобы жақындаған аралдың нақты орнын анықтау және Андерсоннің сол жерге қонғанын анықтау үшін команда жіберуге шешім қабылдады. Маменнің тізесіне тиген жарақат оны осы миссиядан шығарды, оны кеме стюарды Эрнест Чафэ, Катактовик және Куралук инуиттерімен бірге атқарды. Чафенің тобы Геральд аралына 3 шақырымға дейін жетті, бірақ ашық су оларды тоқтатты. Күтінбей қарағанда, жоғалғандардың ешқандай белгісі табылмады, сондықтан Чафэ Андерсон мен серіктері аралға жетпеген деген қорытындыға келді. Содан кейін Чафэ және оның тобы кеме апаттаған лагерге оралды. Осы арада, 4 ақпанда Маккей және оның тобы (Мюррей мен Бьюхат, теңізші Стенли Моррис қосылды) ертесіне құрлық іздеуге кететіндерін хабарлады. Маккей Бартлеттке 1 ақпанда жазылған хатты тапсырды. Хаттың басында: «Біз, төменде қол қойғандар, қазіргі қиын жағдайды ескере отырып, құрлыққа жетуге тырысуға ниеттіміз» делінген. Хатта қажетті жабдықтар сұралып, сапардың өз бастамасымен екені және Бартлеттті барлық жауапкершіліктен босататыны айтылды. Бартлетт оларға сана, шатыр, алты галлон мұнай, мылтық, оқ-дәрі және 50 күнге жететін азық-түлік берді. Олар 5 ақпанда кетіп қалды, соңғы рет бірнеше күннен кейін, Геральд аралына сәтсіз сапардан оралған Чафэ мен инуиттер оларды көрді. Олар Маккейдің тобының алға жылжуға күресіп жатқанын, азық-түліктерінің бір бөлігі жоғалып, жүгін жеңілдету үшін киімдері мен басқа да жабдықтарын тастап кеткенін анықтады. Бьюхат әсіресе қиын жағдайда болды, санасы шатасып, гипотермияға шалдыққан. Алайда, топ көмекке келіспеді және Чафенің олармен бірге кеме апаттаған лагерге оралу туралы өтініштерін қабылдамады. Бартлетттің тобы енді сегіз «Карлук» экипажының мүшелерінен (өзінен, инженерлер Джон Манро мен Роберт Уильямсоннан, теңізшілер Хью Уильямс пен Фред Маурерден, оттық Джордж Бреддиден, аспаз Роберт Темплменнен және Чафэден), үш ғалымнан (МакКинлей, Мамен және геолог Джордж Маллохтан), Джон Хэдлиден және бес инуиттен (төрт адамнан тұратын отбасы және Катактовик) құралды. 60 жасқа жуық Хэдли, олар негізгі сапарға дайын екенін сезінген соң, оларды төрт топқа бөліп, алғашқы екеуін 19 ақпанда жіберді. Бартлетт өзі 24 ақпанда лагерден соңғы екі топты бастап шықты, лагерь тұрғын аймаққа қарай жылжыса, топтың орналасқан жерін мыс барабанда қалдырды. Врангель аралына дейінгі арақашықтық 64 шақырым деп есептелді, бірақ сапар екі есе ұзақ болды. 28 ақпанда барлық топтар олардың жолын тоқтатқан биік қырқалардың біріншісіне жиналды. Бұл қырқалар шығыстан батысқа созылып, аралға баратын жолды жапты. Маккинлей, Хэдли және Чафені кеме апаттаған лагерге жіберді, олар сол жерде қалдырылған жабдықтарды жинап алды, ал қалғандары биік қырқалар арқылы жолды баяу кесіп өтті. Бір аптадан кейін Маккинлей тобы негізгі топқа оралғанда, алға жылжуға қол жеткізілген қашықтық 5 шақырым ғана болды, бірақ ең қиын қырқалар еңсерілді. Хэдлидің айтуынша, бұл қырқалар Арктикадағы ұзақ жылдар бойы көргендерінен де қиын болған. Сапардың соңғы кезеңдері жеңілдеді, өйткені топ үнемі тегіс мұз үстінен жүріп, 12 наурызда құрлыққа жетті, ол Врангель аралының солтүстік жағалауынан созылған ұзын құм аралы еді. Екі адам 18 наурызда жеті итпен және 48 күнге арналған азық-түлікпен (иттерге 30 күн) жолға шықты, Андерсон немесе Маккейдің тобының белгілерін іздеу үшін аралдың оңтүстік жағалауларын айналып өтті. Ешнәрсе таппай, олар мұздан өтіп, Сібірге қарай бет алды, бірақ үсті-үстімен жиі ауысып, ашық судың жолақтарын қалыптастыру үшін үзіліп тұратын. Олар өздерінің азық-түліктерін үнемі қардың астынан қазып, көп уақыт жоғалтты. Олар құрлыққа жақындаған сайын Катактовик алаңдады, ол Аляска инуиттерін Сібірдегі жергілікті чукчи халқы жек көретінін естіген және өміріне қауіп төнді деп қорқып жүрді. Бартлетт оны тыныштандыруға тырысып, баяу алға жылжи берді. 4 сәуірде екі адам Солтүстік мыстанның батысында, Сібірдің солтүстік жағалауында орналасқан Якан мысығының маңында құрлыққа жетті. Қардағы шана іздері олардың адам тұратын жерге түскенін көрсетті. Олар осы іздермен бір күн бойы жүріп, Чукчидің шағын ауылына жетті. Мұнда, Катактовиктің қорқынышына қарамастан, олар қонақжайлықпен қарсы алынып, баспана мен тамақ берілді. 7 сәуірде олар Шығыс мысыққа жолға шықты. Бартлетт бұрын-соңды мұндай қатал суық ауа райын, қарлы-қарлы дауылдарды, дауыл күшті желдерді және температураның көбінесе төмендеуін бастан өткермеген. Жолда олар бірнеше Чукчи ауылдарынан өтті, онда Бартлетт қажетті жабдықтарға ақы төледі, тіпті өзінің «Кольт» револьверін жас, күшті итпен алмастырды. Бартлетт олармен жолда кездескен көптеген адамдардың мейірімділігі мен жомарттығына риза болды, «бұл мейірімді адамдардың шынайы адамгершілігіне тән». Эмма қаласында Бартлетт танымал орыс шенеунігі, барон Клейстпен кездесті, ол оны жағалаудағы Эмма портына, жеті күндік сапарға алып жүруге ұсынды, онда ол Аляскаға бару үшін кеме іздей алатын еді. Бартлетт келісті және 10 мамырда, сапарынан және тонзиллит шабуылынан әлі де әлсіз болса да, Катактовикке қоштасты (әзірге Эмма қаласында қалатын) және баронмен бірге жолға шықты. Жолда капитан Педерсен аймақта екенін білді. 16 мамырда олар Эмма портына жетті, ал бес күннен кейін Педерсен «Герман» кит аулау кемесімен келді және Бартлеттті дереу кемеге алып, Аляскаға бет алды. Олар 24 мамырда Номеге жетті, бірақ мұз жағаға жақындауға мүмкіндік бермеді. Үш күн күтіп, олар оңтүстікке бұрылып, Санкт-Михаилға қонды, онда Бартлетт соңғы рет Оттаваға радиохабар жіберіп, үкіметке «Карлук» тағдыры туралы хабарлады. Сондай-ақ ол құрлыққа қалған топты құтқаруға болатын «Бер» АҚШ кемесінің қайда екенін анықтауға тырысты.
Bartlett decided to send a team back to establish the exact location of the island that the Anderson party had approached, and to determine if Anderson had actually landed there. An injury to his knee ruled Mamen out from this mission, which was undertaken by ship's steward Ernest Chafe, with the Inuit pair, Kataktovik and Kuraluk. Chafe's group came within 2 miles (3 km) of Herald Island before being stopped by open water. A careful examination through binoculars revealed no signs of the missing party, and Chafe concluded that Anderson and company had not reached the island. Chafe and his party then returned to Shipwreck Camp. Meanwhile, on 4 February, Mackay and his group (Murray and Beuchat, joined by seaman Stanley Morris) announced they were leaving the next day, to seek land. Mackay presented Bartlett with a letter dated 1 February that began: "We, the undersigned, in consideration of the present critical situation, desire to make an attempt to reach the land." The letter requested appropriate supplies, and concluded by emphasising that the journey was on their own initiative and absolving Bartlett from all responsibilities. Bartlett allocated them a sledge, a tent, six gallons of oil, a rifle and ammunition and food for 50 days. They left on 5 February; the last sighting of them was a few days later, by Chafe and the Inuit, returning from their abortive trip to Herald Island. They found Mackay's party struggling to make headway, with some of their provisions lost and clothing and other equipment discarded to lighten their load. Beuchat in particular was in a distressed state, nearly delirious and in the throes of hypothermia. However, the party refused assistance and rejected Chafe's pleas that they return with him to Shipwreck Camp. Bartlett's party now consisted of eight Karluk crew members (himself, engineers John Munro and Robert Williamson, seamen Hugh Williams and Fred Maurer, fireman George Breddy, cook Robert Templeman, and Chafe), three scientists (McKinlay, Mamen and geologist George Malloch), John Hadley, and five Inuit (the family of four and Kataktovik). Hadley, nearing 60 years of age, When he felt they were ready for the main journey he divided them into four teams and sent the first two away on 19 February. Bartlett himself led the last two groups from the camp on 24 February, leaving a note of the party's location in a copper drum in case the camp should drift into an inhabited area. The distance to Wrangel Island was estimated at 40 mile (64 km), but the journey proved to be twice that in length. On 28 February all the parties came together in front of the first of a series of high ridges, from in height, that halted their progress. These stretched east and west, blocking any route to the island. McKinlay, Hadley and Chafe were sent on a risky journey back to Shipwreck Camp to pick up supplies that had been left there, while the rest slowly chopped and cut a pathway through the towering ridges. When McKinlay's group returned to the main party a week later, the path forward had been advanced by only three miles (5 km), but the worst of the ridges had been overcome. Hadley claimed that the ridges were worse than anything he had seen in his long years of Arctic experience. The later stages of the journey were easier, as the group travelled over steadily smoother ice, and on 12 March they reached land, a long spit of sand stretching out from the northern shores of Wrangel Island. The pair started off on 18 March, with seven dogs and provisions for 48 days (30 days for the dogs), and took an extended route round the island's southern shores to look for signs of Anderson's or Mackay's parties. After finding nothing, they headed across the ice towards Siberia, but progress was slow over a surface that was frequently shifting and breaking up to form leads of open water. More time was lost digging out their provisions from the steadily drifting snow. As they drew nearer to the mainland, Kataktovik became nervous; he had heard that the Alaskan Inuit were disliked in Siberia by the native Chukchi people, and feared for his life. Bartlett did his best to reassure him as they moved slowly forward. On 4 April the pair reached land near Cape Jakan, west of Cape North on the northern Siberian coast. The presence of sledge marks in the snow showed they had landed in an inhabited area. They followed these tracks for a day, before arriving at a small Chukchi village. Here, contrary to Kataktovik's fears, they were received hospitably, and given shelter and food. On 7 April they set out for East Cape. Bartlett had not previously experienced such relentlessly cold weather, with blizzards, hurricane force winds, and temperatures often below On the way they passed through several Chukchi villages, where Bartlett traded goods for necessary supplies—he exchanged his Colt revolver for a young, strong dog. Bartlett was touched by the kindness and generosity shown by many of those they encountered on the way, "typical of the true humanity of these kindly people". At Emma Town Bartlett met Baron Kleist, a distinguished Russian official who offered to take him to Emma Harbour on the coast, a week's journey away, where he could look for a ship to Alaska. Bartlett accepted, and on 10 May, though still weak from his journey and an attack of tonsillitis, said goodbye to Kataktovik (who was remaining for the time being in Emma Town), and set off with the baron. On the way they learned that Captain Pedersen was in the area. On 16 May they reached Emma Harbour; five days later Pedersen arrived in the whaler Herman and, without delay, took Bartlett on board and set out for Alaska. They arrived off Nome on 24 May, but ice prevented them reaching the shore. After three days' waiting they turned south, and landed at St Michael, where Bartlett was at last able to send a radio message to Ottawa informing the government of Karluk's fate. He also made enquiries about the whereabouts of the United States revenue cutter Bear, which he saw as a possible rescue vessel for the stranded party.
Врангель аралында
Кеме апаты лагерінің жағалауы Врангель аралының солтүстік жағында, олар "Мұзды тіл" деп атаған жерде болды. Бартлетт сапарға шығар алдында топтан аралдың төңірегіне бірнеше лагерьлер құруды өтінді, бұл аң аулау аумақтарын кеңейтер еді. Капитан сондай-ақ, кіші топтарға бөліну, үйлесімсіз мінезді адамдарды бөлек ұстап, жалпы үйлесімділікті сақтауға көмектеседі деп ойлады. Ол барлық топтардың шілде айының ортасында аралдың оңтүстігіндегі Роджерс-Харборда қайта жиналуын қалады. Бірақ Бартлетт кеткеннен кейін бірден тамақ бөлісу мәселесінде дау туды. Кеме апаты лагерінен барлық жабдықты алып келу мүмкін болмады, саяхат күткеннен ұзаққа созылды, сондықтан бисквит, пемикан (құрғақ ет, май және қант қоспасы) және иттің тамағы жетіспеді. Мамыр немесе маусым айларында ауа райы жақсарғанша, құс және аң аулау арқылы азық-түлік қорын арттыруға көп үміт болмады. Хэдли мен инуит Куралук мұздағы теңіз жануары аулаудан оралғанда, Хэдли аулаудан түскен табысты жеке пайдалану үшін жасырды деген күдік туды; олар екеуі де аз ғана тамақ майын ысырап еткені үшін айыпталды. Маккинлей жағдайдың моральдық жағдайды нашарлатып, достық сезімді жойғанын айтады: "Біздің жағдайымыздың қайғысы мен үмітсіздігі әрбір әлсіздікті, мінездің әрбір ерекшелігін, мінездің әрбір кемшілігін мың есеге арттырды." Аяқтары қатты суықтан зардап шегіп гангренаға айналған Чафтың саусақтарын екінші инженер Уильямсон қолдан жасалған құралдармен алып тастады. Маккинлей мен Мунро жоғалған топтардың бірін табу үшін соңғы әрекет ретінде теңіз мұзы арқылы Геральд аралына қарай қауіпті сапар жасады. Олар аралға 24 шақырымға жуықтап келе алмады, ал алыс аралды бинокуляр арқылы қарағанда, тіршілік белгілерін көре алмады. Басқа да денсаулық мәселелері сақталды. Маллохтың суық тиген аяқтары жазылмады, ал Маменнің тізесі, ол кеме апаты лагерінде күндерін өткенде шығып кеткен, оны үнемі мазалады. Көптеген адамдар алаңдатарлық ауруға шалдықты: негізгі белгілері – аяқ-қолдар мен дененің басқа бөліктерінің ісінуі, сонымен бірге қатты шаршаңқылық. Маллох ең ауыр зардап шекті; ол 17 мамырда қайтыс болды, бірақ оның шатырындағы серігі Мамен оны жерлеуге тым нашар болды, сондықтан денесі бірнеше күн бойы шатырда жатып, қорқынышты иіс шығарды, Маккинлей көмекке келгенге дейін. Мамен де осы аурудан он күннен кейін қайтыс болды. Маусымның басында диетаға құстар қосылды. Бұл құстар мен олардың жұмыртқалары азық-түліктің маңызды көзіне айналды; теңіз жануарының еті азайып қалғанда, топ шіріген қанаттар, тері немесе теңіз жануарының жеуге жарамды кез келген бөлігімен тамақтанды. Құстарды бөлісу тағы даудың себебі болды; Уильямсонның айтуынша, "өткен сәрсенбіде [Бредди мен Чаф] хабарлаған 2 жұмыртқа мен 4 құсқа қарағанда 6 жұмыртқа мен 5 құс алды". Бредди басқа да ұрлықтарға күдік келтірді. 25 маусымда оқ атылғаннан кейін Бредди шатырында өлі табылған. Оның өлімінің себебі – апат, өзіне қол жұмсау немесе Хэдлидің пікірінше, кісі өлтіру (Уильямсон басты күдікті ретінде) анықталмады. Уильямсон кейінірек Хэдлидің күдіктерін "аллюцинациялар және мүлдем жалған" деп атады. Қараңғы перспективаға қарамастан, 1 шілдеде Доминион күнінің құрметіне Роджерс-Харборда Канада туы көтерілді. Айдың соңында Куралук морж ұстағанда топтың көңілі көтерілді, ол бірнеше күнге жаңа етпен қамтамасыз етті. Тамыз айы келгенде кемеден ешқандай хабар болмады және ауа райы қайтадан суына бастады, құтқару үміті жоғалды; топ тағы бір қысқа дайындала бастады.
The landfall from Shipwreck Camp had been on the north side of Wrangel Island, at a spot which they named "Icy Spit". Before his departure, Bartlett asked the party to set up several camps around the island, which would increase the hunting areas. The captain also felt that separation into smaller groups would assist general harmony by keeping incompatible characters apart. He wanted all groups to reassemble at Rodgers Harbor, on the south side of the island, about the middle of July. However, dissension broke out almost immediately after Bartlett's departure over the sharing of food. It had not been possible to drag all the supplies from Shipwreck Camp, and the trek had taken longer than expected; consequently there were shortages of biscuit, pemmican (a compound of dried meat, fat and sugar) and dog food. There was little prospect of augmenting supplies by hunting birds and game until the weather improved in May or June. When Hadley and the Inuit, Kuraluk, returned from a seal hunt on the ice, Hadley was widely suspected of concealing the proceeds of the hunt for his own consumption; the same pair were also accused of wasting scarce cooking oil. McKinlay records that the circumstances depressed morale and destroyed comradeship: "The misery and desperation of our situation multiplied every weakness, every quirk of personality, every flaw in character, a thousandfold." Chafe, whose feet had become gangrenous after severe frostbite, had his toes removed by second engineer Williamson, with improvised tools. McKinlay and Munro risked their lives by travelling over the sea ice towards Herald Island, in a final effort to locate either of the missing parties. They could get no nearer than 15 mile (24 km), and from an examination of the distant island through binoculars could see no indications of life. Other health problems persisted; Malloch's frostbitten feet failed to heal, and Mamen's knee, which he had dislocated during the days at Shipwreck Camp, troubled him continuously. A worrying illness began to affect many of the party: the general symptoms were swelling of the legs, ankles and other body parts, accompanied by acute lethargy. Malloch was the worst affected; he died on 17 May, but his tent mate Mamen was too ill to see to his burial, so the body lay in the tent for several days, creating a "frightful smell", until McKinlay arrived to help. Mamen himself died ten days later of the same debilitating disease. From early June the diet was augmented with the appearance of birds. These birds and their eggs became a vital source of food; as the supply of seal meat dwindled to nothing, the party was reduced to eating rotten flippers, hide, or any part of a seal that was remotely edible. The sharing of birds became another bone of contention; according to Williamson "Wednesday last, [Breddy and Chafe] really obtained 6 eggs and 5 birds instead of 2 eggs and 4 birds as they reported." Breddy was suspected of other thefts. On 25 June, after a gunshot was heard, Breddy was found dead in his tent. The circumstances of his death, whether accident, suicide or in Hadley's view, murder (with Williamson as the chief suspect) could not be determined. Williamson later called Hadley's suspicions "hallucinations and absolutely untrue." Despite the sombre outlook, the Canadian flag was raised at Rodgers Harbor on 1 July in honour of Dominion Day. Later in the month the party's spirits improved when Kuraluk caught a walrus, which provided fresh meat for several days. As August came without sign of a ship and the weather began to turn wintry again, hopes of rescue fell; the party began to prepare for another winter.
Құтқару
"Айғыр" кемесі маусымның ортасында Аляска штатының Сент-Майкл қаласына келді. Оның капитаны Кокран, АҚШ үкіметінен рұқсат алған соң, Врангель аралына баруға келісті. Дегенмен, шілде айының ортасынан бұрын құтқару операциясын бастау мүмкін емес еді, өйткені сол жылы Арктикадағы мұз жағдайының өте қиын екені хабарланды. Рұқсат алғаннан кейін, Бартлеттпен бірге "Айғыр" 13 шілдеде Сент-Майклдан аттанды. Аляска жағалауында бірнеше тоқталымдардан кейін ғана кеме құтқару жұмыстарын бастауға мүмкіндік алды. 5 тамызда Порт-Хоупта Бартлетт Катактовикпен кездесіп, оған экспедиция үшін жалақысын және жаңа киім берді. 21 тамызда Бартлетт Пойнт-Барроуда Стефанссонның бұрынғы хатшысы Бёрт Макконнеллмен жолықты, ол Стефанссонның өткен қыркүйекте Карлуктан кеткеннен кейінгі жолын егжей-тегжейлі баяндады. 1914 жылдың сәуірінде, Макконнеллдің сөзіне сүйенсек, Стефанссон екі серігімен бірге жаңа жерлерді іздеп солтүстікке бет алған. Макконнелл Пойнт-Барроудан Номға Америка тіркелген морж аулаушы "Кинг және Уинге" кемесімен аттанды, ал "Айғыр" Врангель аралына жол тартты. 25 тамызда кеме аралға 32 шақырым (20 миль) жақын жерде мұзға тіреліп, өте алмағандықтан, көмір қорын толықтыру үшін Номға қайта оралуға мәжбүр болды. Бартлетттің айтуынша, бұл шешім оған "адамның рухын сынап бағатын" бірнеше күн сыйлады. Номға оралған Бартлетт Олаф Свенсонмен кездесті, ол "Кинг және Уинге" кемесін маусымға жалдап алып, Сібірге сапар шегуге дайын тұрған. Бартлетт Свенсоннан, мүмкіндігі болса, "Кинг және Уинге" кемесінің Врангель аралына тоқталып, Карлуктің қаңғып қалған тобын іздеуін сұрады. "Айғыр" 4 қыркүйекте Номнан шықты, Свенсонның кемесінен бірнеше күн кейін. "Кинг және Уинге" кемесі, Макконнелл әлі де бортында болатын, 7 қыркүйекте Врангель аралына жетті. Сол күні таңертең Роджерс-Харбордағы топ кеме сыбызғысының дауысынан оянды және жағадан шамамен бір жарым шақырым қашықтықта "Кинг және Уинге" кемесінің тұрғанын көрді. Олар дереу кемеге көшірілді, содан кейін кеме Уоринг-Пойнт жағалауында орналасқан қаңғып қалған топтың қалған бөлігін де алып кетті. Түске дейін барлық 14 аман қалған адам кемеге мінгізілді. Геральд аралына жақындауға жасалған сәтсіз әрекеттен кейін кеме Аляскаға қайта жол тартты. Келесі күні ол Бартлеттпен бірге "Айғыр" кемесімен кездесті. Макконнеллдің мәліметінше, құтқарылғандардың барлығы оларды құтқаруға көмектескен кемеде қалуды қалаған, бірақ Бартлетт оларды "Айғыр" кемесіне көшуге бұйырды. Біріккен топ 13 қыркүйекте Номға келді, онда жергілікті тұрғындар оларды зор қуанышпен қарсы алды.
The revenue cutter Bear arrived in St Michael, Alaska, midway through June. Her master, Captain Cochran, agreed to go to Wrangel Island as soon as he got permission from the United States government. It would be impossible, in any event, to attempt the rescue before mid July; ice conditions in the Arctic that year were reported as severe. After receiving permission, Bear, with Bartlett aboard, left St Michael on 13 July; the ship had many calls to make along the Alaskan coast before she could proceed with the rescue. On 5 August, at Port Hope, Bartlett met with Kataktovik and gave him his expedition wages and a new suit of clothing. At Point Barrow on 21 August Bartlett encountered Burt McConnell, Stefansson's erstwhile secretary, who gave details of Stefansson's movements after leaving Karluk the previous September. In April 1914, McConnell reported, Stefansson had headed north with two companions, searching for new lands. McConnell left Point Barrow for Nome aboard King and Winge, an American registered walrus hunter, while Bear finally sailed for Wrangel Island. On 25 August Bear was stopped by ice 20 mile (32 km) from the island, and after failing to force a way through, Cochran had to return to Nome for more coal—a decision which, says Bartlett, gave him "days to try a man's soul". Back in Nome Bartlett met Olaf Swenson, who had chartered King and Winge for the season and was about to sail for Siberia. Bartlett requested that, if possible, King and Winge stop by Wrangel Island and look for the stranded Karluk party. Bear left Nome on 4 September, a few days after Swenson's ship. King and Winge, with McConnell still aboard, reached Wrangel Island on 7 September. That morning the group at Rodgers Harbor were awakened early in the morning by the sound of a ship's whistle, and found King and Winge lying a quarter of a mile offshore. They were rapidly transferred to the ship, which then picked up the remainder of the stranded party who were camped along the coast at Waring Point. By the afternoon all 14 survivors were aboard. After a futile attempt to approach Herald Island, the ship began the journey back to Alaska; next day she encountered Bear, with Bartlett aboard. McConnell records that the party were unanimous in their desire to remain with the ship that had effected their rescue, but Bartlett ordered them aboard Bear. The reunited party arrived at Nome on 13 September, to a great welcome from the local population.
Салдары
Баспасөз және жұртшылықтың батыры ретінде танымал Бартлетт Корольдік географиялық қоғамнан "үлкен батылдығы" үшін марапатталды. Алайда, кейіннен адмиралтейство комиссиясы оны Карлукты мұзға кіргізгені үшін және Маккей мен басқалары қол қойған хатқа қарамастан, Маккейдің тобын негізгі топтан бөліп жібергені үшін кінәлады. Бартлетт теңіздегі мансабын жалғастырып, келесі 30 жылдың ішінде Арктикаға көптеген саяхаттар ұйымдастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол одақтастар үшін барлау және жабдықтау жұмыстарын жүргізді; 1946 жылғы сәуірде 70 жасында қайтыс болды. 1916 жылы жарық көрген Карлук апаты туралы оның есебінде Стефансонды немесе басқа біреуді тікелей сынамайды; алайда, Нивен Бартлетт бұрынғы жетекшісі туралы достарына өте теріс пікір білдіргенін жазды. Ол Нью-Йорктегі "Explorers Club" клубының президенті болды. Канадада оның қабылдауы одан да салмақты болды; экспедицияның жалпы құнына қатысты сұрақтар туды. Андерсон және Оңтүстік партияның басқа мүшелері кейіннен Стефансонның 1921 жылғы "Достық Арктика" кітабында келтірген мәлімдемелерді тергеуді сұрап, Канада үкіметіне өтініш білдірді. Алайда, "тергеудің ешқандай пайдасы болмайды" деген себеппен өтініш қабылданбады. Бірақ Маккинлей бұл кітап Карлук сапары мен оның салдары туралы дәл емес ақпаратты келтіргенін, "кінәны Вильхьяльмур Стефансоннан басқа барлығына таңған" деп есептеді. Арктикаға ешқашан қайтып оралмаған Стефансон 1962 жылы 82 жасында қайтыс болды. Бірінші офицер Александр Андерсонның тобының тағдыры 1924 жылға дейін белгісіз болды, сол кезде американдық кеме Геральд аралына қонды және тамақ, киім, оқ-дәрі және жабдықтармен бірге адамның қалдықтарын тапты. Бұл артефактілерден бұл Андерсонның тобы екені анықталды. Өлімнің себебі анықталмады, бірақ жетіп қалған мол азық-түлік аштықтан өлгенін жоққа шығарды. Бір теория бойынша, дауыл кезінде шатыр ұшып кетіп, топ мұздап қалған. Тағы бір болжам – шатырдағы көміртек газымен улану. Пирри полярлық саяхатшының "өзінің жеке, тұрақты және міндетті назарын" өзінің пемекан дайындауға жұмсауы керектігін атап көрсетті. Маккинлей Стефансон экспедиция идеясын насирлеуге тым көп уақыт жұмсады және оның мүшелерінің өміріне қажетті тамақтың сапасын қамтамасыз етуге жеткілікті көңіл бөлмеді деп сенді. Аман қалғандардың ішінде Хэдли Канаданың Арктика экспедициясында жұмыс істей бастады, екінші офицер болып, кейіннен "Polar Bear" жабдықтау кемесінің капитаны болды. 1918 жылы Сан-Францискода тұмаудан қайтыс болды. Хэдли мен Макконнелл өз тәжірибелерін Стефансонға жазды, ол оларды "Достық Арктика" кітабына қосты. Чаф та қысқаша есеп жазып, жариялады. Басқаларының көпшілігі тез арада қарапайым өмірге қайта оралды, бірақ 1922 жылы Фред Маурерді Стефансон Врангель аралын жайлап алуға қатысуға көндірді. Канада үкіметінің ыңғайсыздығына орай, Стефансон жалғастыруға талап етті, тіпті Врангель аралы сол кезде құрылған Совет Одағының даусыз бөлігі болғанына қарамастан. Маурерді қоса алғанда, бес адам аралға жіберілді; тек біреуі, инуит әйелі Ада Блэкджек аман қалды. Кейін Рут Макпи Ипалок деп аталған Мугпи 2008 жылы 97 жасында қайтыс болды, ол Карлук сапарынан аман қалған соңғы адам еді.
Bartlett, celebrated as a hero by press and public, was honoured for "outstanding bravery" by the Royal Geographical Society. However, he was later censured by an admiralty commission for taking Karluk into the ice, and for allowing Mackay's party to leave the main group—despite the letter that Mackay and the others had signed, absolving the captain from responsibility. Bartlett resumed his career at sea, and over the next 30 years led many more excursions to the Arctic. During the Second World War he carried out surveying and supply work for the Allies; he died, aged 70, in April 1946. His account of the Karluk disaster, published in 1916, makes no direct criticism of Stefansson or anyone else; Niven records, however, that to his friends Bartlett was highly uncomplimentary about his former leader. and was given the presidency of the Explorers Club of New York. In Canada his reception was more muted; there were questions relating to the overall costs of the expedition, Anderson and other members of the Southern Party later petitioned the Canadian government to investigate statements made by Stefansson in his 1921 book The Friendly Arctic, which they felt reflected poorly on their honour. The request was declined on the ground that "no good could come of the enquiry." However, McKinlay felt that the book gave an inaccurate account of the Karluk voyage and its consequences, "putting the blame on everyone but Vilhjalmur Stefansson." Stefansson, who never returned to the Arctic, died in 1962 at the age of 82. The fate of First Officer Alexander Anderson's party remained unknown until 1924, when an American vessel landed at Herald Island and found human remains, with supplies of food, clothing, ammunition and equipment. From these artefacts it was established that this was Anderson's party. No cause of death was established, though the plentiful unconsumed supplies ruled out starvation. One theory was that the tent had blown away in a storm and that the party had frozen to death. Another was carbon monoxide poisoning within the tent. Peary had emphasised that a polar explorer should "give his personal, constant and insistent attention" to the making of his pemmican; McKinlay believed that Stefansson had devoted too much time selling the idea of the expedition, and too little ensuring the quality of the food that its members would depend upon. Of the survivors, Hadley continued working for the Canadian Arctic Expedition, becoming second officer and later master of the supply ship Polar Bear. He died of influenza, in San Francisco in 1918. Hadley and McConnell wrote accounts of their experiences for Stefansson, who incorporated them in The Friendly Arctic. Chafe also wrote and published a short account. Most of the others quickly returned to relative obscurity, but in 1922, Fred Maurer was persuaded by Stefansson to join an attempt to colonise Wrangel Island. To the embarrassment of the Canadian government, Stefansson insisted on going ahead, even though Wrangel Island was indisputably part of what had then become the Soviet Union. A party of five, including Maurer, was sent to the island; only one, an Inuit woman Ada Blackjack, survived. Mugpi, who later was known as Ruth Makpii Ipalook, became the very last survivor of the Karluk voyage, dying in 2008 at the age of 97.